Uzasadnienie
Cz. Cz. pismem z [...]r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargi na szereg rozstrzygnięć Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. oraz rozstrzygnięć organu odwoławczego. Ostatecznie Sąd połączył do rozpoznania i wyrokowania sprawy ze skarg Cz. Cz. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. o kolejnych numerach: [...], [...], [...]oraz z dnia [...]r. nr [...]. Rozstrzygnięcia podjęto w sprawach o zasiłki celowe i zasiłek okresowy. I tak: decyzją o nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...]r. nr [...]. Organ pierwszoinstancyjny przyznał stronie pomoc w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności płatną w trzech kolejnych ratach od maja do [...] r. w łącznej kwocie [...]zł. Wg ustaleń organu kryterium dochodowe w przypadku skarżącej (osoba samotnie gospodarująca) wynosiło [...]zł tymczasem jej dochód wyniósł [...] zł. W ocenie organu skarżąca spełniała wymogi do przyznania pomocy jednakże wysokość zasiłku wyliczono z przemnożenia stawki [...] zł za jeden dzień, przy czym przyjęto do rozliczenia 22 dni w miesiącu.
Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie strony nie doszukał się uchybień ani w zakresie prawa materialnego ani procesowego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja przedmiotowa podjęta została w granicach tzw. uznania administracyjnego i nie naruszała prawa. Organ odwoławczy posłużył się ogólnikiem iż wysokość świadczenia uwarunkowana jest sytuacją materialną wnioskodawcy oraz możliwościami finansowymi pomocy społecznej. W sprawie o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...]r. W tej sprawie organ pierwszej instancji przyznał stronie pomoc w formie pieniężnego zasiłku celowego w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania. Także w tej sprawie organ ustalił, że Cz. Cz. odpowiada kryterium majątkowemu do uzyskania żądanej pomocy lecz wysokość świadczenia uzasadniał ograniczonymi możliwościami finansowymi ośrodka i koniecznością zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych innych osób i rodzin. Organ przytaczał wysokość otrzymanych na tę formę pomocy środków oraz ilość rodzin, która o pomoc z ośrodka się ubiegała.
Organ odwoławczy rozstrzygając odwołanie strony przyjął, że ta argumentacja ma ustawowe oparcie i kwestionowana decyzja nie kłóci się z porządkiem prawnym.
W sprawie o nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. nr [...]przyznającą stornie zasiłek okresowy w wysokości [...]zł od [...]r. do [...] r. tj. na okres trzech miesięcy. W tej sprawie organ orzekający przyjął, że faktyczny dochód strony wyniósł [...]zł. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło [...]zł. Zatem różnica między dochodem a kryterium wynosi [...]zł. W tych okolicznościach minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi dla strony [...]zł ([...]x 35%), po zaokrągleniu [...]zł. Organ pomocowy przyjął, iż posiadane środki oraz potrzeby osób oraz rodzin ubiegających się o różne formy pomocy nie pozwalają na przyznanie wyższego niż gwarantowane minimum zasiłku okresowego. Rozpoznając odwołanie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie stwierdziło uchybień prawa materialnego ani procedury administracyjnej podkreślając, że dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w [...]r. został prawidłowo określony, a rozstrzygnięcie organu zgodne jest z postanowieniami art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Organ argumentował że rozstrzygając w sprawach pomocy społecznej organy pomocowe w swoich działaniach uzależnione są od rozmiarów otrzymywanych środków finansowych i w tych okolicznościach rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Z kolei w sprawie o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. [...]. W tej sprawie organ pierwszoinstancyjny umorzył postępowanie z wniosku strony o przyznanie zasiłku celowego z powodu odmowy współpracy Cz. Cz. z organem poprzez niemożność przeprowadzenia obligatoryjnego wywiadu środowiskowego – jego aktualizacji. Zdaniem organu uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego prowadzi do umorzenia postępowania w rozumieniu art. 105 kpa.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. rozpoznającego odwołanie strony istniały podstawy do umorzenia postępowania bo z akt administracyjnych wynika, że pracownik ośrodka dwukrotnie będąc w miejscu zamieszkania Cz. Cz. jej tam nie zastał. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podnoszono, iż kwestionowaną w odwołaniu decyzją "odmówiono stronie przyznania zasiłku celowego".
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podkreślała swoje niezadowolenie z podjętych rozstrzygnięć skarżąc się na swoją trudną sytuację życiową. Skarżąca podkreślała że obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skargi w części zasługują na uwzględnienie.
Ma rację organ odwoławczy kiedy twierdzi, że pomoc społeczna – jej wysokość czy forma – uzależniona jest nie tylko od sytuacji majątkowej, rodzinnej strony i jej oczekiwań, ale także od możliwości udzielania takiej pomocy przez ograny pomocowe, w szczególności od ich możliwości finansowych. Generalnie bowiem przyznanie prawa pomocy organ administracji publicznej podejmuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak by organ takie decyzje mógł podejmować bez wsparcia o sprawdzalne kryteria, czyli krótko mówiąc nie mogą to być decyzje dowolne w oparciu o tzw. urzędnicze widzimisię. Tymczasem rozstrzygając odwołanie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się co do sposobu wyliczenia świadczenia na zakup żywności ograniczając się jedynie do ogólnikowych zwrotów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia nie wskazywało na ograniczone środki finansowe organu pomocy.
Nie próbowano nawet przybliżyć na czym owe trudności polegają, jakimi środkami organ pomocy dysponował, jakie są inne potrzeby rodzin i osób, które powinny być uwzględnione przy rozdzielaniu środków pomocowych w pierwszej kolejności i dlaczego stronie przyznano pomoc w takim a nie innym rozmiarze. Tych elementów nie zawiera także rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne, podobnie jak uzasadnienie przyjętej stawki dziennej wyżywienia w wysokości [...] zł oraz przyjęcie dwudziestodwudniowego miesiąca. Tego typu uchybienie wymogom art. 107 § 3 kpa w sposób istotny wpływa na rozstrzygnięcie i jest zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym wystarczającą podstawą do wyeliminowania dotkniętego tą wadą aktu z obrotu prawnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa).
Tą wadą nie są dotknięte decyzje rozstrzygnięte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w dniu [...]r. o sygn. akt [...] i [...]. W pierwszej z tych spraw organ przyznał zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania wskazując że pomocy w wyższej wysokości nie mógł przyznać z uwagi na ograniczone środki finansowe i potrzeby innych osób i rodzin. Organ przy tym nie ograniczył się do ogólników i w uzasadnieniu wskazał wysokość otrzymywanych środków na realizację przedmiotowych celów i ilość osób jakie o pomoc społeczną się ubiegały i zgodnie z przewidywaniami organu będą się ubiegać. W tych okolicznościach można przyjąć że organ podjął decyzję w granicach tzw. uznania administracyjnego nie naruszając w istotny sposób dyspozycji art. 107 § 3 kpa (w którym precyzuje się jakie elementy winno zawierać uzasadnienie decyzji lub innego aktu administracyjnego).
Podobnie Sąd nie doszukał się istotnych uchybień co do prawa materialnego i procedury administracyjnej w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku okresowego. Podstawą przyznania tego świadczenia jak i reguły ustalania jego wysokości określa art. 38 oraz art. 137 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.). Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika prawidłowość wyliczonej przez organ pierwszoinstancyjny minimalnej kwoty świadczenia a uzasadnienie pierwszoinstancyjne przywołując argumenty o ograniczonych środkach finansowych mieści się w granicach standardów określonych art. 107 § 3 kpa. W tych okolicznościach skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. w sprawach [...] i [...]jako pozbawione uzasadnionych podstaw z mocy art. 151 ppsa należało oddalić.
Wbrew jednak twierdzeniom organów orzekających brak współpracy ubiegającego się o pomoc społeczną z organami administracji publicznej o tej pomocy rozstrzygającymi nie daje podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 kpa. Tego typu przeszkody nie powodują bezprzedmiotowości postępowania. Jeżeli skarżący spowodował niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jego żądanie o przyznanie oczekiwanej formy pomocy winno się spotkać z rozstrzygnięciem merytorycznym – odmową przyznania świadczenia. Postawa skarżącego nie prowadzi bowiem do utraty administracyjnego charakteru sprawy, a organ administracyjny winien zgodnie z wymogami art. 77 i następny kpa wyczerpująco zbadać i rozpatrzyć cały dostępny materiał dowodowy i go uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia merytorycznego. Jest to pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w szczególności podziela go ten skład orzekający oraz inne składy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. przykładowo w sprawach w których skarżono rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o sygn. akt sądowych [...], [...], [...].
W tych okolicznościach przyjąć należy iż umorzenie postępowania podjęto z naruszeniem procedury administracyjnej istotnie wpływającej na rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i orzeczeniem jak w sentencji. Sąd nie orzekł w trybie art. 152 ppsa bo ostatnio wymienioną decyzją nie przyznano uprawnień, które podlegały by wykonaniu a druga uchylona decyzja w ocenie Sądu podlega wykonaniu i orzekanie w trybie art. 152 ppsa jest zbędne.
/-/P.Miładowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus
KP