Uzasadnienie
K. P. złożyła w dniach: [...] marca 2009 r. i [...] marca 2009 r. wnioski o przyznanie pomocy w formie zasiłków na miesiąc kwiecień, maj czerwiec 2009 r., a także w piśmie z [...] marca 2009 r. wniosła o wyłączenie ze sprawy pracownika MOPR - p. K., która nie jest w sprawach skarżącej bezstronna.
Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta Poznania odmówił K. P. przyznania pomocy finansowej w miesiącach kwiecień, maj i czerwiec 2009 r. w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 400,00 zł miesięcznie, opłatę mieszkania po 250 zł - kwiecień i maj oraz za miesiąc czerwiec w wysokości 560,00 zł, zakup świec w wys. 70,00 zł miesięcznie, opłatę elektryczności i gazu od kwietnia do czerwca 2009 r. w kwocie 80,00 zł miesięcznie, zakup środków czystości w wys. 40,00 zł miesięcznie, zakup biletów MPK w kwocie 129,00 zł miesięcznie, opłatę kosztów sporządzania pism procesowych w wysokości 80,00 zł miesięcznie oraz uzupełnienie domowej apteczki w kwocie 40,00zł w miesiącach: kwiecień, maj i czerwiec 2009 r. Organ I instancji wskazał, iż brak współdziałania z nim w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jeszcze przed wydaniem decyzji, pozbawił organ możliwości ustalenia potrzebnej pomocy i, zgodnie z art. 106.ust.4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm. - dalej też jako ups), należało odmówić przyznania zasiłku celowego.
Organ wskazał, iż mimo zawiadomień o konieczności przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w myśl art. 107 ust.4 ustawy o pomocy społecznej, wnioskodawczyni nie wykazywała zainteresowania przeprowadzeniem jego aktualizacji. Zdaniem organu, taka postawa skarżącej jest wyrazem braku współpracy w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej.
W odwołaniu K. P. zaskarżyła w całości decyzję I instancji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie wnioskowanej pomocy. Odwołująca się podniosła, iż organ wezwał ją w terminie sprzecznym z przepisami kpa, "zakreślając" termin 3 -dniowy. Odwołująca się wskazała, także, iż w związku z nieotrzymywaniem pomocy (ta zdarza się incydentalnie) jest chora, a więc przebywa w domu i nie może stawiać się na wezwanie organu. Nadto, nie otrzymując pomocy, nie ma pieniędzy na przejazdy do MOPR. K. P. podkreśliła również, iż decyzję odmowną w sprawie o zasiłek celowy można podjąć po przeprowadzeniu wywiadu, a takiego nie przeprowadzono. Dodano, że M. K. "(...) ogranicza pomoc urzędową pod każdym pretekstem (...)".
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze nieobowiązkowym, a jego przyznanie zależy od uznania administracyjnego. Do oceny organu należy czy wnioskodawcy przyznać świadczenie na wskazane przez niego cele. W tym celu Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie przeprowadza wywiad środowiskowy przy udziale zainteresowanego. Zdaniem organu, brak współpracy w zakresie aktualizacji wywiadu świadczy o braku chęci współpracy z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. P., wskazując, iż każde postępowanie administracyjne wymaga wydania i doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1432/06), tymczasem w nin. sprawie organ I instancji w ogóle nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania z jej wniosku, więc obie decyzje wydano w postępowaniu, którego nigdy nie było, a organ II instancji ten ważki błąd zaaprobował, co oznacza, iż w ogóle nie zapoznał się z aktami.
Dalej skarżąca wskazała, że żaden z organów ani nie przeprowadził wnioskowanych przeze nią dowodów, ani nie wyjaśnił dlaczego ich nie przeprowadzono. Skarżąca ponadto podniosła, iż obie decyzje powołują się na przepisy, ale w ogóle nie wskazano jak I dlaczego to się ma odnosić do jej sytuacji oraz że z rozporządzenia o wywiadzie rodzinnym (środowiskowym) jednoznacznie wynika, że obowiązek przeprowadzenia tego wywiadu spoczywa na organach, a nie na stronie. Skarżąca zauważyła, iż w wezwaniu do stawiennictwa w ogóle nie wyjaśniono, dlaczego ustawowy 7-mio dniowy samowolnie skrócono do 3 dni (naruszono zasadę jawności poprzez brak przejrzystości postępowania). Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie naruszono art. 64 k.p.a, poprzez jego pominięcie: skoro zdaniem organów "pomoc stała" (tu nawet nie wykazano, że w ogóle podlegam pod zakres pomocy stałej) wymaga przeprowadzenia wywiadu rodzinnego/środowiskowego, to postępowanie w tym przedmiocie podlega reżimowi art. 64 § 2 k.p.a. co winno skutkować pozostawieniem podania bez rozpoznania, a nie decyzją quasi merytoryczną.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej Ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Należy też wskazać, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Powyższe oznacza, iż Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie jest związany zarzutami skargi i bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa. Skarga okazała się uzasadniona, choć z innych przyczyn, niż wskazano w skardze.
Przeprowadzając kontrolę sądowoadministarcyjną w niniejszej sprawie, Sąd, w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na kwestię formalną, związaną z wnioskiem skarżącej o wyłączenie pracownika MOPR w P. Filia N. M. - Pani M. K.. Wniosek ten został sformułowany jednoznacznie i poparty obszerną argumentacją wraz ze wskazaniem odpowiedniej dokumentacji. Dodać należy, iż decyzję I instancji, z upoważnienia Prezydenta Miasta P., podpisała Pani M. K..
Wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu unormowane jest w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej Kpa), w art.
24. Z istoty tej instytucji prawnej wynika, że - o ile pojawi się kwestia wyłączenia pracownika - musi być ona rozpatrzona przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy. W niniejszej sprawie z wnioskiem takim wystąpiła strona postępowania. Zatem, przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie świadczeń w formie zasiłku celowego, należało rozpoznać wniosek o wyłączenie pracownika. Powyższe ma ten skutek, że jeżeli w postępowaniu sądowoadminstracyjnym okaże się, iż wniosek o wyłączenie nie został rozpoznany, to Sąd nie poddaje kontroli merytorycznego rozstrzygnięcia organów.
W przesłanych Sądowi aktach administracyjnych sprawy nie ma postanowienia w przedmiocie wyłączenia pracownika. Nadto, ani organ I instancji, ani organ II instancji nie odnoszą się do wniosku o wyłączenie pracownika, mimo, iż w odwołaniu K..P.
ponownie wskazała - w odniesieniu do swoich spraw - na brak obiektywizmu w działaniach Pani M. K..
Z informacji uzyskanych na żądanie Sądu (notatka służbowa k-15 akt sądowych) wynika, że wniosek K. P. o wyłączenie w niniejszej sprawie pracownika MOPR w P. Filia N. M. - Pani M. K. nie został rozpoznany. MOPR przesłał do WSA w Poznaniu kserokopię postanowienia z [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie wyłączenia Pani M. K. od udziału w postępowaniu w sprawie MOPR. N. M. [...]. Jest to inna sprawa, aniżeli ta, która jest przedmiotem niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej.
Z powyższego wynika, iż organ I instancji uchybił obowiązkowi rozpoznania wniosku K. P. o wyłączenie od udziału w postępowaniu niniejszej w sprawie pracownika MOPR w P. Filia N. M. - Pani M. K., a organ II instancji błędu tego nie zauważył.
Organ I instancji, ponownie rozpoznając wnioski K. P. z [...] marca i z [...] marca 2009 r., w pierwszej kolejności rozpozna wniosek o wyłączenie od udziału w postępowaniu niniejszej w sprawie pracownika MOPR w P. Filia N. M. -Pani M.K.. Dopiero w dalszej kolejności, rozpozna wniosek o przyznanie pomocy, uwzględniając treść rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia pracownika.
Na marginesie, nie odnosząc się do meritum zaskarżonych decyzji organu I i II instancji Sąd, mając na uwadze ekonomikę procesową, zwraca uwagę organowi rozpoznającemu ponownie wniosek o przyznanie zasiłku celowego, by przestrzegał przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasady ogólne, przepisy dotyczące dowodów i treści decyzji. Chodzi o pełny opis czynności podjętych w sprawie dla ustalenia stanu faktycznego i ich udokumentowanie, a także o wyraźne połączenie ustalonych faktów z normą bądź normami, które organ zastosuje.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/M. Dybowski /-/B. Popowska jh