Uzasadnienie
Dnia [...] maja 2004 r. do Urzędu Gminy K. wpłynął wniosek Z.M. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna H.M..
Decyzją z dnia [...] r., [...], Wójt Gminy K. odmówił przyznania Wnioskodawczyni wskazanych wyżej świadczeń. W uzasadnieniu organ podał, że dochód roczny rodziny w 2002 r. wyniósł [...] zł /jest to dochód rodziny po odliczeniu dochodu utraconego tj. [..]zł/ dochód rodziny w przeliczenia na osobę wyniósł [..]zł/. Na dochód ten składa się gospodarstwo rolne o powierzchni 2,68 ha (przeliczeniowej: 2,69 ha) o dochodzie rocznym [...] zł oraz dochód małżonków podlegający opodatkowaniu w 2002 r. w kwocie [...] zł minus dochód utracony [..]zł. W takim stanie rzeczy organ uznał, że rodzina przekracza kryterium dochodowe w kwocie 504,00 zł określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (stan na dzień wydania decyzji: Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych).
Pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. Z. M. odwołała się od wskazanej wyżej decyzji. Podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż nie wzięto pod uwagę okoliczności, iż na skutek rezygnacji z pracy zarobkowej na okres urlopu wychowawczego nastąpiła utrata jej dochodów. Jedynym dochodem jest renta męża oraz dochód z dzierżawy gruntów rolnych, który rozliczany jest na koniec roku kalendarzowego.
Decyzją z dnia [...] r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium podało, iż bezsporne jest, że przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Z. M. złożyła skargę do sądu administracyjnego. Zarzuciła, że organ administracji publicznej w wadliwy sposób dokonał odliczenia dochodu utraconego, na skutek czego pozbawiona została prawa do wnioskowanych świadczeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że kwota utraconego dochodu ustalona została zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 45, poz. 433, dalej: Rozporządzenie), zgodnie z którym w przypadku, gdy po upływie roku kalendarzowego, z którego dochód stanowił podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, sytuacja dochodowa uległa pogorszeniu na skutek utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się kwotę utraconego miesięcznie dochodu. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca w 2002 r. osiągnęła dochód netto w wysokości [...] z, co stanowiło kwotę [..]zł miesięcznie. Dochód miesięczny na osobę w rodzinie stanowiła kwota [..]zł. Zatem różnica między dochodem rodziny a dochodem Skarżącej w 2002 r. wynosiła [..]zł, która to kwota stanowi miesięczny utracony dochód, rocznie [..]zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [..]lutego 2005 r., IV SA/Po [..], odrzucił skargę, wskazując, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Postanowienie to zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [..]września 2005 r., I OSK 648/05, w wyniku czego sprawa stała się ponownie przedmiotem orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Sąd ten zważył, co następuje
Przedmiotem sporu stron niniejszego postępowania jest kwestia sposobu obliczenia utraconego dochodu. Dla oceny, czy organ administracji publicznej we właściwy sposób dokonał obliczeń w tym zakresie konieczne jest przytoczenie § 17 ust. 1 Rozporządzenia. Przepis ten stanowi, iż "W przypadku gdy po upływie roku kalendarzowego, z którego dochód rodziny stanowił podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, sytuacja dochodowa rodziny uległa pogorszeniu na skutek utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się kwotę utraconego miesięcznie dochodu. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na wniosek, począwszy od miesiąca, w którym złożono ten wniosek, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym nastąpiła utrata dochodu." Zasadniczy z punktu widzenia przedmiotowej sprawy fragment zamyka się we wskazaniu, że od dochodu rodziny odejmuje się kwotę utraconego miesięcznie dochodu.
Na podstawie tak brzmiącego nakazu, organy administracji publicznej obliczyły utratę dochodu w ten sposób, że obliczono kwotę miesięcznego dochodu Skarżącej w 2002 r., wskazano, jaka kwota w tym okresie przypadała miesięcznie na osobę w rodzinie, i obliczono różnicę pomiędzy tymi kwotami, która po pomnożeniu przez liczbę miesięcy stała się kwotą utraconego rocznego dochodu. Innymi słowy, za kwotę utraconego miesięcznie dochodu organ wziął tylko tą część przeciętnego dochodu Skarżącej w 2002 r., która przewyższała przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie w tamtym czasie.
Takie obliczenia nie mają żadnego poparcia w obowiązujących przepisach. Jak bowiem wskazano wyżej, należy od dochodu rodziny odjąć kwotę utraconego miesięcznie dochodu. A więc działanie to nie ma polegać na pomniejszaniu przeciętnego dochodu na osobę w rodzinie, ale na pomniejszaniu dochodu rodziny. Nadto, w obliczeniach dokonanych przez organ kryje się istotny błąd logiczny. Organ uznał bowiem, do czego doprowadziła przyjęta przez niego formuła obliczeń, że tracąc dochód w kwocie [..]zł miesięcznie, rodzina traci z tego jedynie [..]zł.
Reasumując, organ dokonał wadliwej wykładni § 17 ust. 1 Rozporządzenia, co miało wpływ na wynik sprawy.
Wskazać nadto należy, że organ nie wziął pod rozwagę ewentualnego wpływu na obliczenie kryterium dochodowego kwestii ewentualnej utraty dochodu na skutek zawarcia dnia [...] stycznia 2004 r. umowy dzierżawy. Takie postępowanie jest konieczne dla realizacji obowiązującej w postępowaniu zasady prawdy obiektywnej, normowanej w art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.).
W takim stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
/-/I.Kucznerowicz /-/P.Miładowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska