Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] powołując przepisy art. 27 ust.1, 3, art. 35a ust. 1 pkt 3, art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm.) Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. przyznał E.K. zasiłek stały od czerwca 2000 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P., powołując przepisy art. 27 ust.1, art. 31b ust. 1, 2, 6, art. 2a ust. 1 pkt 6, art.34 ust. 4a, art. 43 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm.) i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa)
- - w pkt 1 decyzji uchylił z mocą od dnia [...] września 2003 r. decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...],
- - w pkt 2 zmienił z mocą od dnia [...] września 2003 r. decyzję z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] z późniejszymi zmianami przyznającą połaszę składki na ubezpieczenie emerytalne w ten sposób, że od [...] września 2003 r. pomoc w postaci opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe przysługuje na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej
- - w pkt 3 uznał świadczenie w formie zasiłku stałego wypłacone w okresie od września 2003 r. do stycznia 2004 r. w łącznej wysokości 2090 zł za nienależnie pobrane.
W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą faktyczną wydania powyższej decyzji jest okoliczność, że z dniem 25 lipca 2003 r. mąż E. K. podjął zatrudnienie. W okresie od sierpnia 2003 r. do stycznia 2004 r. otrzymywał wynagrodzenie, które wraz z dodatkami spowodowało przekroczenie kryterium dochodowości rodziny, uprawniające do otrzymania zasiłku stałego, a skarżąca o powyższym fakcie nie powiadomiła organu.
W zakreślonym terminie E. K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu wskazała m.in., że zasiłek stały został jej niesłusznie zabrany. Mąż faktycznie w wyżej wskazanym okresie podjął zatrudnienie i otrzymywał wynagrodzenie, lecz wiązało się to ze znacznym wydłużeniem czasu pracy. Od stycznia 2004 r. mąż otrzymuje niższe wynagrodzenie za pracę, ponadto rodzina nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego, dlatego skarżącej winien ponownie być przyznany zasiłek stały z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem R. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu wskazało m.in., że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 roku, nr 64, poz. 414 ze zm.), której przepisy obowiązywały do dnia 30 kwietnia 2004 roku. Z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593). Nowa ustawa nie przewiduje możliwości przyznania zasiłku stałego, albo zwrotu kwoty zasiłku stałego za okres przed wejściem w życie nowej ustawy o pomocy społecznej. Wejście w życie przepisu art. 149 i art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej czyni bezprzedmiotowym postępowanie odwoławcze.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazała, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem albowiem żaden z przepisów kpa jak i ustawy z dnia ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie daje podstaw do umorzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
Organ II instancji swoje rozstrzygnięcie oparł na treści art. 105 § 1 kpa i art. 149 i 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593). Zdaniem Sadu Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieprawidłowo przyjęło, że wejście w życie w dniu 1 maja 2004 r. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej uczyniło bezprzedmiotowym postępowanie odwoławcze i dlatego należało umorzyć postępowanie. Zdaniem Sądu organ II instancji winien rozpoznać merytorycznie odwołanie E. K. od decyzji z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Artykuł 149 ust 1 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest przepisem materialno prawnym i przewiduje wygaśnięcie wszystkich decyzji, lecz ze skutkiem ex nunc.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 8 marca 2005 r., wskazał, że "...wygaśnięcie decyzji nie powoduje " uznania za niebyłe " tego, co się wydarzyło od momentu wydania decyzji do 1 maja 2004 r.... Wygaśnięcie decyzji przyznającej świadczenie powoduje, że ustaje (od daty wygaśnięcia) obowiązek wypłacania świadczeń na przyszłość, co w niczym nie narusz podstawy prawnej i prawidłowości dotychczasowo wypłaconych świadczeń. Tak jest w wypadku wygaśnięcia decyzji pozytywnych (przyznających świadczenia). Natomiast w wypadku decyzji negatywnej, nawet jej wygaśnięcie nie zdezaktualizuje powinności dokonania kontroli przez sąd administracyjny."(wyrok TK z dnia 8 sierpnia 2005 r., P 15/04, OTK - A 2005/3/21).
Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego można odnieść także do rozpoznawania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania E. K. od decyzji organu I instancji. Badanie zgodności z prawem decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] marca 2003 r. dotyczy bowiem momentu jej wydania, a więc zdarzenia przed 1 maja 2004 r. Organ II instancji winien dokonać oceny, czy uchylenie z mocą od dnia [...] września 2003 r. decyzji z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...], zmiena z mocą od dnia [...]września 2003 r. decyzji z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] i uznanie świadczenia w formie zasiłku stałego wypłaconego w okresie od września 2003 r. do stycznia 2004 r. w łącznej wysokości 2090 zł za nienależnie pobrane, było zgodne z prawem. Zdaniem Sądu i jak trafnie zauważył Trybunał Konstytucyjny skarżąca ma interes prawny w żądaniu rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i w przypadku wydania decyzji niekorzystnej dla skarżącej, w rozpoznaniu jej skargi przez sąd administracyjny. Z wyżej wskazanych względów sprzeczne z przepisami prawa było uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że postępowanie przed organem II instancji stało się bezprzedmiotowe.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153. poz. 1270 ze zm.) sąd uchyla zaskarżaną decyzję wtedy, gdy stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawi wyżej wskazanych przepisów w zw. z art.105 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 kpa i art. 145 § 1 pkt a i c orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/G. Radzicka jf