Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 9 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 904/19

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: Dyrektor RZGW), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Spółki A" w S. (dalej: Spółka A) od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. (dalej: Dyrektor ZZWP) z [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmawiającej potwierdzenia przejęcia przez Spółkę A praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. J. H. i umarzającej postępowanie w pozostałej części, orzekł

1. I. uchylić zaskarżoną decyzję w części tj. w: pkt I i orzec w tym zakresie co do istoty w ten sposób:

Pkt I.A odmówić potwierdzenia przejęcia przez Spółkę A praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. J. H. decyzjami:

1. 1. z [...] sierpnia 1986 r., znak: [...] na:
2. - wykonanie klatki turbinowej o wymiarach 3,5 x 4,0 m;
3. - zainstalowanie turbiny typu Francissa o wale poziomym i średnicy d3-1200 mm, D=1000 mm;
4. - wykonanie ogrodzenia siłowni siatką metalową na słupkach o wysokości grodzenia 1,5 m;
5. 2. z [...] lutego 1988 r., znak: [...] w zakresie:
6. - wykonania na własnej działce położonej w S. ul. [...] trzech basenów do hodowli pstrągów o konstrukcji żelbetowej, ścianach pionowych, wymiarach 5x20 m każdy; wybudowanie dodatkowego rurociągu zasilającego istniejącą własną siłownię małej elektrowni wodnej, z rur stalowych 0 1220 mm długości 8 mb;
7. 3. z [...] maja 1992 r., znak: [...] w zakresie pozwolenia na wykonanie przebudowy obiektu stawowego-pstrągowego.

Pkt I.B umorzyć postępowanie administracyjne dotyczące przejęcia przez Spółkę A" w S. praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. J. H. decyzjami:

1. 1. z [...] lutego 1988 r., znak: [...] w zakresie szczególnego korzystania z wód tj. poboru wód rzeki W. dla potrzeb napędu zainstalowanej turbiny w istniejącej siłowni małej elektrowni wodnej oraz basenów pstrągowych;
2. 2. z [...] maja 1992 r., znak: [...] w zakresie pozwolenia szczególnego korzystania z wód tj. poboru oraz piętrzenia wód w ilości i na rzędnych określonych w decyzjach: z [...] lutego 1988 r., znak: [...]; z [...] maja 1988 r., znak: [...]; z [...] grudnia 1991 r., znak: [...]; z [...] grudnia 1982 r. znak: [...]
3. II. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.

[...] grudnia 2018 r. do Dyrektora RZGW wpłynął wniosek Spółki A o potwierdzenie w drodze decyzji na podstawie art. 411 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm., dalej: P.w. z 17’) przejęcia przez tę spółkę wodną praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P.. Przedmiotem sprawy są decyzje Wojewody P., w stosunku do których nastąpiła dewolucja kompetencji [...] stycznia 1999 r., (na podstawie ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencję organów administracji publicznej -w związku z reformą ustrojową państwa - Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668) na Starostę B., a następnie z dniem [...] stycznia 2018 r. (na podstawie art. 397 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - Dz. U. 2017 r., poz. 1566 ze zm.) na Dyrektora ZZWP w S..

W związku z powyższym Dyrektor RZGW przekazał według właściwości Dyrektorowi ZZWP w S. niniejszą sprawę.

Dyrektor ZZWP decyzją z [...] sierpnia 2018 r. odmówił potwierdzenia przejęcia przez Spółkę A praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. J. H. W wyniku odwołania Spółka A i J. H. Dyrektor RZGW decyzją z [...] października 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 20 lutego 2019 r., sygn. IV SA/Po 1165/18 oddalił sprzeciw Spółki A od ww. decyzji Dyrektor RZGW.

Wskutek tego Dyrektor ZZWP decyzją z [...] czerwca 2019 r., na podstawie art. 411, art. 397 ust. 3 pkt 2, art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b P.w. z 2017 oraz art. 104 i art. 105 K.p.a.:

1. I. odmówił potwierdzenia przejęcia przez Spółkę A praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. J. H. decyzjami:
2. 1. z [...] sierpnia 1986 r. na wykonanie urządzeń wodnych;
3. 2. z [...] lutego 1988 r. w zakresie zezwolenia na wykonanie urządzeń do chowu i hodowli pstrągów,
4. 3. z [...] maja 1992 r. w zakresie pozwolenia na budowę (rozbudowę i przebudowę) urządzeń przeznaczonych do chowu i hodowli pstrągów oraz zmiany warunków korzystania w zakresie ich poboru w ilości 4,10 m3/s ustalonej decyzją Wojewody P. z [...] lutego 1988 r.,
5. II. umorzył postępowanie administracyjne dotyczące przejęcia przez Spółkę A praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. J. H. decyzjami:
6. 1. z [...] grudnia 1991 r. zmieniającej warunki korzystania z wód w zakresie ich piętrzenia do rzędnej NPP=163,60 m n.p.m.
7. 2. decyzją z [...] lutego 1992 r. w zakresie zabezpieczenia urządzeń wodnych wybudowanych przed [...] września 1938 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka A zarzuciła organowi I instancji naruszenie:

1. - art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 19, art.20, art. 77, art. 81a, art. 107 k.p.a. oraz przepisów Działu X Rozdziałów 1-4 P.w. z 17’;
2. - przepisów Działu IV tytułu III rozdziałów 1-4 ustawy Prawo ochrony środowiska;
3. - przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
4. - przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie; przepisów Prawa budowlanego oraz innych przepisów szczególnych.

Spółka A wniosła o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów oraz uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji

Wydając wymienioną na wstępie decyzję Dyrektor RZGW zważył, iż malerialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy P.w. z 2017 r. oraz K.p.a. Wyjaśnił, że pozwolenia wodnoprawne są decyzjami administracyjnymi. Tego rodzaju decyzje mogą podlegać sukcesji na podstawie art. 411 P.w. z 17’. Zgodnie z art. 411 P.w. z 17’ następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia (ust 1); organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych potwierdza, w drodze decyzji, przejęcie przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenia (ust. 2); decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się na wniosek następcy prawnego (ust. 3). Pod pojęciem zakład rozumie się przez to podmiot korzystający z wód w ramach usług wodnych, wykonujący urządzenia wodne lub wykonujący inne działania wymagające zgody wodnoprawnej - art. 16 pkt 73 P.w. z 17’.

Natomiast następcą prawnym zakładu jest podmiot, który wstępuje w prawa i obowiązki zakładu na podstawie jego przejęcia, np. zakupu czy umowy dzierżawy lub w wyniku przekształceń spółek prawa handlowego, i tylko taki następca może skorzystać z delegacji prawnej przewidzianej w art. 411 P.w. z 17’. Następstwo prawne polega bowiem na wstąpieniu w miejsce podmiotu w sferę jej stosunków prawnych, przy czym może obejmować ogół praw i obowiązków poprzednika (sukcesja uniwersalna) lub jedynie ich części (sukcesja singularna). Innymi słowy o sukcesji mowa jest wówczas, gdy następca prawny wywodzi swe prawa od poprzednika, niemniej musi to następstwo mieć charakter prawny a nie faktyczny.

Organ II instancji stwierdził, że obecnie przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego następuje z mocy prawa, natomiast wydawana na podstawie ww. przepisu decyzja ma na celu jedynie potwierdzenie zaistniałego stanu. Wskazał, że w przedmiotowe postępowanie dotyczy kilku decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm. – dalej: P.w. z 74’), a w przypadku decyzji Wojewody P. z [...] grudnia 1991 r. podstawą prawną była ustawa z dnia z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 339 ze zm., dalej: P.b. z 74’). Dyrektor RZGW wyjaśnił, że w poprzedniej decyzji z [...] października 2018 r. wskazał m.in. że organ I instancji winien ustalić, czy wskazane we wniosku decyzje są pozwoleniami wodnoprawnymi, do których ma zastosowanie art. 411 P.w. z 17’, a jeśli tak - czy funkcjonują one nadal w obrocie prawnym, z uwagi na daty ich wydania i terminy obowiązywania.

Dopiero po tak poczynionych ustaleniach pozwalających określić, w stosunku do których decyzji istnieje faktycznie przedmiot postępowania, Dyrektor ZZWP powinien wyjaśnić, czy z chwilą złożenia wniosku w trybie art. 411 ust. 1-3 P.w. 17’ Spółka A była następcą prawnym zakładu tj. J. H..

Wedle Dyrektora RZGW z akt wynika, że Wojewoda P. decyzją z [...] grudnia 1991 r. postanowił zobowiązać J. H. do:

1. - niezwłocznego obniżenia piętrzenia wody na jazie w S. do rzędnej 163,80 m n.p.m,;
2. - niezwłocznego zainstalowania bolca na rzędnej 163,80 m n.p.m, określającego maksymalna rzędną piętrzenia dla jazu;
3. - dostosowania własnych urządzeń stawowych do rzędnych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym z [...] lutego 1988 r.

Z kolei decyzją z [...] lutego 1993 r. Wojewoda P. postanowił:

1. - cofnąć bez odszkodowania pozwolenie wodnoprawne - orzeczenie Starosty Powiatowego w Ł. z [...] października 1947 r. utrzymujące w mocy uprawnienia wodne sprzed [...] września 1939 r., dotyczące młyna wodnego w S., którego aktualnym użytkownikiem jest Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w S. (GSSC);
2. - zobowiązać GSSC do: wykonania zabezpieczenia starej młynówki na odcinku należącym do młyna poprzez jej zasypanie z wykonaniem uszczelnionego ekranu z folii lub gliny, względnie naprawy istniejącej na młynówce zastawki w celu zabezpieczenia przez przedostawaniem się wody do starej młynówki i na młyn. Ustalono termin wykonania tego obowiązku do [...] marca 1991 r.

W tym stanie organ II instancji uznał, że ww. decyzje nie stanowią pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie urządzeń wodnych, szczególne korzystanie z wód lub innych czynności. Nadto decyzję z [...] lutego 1993 r. wydano wobec GSSC, a nie J. H.. W związku z tym rozstrzygnięcie zawarte w pkt II zaskarżonej decyzji spełnia przesłankę art. 105 K.p.a., ponieważ przepis art. 411 P.w. z 17’ dotyczy wyłącznie pozwoleń wodnoprawnych. W tym zakresie postępowanie prowadzone przez organ l instancji stało się bezprzedmiotowe.

Zdaniem Dyrektora RZGW pozostałe decyzje to pozwolenia wodnoprawne, tj.:

1. 1) decyzja Wojewody P. z [...] sierpnia 1986 r., zezwalająca J. H. na:
2. - wykonanie klatki turbinowej o wymiarach 3,5 x 4,0 m;
3. - zainstalowanie turbiny typu Francissa o wale poziomym i średnicy d3-l200 mm, D=1000 mm;
4. - wykonanie ogrodzenia siłowni siatką metalową na słupkach o wysokości grodzenia 1,5 m;
5. 2) decyzja Wojewody P. z [...] lutego 1988 r. o zezwoleniu J. H. na:
6. - wykonanie na własnej działce położonej w S. ul. [...] trzech basenów do hodowli pstrągów o konstrukcji żelbetowej, ścianach pionowych, wymiarach 5x20 m każdy;
7. - wybudowanie dodatkowego rurociągu zasilającego istniejącą własną siłownię małej elektrowni wodnej, z rur stalowych 0 1220 mm długości 8 mb;
8. - pobór wód rzeki W. dla potrzeb napędu zainstalowanej turbiny w istniejącej siłowni małej elektrowni wodnej oraz basenów pstrągowych. Pozwolenie to wydano na okres do [...] grudnia 1998 r. (pkt III decyzji), następnie zmieniono je decyzją Wojewody P. z [...] maja 1988 r. w ten sposób, że uchylono pkt III decyzji dotyczący czasu obowiązywania pozwolenia i nadano mu brzmienie: "III. Pozwolenie w zakresie poboru wody do napędu turbiny małej elektrowni wodnej wydaje się na okres do [...] grudnia 1999 roku, natomiast w zakresie poboru wody dla potrzeb basenów pstrągowych do [...] grudnia 2008 r."
9. 3) decyzja Wojewody P. z [...] maja 1992 r. zezwalająca J. H. na wykonanie przebudowy obiektu stawowego-pstrągowego; ustalająca ilość pobieranej wody oraz rzędne piętrzenia pozostają bez zmian, jak określono w dotychczasowych decyzjach: z [...].02.1988 r.; z [...].05.1988 r.; z [...].12.1991 r.; z [...].12.1982 r.

Dyrektor RZGW zwrócił uwagę na przepis art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 20015 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 130, poz. 1087), który określił, że pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1 (Prawo wodne z 18 lipca 2001 r,), wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. W świetle tego powyższe pozwolenia wodnoprawne w zakresie szczególnego korzystania z wód wygasły z mocy ww. artykułu lub z uwagi na upływ okresu, na który były wydane. Również w tym zakresie prowadzone przez organ I instancji postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

W tym stanie rzeczy organ II instancji uznał, że do rozważenia pozostała kwestia, czy Spółka A jest następcą prawnym zakładu, który uzyskał pozwolenia wodnoprawne tj. tylko w zakresie nw. pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. J. H. decyzjami:

1. 1) z [...] sierpnia 1986 r. na wykonanie klatki turbinowej o wymiarach 3,5 x 4,0 m; zainstalowanie turbiny typu Francissa o wale poziomym i średnicy d3-1200 mm, D=1000 mm oraz wykonanie ogrodzenia siłowni siatką metalową na słupkach o wysokości grodzenia 1,5 m.
2. 2) z [...] lutego 1988 r. w zakresie:
3. - wykonania na własnej działce w S. ul. [...] trzech basenów do hodowli pstrągów o konstrukcji żelbetowej, ścianach pionowych, wymiarach 5x20 m każdy;
4. - wybudowania dodatkowego rurociągu zasilającego istniejącą własną siłownię małej elektrowni wodnej, z rur stalowych Ř 1220 mm długości 8 mb;
5. 3) z [...] maja 1992 r. w zakresie pozwolenia na wykonanie przebudowy obiektu stawowego-pstrągowego.

Wskazał, że znajdujący się w aktach protokół z [...] czerwca 2004 r. (zał. nr [...] do statutu Spółki A) określa, że: "Spółka A w S. przejmuje do eksploatacji i utrzymywania urządzenie wodne wybudowane przez J. H., a użytkowane obecnie wspólnie z jego następcami prawnymi, tj. z V. T. i R. H. na podstawie pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. decyzjami administracyjnymi: 1. z [...] sierpnia 1986 r., (...);

1. 2. z [...] lutego 1988 r., (...);
2. 3. z [...] grudnia 1991 r., (...);
3. 4. z [...] maja 1992 r., (...);
4. 5. z [...] lutego 1993 r., znak: (...); wraz ze zbiorami dokumentów dotyczących wyżej wymienionych pozwoleń wodnoprawnych." Dyrektor RZGW doszedł do wniosku, że co prawda, że Spółka A przejęła do eksploatacji i utrzymywania urządzenie wodne wybudowane przez J. H. na podstawie pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. decyzjami, to wnioskodawca nie wykazał związku protokołu z sukcesją praw i obowiązków od podmiotu, który uzyskał pozwolenia wodnoprawne tj. od J. H.. Z protokołu wynika, że Spółka A weszła jedynie w posiadanie urządzeń wodnych wykonanych przez J. H., które są wspólnie użytkowane przez J. H., V. T. oraz R. H.. Brak było zatem uzasadnionych podstaw, aby twierdzić że Spólka A wstąpiła w prawa i obowiązki oraz nabyła uprawnienie wodnoprawne po J. H., a więc osobie fizycznej. Zdaniem organu II instancji Spółka A nie jest następcą prawnym zakładu (w rozumieniu P.w. z 17’), na rzecz którego zostały wydane pozwolenia wodnoprawne. Organ nie stwierdził konieczności uzupełnienia w trybie art. 136 § 1 K.p.a. postępowania wyjaśniającego uznając, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.

Reasumując Dyrektor RZGW stwierdził, że jakkolwiek jego ocena co do braku następstwa prawnego jest zbieżna z oceną dokonaną przez organ I instancji, to wobec konieczności umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania w zakresie następstwa prawnego co do szczególnego korzystania z wód orzekł uchylić zaskarżoną decyzję Dyrektora ZZWP z [...] czerwca 2019 r. w części tj. w: pkt I i orzec w tym zakresie co do istoty. Wyjaśnił, powołując art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., że w przypadku, gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części albo tylko w tej części umorzyć postępowanie. Nie jest natomiast obowiązany, a jedynie uprawniony, do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Jeżeli organ odwoławczy nie skorzysta z tego uprawnienia, to sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy.

W skardze na powyższą decyzję Spółka A zarzuciła Dyrektorowi RZGW naruszenie

1. - art.136 §1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie i tym samym z naruszeniem art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 K.p.a. oraz przepisów P.w. i P.o.ś. oraz innych przepisów szczególnych wydania zaskarżonej decyzji.

Skarżąca spółka wskazała, że organ II instancji nie wyjaśnił istotnych prawnie okoliczności, a mianowicie:

1. - nie sprawdził, czy zaliczenie koryt prowadzących wody powierzchniowe w S. do cieków naturalnych (rzeka W.), których wykonanie w l. 1982-1984 potwierdza Spółka B "B. " jest zgodne z art. 220 ust. 1-20 P.w. z 17’;
2. - nie sprawdził, czy zaliczenie dwóch różnych budowli hydrotechnicznych piętrzących przegradzających dwa współdziałające ze sobą koryta przy przepuszczaniu przepływów wód miarodajnych i kontrolnych do tej samej klasy jest zgodne z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie;
3. - nie przeprowadził postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowiska przedsięwzięcia skarżącej w zakresie chowu ryb łososiowatych w przepływowych wodach o charakterze zwrotnym wód wykorzystanych, pobieranych z rzeki W. alimentowanej 80% wodami kopalnianymi, pochodzącymi z odwodnienia Spółki B
4. - nie sprawdził, czy dokonana na przełomie l. 2008-2009 zmiana linii brzegu rzeki W. (zmiana w ewidencji gruntów i budynków obrębu S. użytków rolnych kl. RV na użytek klasy Wp tj. wody publiczne) na podstawie przepisu przejściowego § 82a rozporządzenia Ministra Rozwoju jest zgodna z art. 218 ust.2 w zw. z art.220 P.w. z 17’;
5. - nie sprawdził, czy utworzenie Spółki A oraz wpisanie jej do systemu informacyjnego gospodarki wodnej nastąpiło zgodnie z przepisami P.w.;
6. - nie podał podstawy prawnej odmowy potwierdzenia przejęcia przez Spółkę A praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P., w tym dotyczących budowy, utrzymywania i eksploatacji urządzeń wodnych węzła "[...]";
7. - nie podał podstawy prawnej umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego przejęcia przez Spółkę A praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych w zakresie szczególnego korzystania z wód rzeki W. do celów rybackich w zakresie chowu i hodowli ryb łososiowatych w wodach przepływowych o charakterze zwrotnym wód wykorzystanych.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, do czego był umocowany na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Przepis ten stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zważyć należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Przy czym Sąd dokonując kontroli legalności działalności organów administracji publicznej nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów, aniżeli zostały w niej podniesione.

Przypomnienia wymaga, iż przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dyrektora RZGW w P. z [...] sierpnia 2019 r. i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji – Dyrektora ZZWP w S. z [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie częściowo umorzenia postępowania administracyjnego, a częściowo o odmowie potwierdzenia przejęcia przez Spółkę A praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. na rzecz J. H. decyzjami – jak wskazała Spółka A we wniosku z [...] lutego 2018 r. - z [...] sierpnia 1986 r., z [...] lutego 1988 r., z [...] maja 1992 r., z [...] grudnia 1991 r. i z [...] lutego 1992 r.

Zdaniem Sądu kluczowym zagadnieniem prawnym, z którym powinny były zmierzyć się organy orzekające w niniejszej dotyczyło ustalenia, wedle jakiego porządku prawnego należało ocenić, czy doszło do przejęcia praw i obowiązków zakładu prowadzonego przez J. H. wynikających z ww. decyzji na rzecz powstałej z jego udziałem Spółki A – czy oceny tej dokonać w świetle przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku przez Spółkę A w niniejszej sprawie (tj. z [...].02.2018 r.), czy – jak przyjęto - na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydawania rozstrzygnięć przez organy orzekające w niniejszej sprawie, czy może w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie ukonstytuowania się Spółki A, pod warunkiem, że ta wstąpiła w prawa i obowiązki zakładu prowadzonego przez J. H., którego działalność objęta była wspomnianymi decyzjami.

Sąd, odmiennie od organów I i II instancji uznał, że bez względu na okoliczność złożenia przez Spółkę A wniosku o potwierdzenie przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych uzyskanych przez J. H. w trybie art. 411 P.w. z 17’ i w dacie obowiązywania tej ustawy, kwestię przejęcia praw i obowiązków przez Spółkę A powinno się zbadać uwzględniwszy stan prawny obowiązujący w dacie tworzenia się tejże spółki. Na stanowisko Sądu wpływ mają następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Spółka A wystąpiła z wnioskiem w niniejszej sprawie żądając - w trybie art. 411 ust. 1 i 2 P.w. - potwierdzenia przez organy Wód Polskich, w drodze decyzji administracyjnej, przejęcia przez nią jako następcę prawnego zakładu J. H. praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych na jego rzecz. Co istotne ów wniosek dotyczył od strony podmiotowej potwierdzenia następstwa prawnego Spółki A zakładu prowadzonego uprzednio przez J. H., a od strony przedmiotowej pozwoleń wodnoprawnych z lat 1986-1992.

W związku z tym, zdaniem Sądu, obowiązkiem organów orzekających było ustalenie, czy do tejże sukcesji praw i obowiązków zakładu prowadzonego przez J. H. wynikających z uzyskanych przezeń pozwoleń wodnoprawnych na rzecz Spółki A, nie doszło już w momencie, gdy wspólnie z innymi osobami J. H. powoływał skarżącą spółkę wodną.

Na uwagę zasługuje,, iż akta sprawy zawierają protokół z [...] czerwca 2004 r. stanowiący załącznik nr [...] do statutu Spółki A, w którym założyciele Spółki A w osobach: J. H., V. T. i R. H. wspólnie z przekazującym J. H. stwierdzili, że jest to protokół z przejęcia przez założycieli Spółki A, na podstawie art. 134 ust. 1 w zw. z art. 130 ust. 1, 2 i 3 i art. 77 ust. 1 w zw. z art. 164 i art. 165 ustawy Prawo wodne, praw i obowiązków ustalonych pozwoleniami wodnoprawnymi, wydanymi dla J. H. w zakresie eksploatacji, utrzymywania urządzeń przeznaczonych do poboru i uzdatniania wód dla potrzeb przemysłowych chowu i hodowli ryb w obiektach przepływowych.

Dalej w protokole wskazano, że Spółka A przejmuje do eksploatacji i utrzymywania urządzenia wodne wybudowane przez J. H., a użytkowane obecnie wspólnie z jego następcami prawnymi, tj. z V. T. i R. H. na podstawie pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Wojewodę P. decyzjami administracyjnymi:

1. 1. z dnia [...] sierpnia 1986 r. (znak j.w.),
2. 2. z dnia [...] lutego 1988 r. (znak j.w.),
3. 3. z dnia [...] grudnia 1991 r. (znak j.w.),
4. 4. z dnia [...] maja 1992 r. (znak j.w.),
5. 5. z dnia [...] lutego 1993 r. (znak j.w.)

Wraz ze zbiorami dokumentów dotyczących ww. pozwoleń wodnoprawnych.

Jednocześnie akta zawierają uchwałę nr I Walnego Zgromadzenia członków założycieli Spółki A z [...] czerwca 2004r. o przyjęciu przedłożonego statutu s.w. w S., ustalając jej siedzibę w S. przy ul. [...] i nadając nazwę Spólka A. Uchwała nr II określa zaś, że Walne Zebranie wybiera na przewodniczącego zarządu J. H., a na jego zastępcę V. T.. Skarżąca spółka przedłożyła również organowi I instancji zaświadczenie wydane przez Dyrektora RZGW w P. [...] września 2004 r., zgodnie z którym Spółka A została tego dnia wpisana do Katastru Wodnego regionu wodnego W., pod nr [...]. W zaświadczeniu wskazano, że statut Spółki A został zatwierdzony decyzją Starosty B. z [...] sierpnia 2004 r. nt [...]

W świetle treści przedstawionych dokumentów ustalenia wymagało, czy Spólka A już w chwili jej powołania nie stała się następcą prawnym zakładu J. H. i czy już wówczas nie doszło (pod warunkiem, że pozwolenia wodnoprawne pozostawały w obrocie prawnym) do przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych dla zakładu J. H.. By to ustalić organy obu instancji winny były rozważyć w stanie prawnym obowiązującym w dacie tworzenia Spółki A, czy doszło do sukcesji praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych J. H.. Takiej zaś wszechstronnej oceny ze strony organów obu instancji zabrakło.

Organ II instancji w końcowej części uzasadnienia wspomniał o ww. protokole z [...] czerwca 2004 r. wybiórczo powołując jego treść i oceniając, zdaniem Sądu błędnie, że wnioskodawca nie wykazała związku niniejszego protokołu z sukcesją praw i obowiązków od podmiotu, który uzyskał pozwolenia wodnoprawne tj. J. H., któremu Wojewoda P. ww. decyzjami udzielił pozwoleń wodnoprawnych. Zdaniem Dyrektora RZGW z ww. protokołu z [...] czerwca 2004 r. wynika, że Spółka A weszła jedynie w posiadanie urządzeń wodnych wykonanych przez J. H., które są wspólnie użytkowane przez J. H., V. T. oraz R. H.. Organ uznał, że nie ma zatem żadnych usprawiedliwionych podstaw, aby twierdzić, że Spólka A wstąpiła w prawa i obowiązki oraz nabyła uprawnienia wodnoprawne po J. H., a więc osobie fizycznej. Dodano, że Spółka A nie jest następcą prawnym Zakładu (w rozumieniu P.w.), na rzecz którego zostały wydane pozwolenia wodnoprawne.

Z oceną powyższą Sąd nie mógł się zgodzić.

Po pierwsze, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy organ II instancji, z naruszeniem przepisów postępowania. Emanację tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowią przepisy art. 77 § 1, art. 79a § 1 i art. 80 K.p.a. Pierwszy z nich zakłada, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Co istotne, przepis art. 79a § 1 k.p.a. określa, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Z kolei przepis art. 80 K.p.a. nakazuje organom ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Tymczasem organy I i II instancji w sposób nierzetelny dokonały oceny, czy przy tworzeniu Spółki A w 2004 r., na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów Prawa wodnego z 2001 r. doszło do sukcesji praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych uzyskanych przez J. H.. Nie tylko pominięto część przedłożonych organom przez wnioskodawcę dowodów, ale i nie umożliwiono Spółce A w trybie art. 79a § 1 K.p.a. przed wydaniem decyzji wykazania dostępnymi przez nią dowodami, czy przy tworzeniu spółki doszło do sukcesji praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych (a obowiązujących) uzyskanych przez J. H.. Tak organ I, jak i II instancji, rozważając kwestię sukcesji praw i obowiązków, wybiórczo powołały treść protokołu z [...] czerwca 2004 r., pomijając – zdaniem Sądu - relewantne prawnie jej zapisy wskazujące, że protokół obejmuje przejęcie przez założycieli Spółki A, na podstawie art. 134 ust. 1 w zw. z art. 130 ust. 1,2 i 3, art. 77 ust. 1 w zw. z art. 164 i art. 165 Prawa wodnego, praw i obowiązków ustalonych pozwoleniami wodnoprawnymi, wydanymi dla J. H. w zakresie eksploatacji, utrzymywania urządzeń przeznaczonych do poboru i uzdatniania wód dla potrzeb przemysłowego chowu i hodowli ryb w obiektach przepływowych.

W kontekście tego zapisu należy zważyć, że tak w dacie założycielskiego Walnego Zgromadzenia Spółki A ([...].06.2004r.), jak i w dacie wydania - pominiętej przez organy w swych rozważaniach - decyzji zatwierdzającej statut Spółki A (z [...].08.2004 r.) obowiązywała ustawa z dnia z dnia [...] lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm., dalej: P.w. z 01’).

W związku z powyższym obowiązkiem organów orzekających było ustalenie, czy na podstawie przepisów P.w. z 01’ nie doszło do sukcesji praw i obowiązków przez Spółkę A wynikających z pozwoleń wodnoprawnych uzyskanych przez J. H.. Ustalenia w tym zakresie były zdaniem Sądu konieczne z tego powodu, że w przypadku potwierdzenia, że doszło do wstąpienia Spółki A w prawa i obowiązki J. H. wynikające z uzyskanych przez niego pozwoleń wodnoprawnych, bezprzedmiotowe okazałoby się niniejsze postępowanie administracyjne wywołane wnioskiem skarżącej spółki z [...] lutego 2018 r.

Zgodnie z art. 134 ust. 1 P.w. z 01’ (podstawa prawna protokołu przejęcia praw i obowiązków z [...].06.2004r.) następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia, z zastrzeżeniem ust.

2. W myśl zaś art. 134 ust. 2 P.w. z 01’ jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska. Za zakład P.w. z 01’ uznawało podmioty korzystające z wód, w ramach korzystania szczególnego albo wykonujące urządzenia wodne (art. 9 ust. 1 pkt 25 P.w. z 01’).

W świetle powołanych przepisów organ odwoławczy błędnie uznał, że nie mogło dojść do wstąpienia przez Spółkę A w prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń wodnoprawnych J. H., gdyż ten jest osobą fizyczną, a nie zakładem. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 25 P.w. z 01’ szeroko ujmował jako zakład "podmioty" korzystające z wód, w ramach korzystania szczególnego albo wykonujące urządzenia wodne, co oznacza, że za zakład należy uznać osobę fizyczną prowadzącą działalność przykładowo związaną z poborem wody, szczególnych korzystanie z wód, a także związaną z chowem i hodowlą ryb, jak w przypadku J. H., na którą to działalność uzyskał on stosowne pozwolenia wodnoprawne.

Ponadto w powołanym protokole z [...] czerwca 2004 r. trzej założyciele Spółki A i przekazujący J. H. wyraźnie wskazali, że dotyczy on przejęcia przez założycieli Spółki A na podstawie m.in. art. 134 ust. 1 P.w. (jak należy przyjąć ówcześnie obowiązującego P.w. z 01’) praw i obowiązków ustalonych pozwoleniami wodnoprawnymi wydanymi dla J. H. (ściśle wymienionymi w tym protokole). W tym samym dniu ([...]06.2004 r.) uchwałą nr I Walne Zgromadzenie członków założycieli Spółki A przyjęło statut spółki, określiło jej siedzibę, a uchwałą nr II wybrało władze spółki. Z kolei z zaświadczenia Dyrektora RZGW z [...] września 2004 r. wynika, że statut Spółki A został zatwierdzony decyzją Starosty B. z [...] sierpnia 2004 r.

Z uwagi na powyższe działania członków założycieli Spółki A należało rozważyć, kiedy ukonstytuowała się niniejsza spółka i czy mogła ona na gruncie P.w. z 01’ już wówczas w 2004 r. wstąpić w prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń wodnoprawnych J. H..

Zgodnie z art. 165 ust. 1 P.w. z 01’ utworzenie spółki wodnej następuje w drodze porozumienia co najmniej 3 osób fizycznych lub prawnych, zawartego w formie pisemnej. W myśl art. 165 ust. 2 P.w. z 01’ do utworzenia spółki wodnej wymagane jest:

1. 1) uchwalenie statutu spółki przez osoby zainteresowane utworzeniem spółki;
2. 2) dokonanie wyboru organów spółki.

Na gruncie powołanych przepisów stwierdzić należy, że utworzenie Spółki A nastąpiło w drodze porozumienia 3 osób fizycznych: J. H., V. T. i R. H.. Walne Zgromadzenie członków założycieli Spółki A uchwałą z [...] czerwca 2004 r. przyjęło statut spółki i dokonały wyboru jej władz.

Zgodnie zaś z art. 165 ust. 3 P.w. z 01’ starosta właściwy miejscowo dla siedziby spółki wodnej zatwierdza statut spółki w drodze decyzji; w przypadku niezgodności statutu z prawem starosta wzywa do usunięcia niezgodności statutu z prawem w określonym terminie, a jeżeli niezgodności nie zostaną usunięte - odmawia, w drodze decyzji, jego zatwierdzenia. W myśl art. 165 ust. 4 P.w. z 01’ spółka wodna nabywa osobowość prawną z chwilą uprawomocnienia się decyzji starosty o zatwierdzeniu statutu. Decyzja starosty o zatwierdzeniu statutu spółki wodnej ma charakter konstytutywny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2014 r., sygn. CSK 453/13, Lex nr 1514731).

W świetle powyższego uznać należało, że Spółka A ukonstytuowała się mocą decyzji Starosty B. z [...] sierpnia 2004 r., którą zatwierdzono statut spółki. Jednocześnie stosownie do przepisu art. 167 ust. 1 P.w. z 01’ Spółka A została z dniem [...] września 2004 r. wpisana do Katastru Wodnego regionu wodnego W., prowadzonego przez RZGW w P. (zaświadczenie Dyrektora RZGW z [...].09.2004 r.). Ów przepis określa bowiem, że zarząd spółki wodnej zgłasza utworzenie spółki w celu wpisania do katastru wodnego, w terminie 30 dni od dnia nabycia przez spółkę osobowości prawnej.

W związku z powyższym pozostaje ustalenia wymagało, czy Spółka A już na etapie jej utworzenia nie wstąpiła w prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń wodnoprawnych J. H..

Wymaga wyjaśnienia, że odmiennie do aktualnego w chwili wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji przepisu art. 411 P.w. z 17’, obowiązujący w dacie tworzenia Spółki A przepis art. 134 ust. 1 P.w. z 01’ nie przewidywał wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej przejęcie praw i obowiązków przez następcę prawnego zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne. Na podstawie tego przepisu następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, ex lege przejmował prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie art. 134 ust. 1 P.w. z 01’ przyjmuje się, że następstwo prawne polega na wstąpieniu w miejsce drugiej osoby w sferę jej stosunków prawnych, przy czym może obejmować ogół praw i obowiązków (sukcesja uniwersalna) lub jedynie ich części (sukcesja syngularna). W przypadku obu rodzajów sukcesji następca prawny zakładu wstępował ex lege w prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego. Oznacza to, że art. 134 ust. 1 P.w. z 01’ miał zastosowanie zarówno wtedy, gdy przejście zakładu następowało na skutek dziedziczenia, łączenia się osób prawnych czy przekształcenia spółek kapitałowych, jak i wówczas, gdy strony zawarły stosowną umowę, w szczególności sprzedaży, najmu, dzierżawy, czy użyczenia mającą za przedmiot zakład (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 wrześni 2018 r., sygn. II SA/Wr 524/18, wyrok WSA w Poznaniu z 17 lipca 2019 r., sygn. II SA/Po 381/19, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę na rzeczowy charakter pozwolenia wodnoprawnego: "Wszystkie przytoczone regulacje następstwa w prawie wodnym zdają się potwierdzać tezę o rzeczowości, a nawet ścisłej rzeczowości pozwolenia wodnoprawnego. Sformułowanie tego wniosku jest o tyle proste, że ustawodawca we wszystkich wymienionych ustawach wyraźnie stanowił, iż prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnego (wodnoprawnego) przechodzą na następcę prawnego odpowiednio: przedsiębiorstwa; gruntu, z którym przedsiębiorstwo wiązało swoją działalność; lub też obiektów budowlanych gospodarki wodnej, bez których prawo do określonego sposobu korzystania z wód nie mogło być realizowane. Celem tych regulacji było bowiem prowadzenie działalności gospodarczej wykonywanej na podstawie ww. pozwolenia w sposób ciągły. Do tego następstwa dochodziło zawsze ex lege, bez konieczności wydawania dodatkowego aktu administracyjnego, co byłoby zgodne z wyróżnioną w doktrynie niemieckiej prawidłowością "dzielenia losu prawnego rzeczy" (E. Szczygłowska, 4.3.

Przesłanki i sposoby uregulowania następstwa prawnego w ramach stosunków rzeczowych sensu largo. W: Sukcesja uprawnień i obowiązków administracyjnych. Oficyna, 2009). W doktrynie wskazuje się, że art. 134 podkreśla rzeczowy charakter pozwolenia wodnoprawnego. Nie jest ono związane z osobą prowadzącą zakład, lecz z zakładem, bez względu na zmianę właściciela. Wraz z przejściem zakładu na jego nabywcę przechodzą prawa i obowiązki określone w pozwoleniu wodnoprawnym. Nabywca zakładu wstępuje w prawa i obowiązki poprzednika, ale tylko w zakresie poboru wody i odprowadzania ścieków" (J. Szachułowicz, Art. 134. W: Prawo wodne. Komentarz, wyd. IV [online]. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2016-09-11).

W związku z powyższym ustalenia wymagało, jakiego rodzaju pozwoleń wodnoprawnych dotyczył wniosek Spółki A złożony w niniejszej sprawie. Czy były to pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 134 ust. 1 P.w. z 01’, czy może te określone w art. 134 ust. 2 P.w. z 01’. Ustawodawca odmiennie uregulował BOWIEM przejęcie praw i obowiązków w sytuacji, gdy pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji (art. 134 ust. 2 P.w. z 01’). W takim przypadku przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska.

Zgodnie zaś z ówcześnie obowiązującym (w 2004 r.) art. 190 ust. 1 P.o.ś. zainteresowany nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji mógł złożyć wniosek o przeniesienie na niego praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących tej instalacji. Przeniesienie lub odmowa przeniesienia praw i obowiązków następowało w drodze decyzji (art. 190 ust. 3 P.o.ś.). Nabywca, o którym mowa w ust. 1, przejmował wszystkie obowiązki ciążące w związku z eksploatacją instalacji na poprzednio prowadzącym instalację, wynikające z pozwolenia i przepisów ustawy oraz ustawy - Prawo wodne i przepisów ustawy o odpadach (art. 190 ust. 4 P.o.ś.). Co istotne, przepis art. 3 pkt 3 P.o.ś. definiował pojęcie eksploatacji instalacji lub urządzenia użytkowanie instalacji lub urządzenia oraz utrzymywanie ich w sprawności. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 6 P.o.ś. przez instalację należy rozumieć:

1. a) stacjonarne urządzenie techniczne,
2. b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,
3. c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję,

W niniejszej sprawie Spółka A wystąpiła o potwierdzenie przejęcia przez nią praw i obowiązków wynikających pozwoleń wodnoprawnych uzyskanych przez J. H. decyzjami Wojewody P. z [...] sierpnia 1986 r., z [...] lutego 1988 r. oraz z [...] maja 1992 r.

W tym miejscu należy zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora RZGW, że objęcie przez Spółkę A żądaniem przedmiotowego wniosku również decyzji Wojewody P. z [...] grudnia 1991 r. i z [...] lutego 1993 r. było o tyle bezzasadne i nie mieszczące się w granicach sprawy przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, że decyzje te nie dotyczyły pozwoleń wodnoprawnych. Decyzja z [...] grudnia 1991 r. została wydana na podstawie art. 46 Prawa budowlanego z 1974 r. i zobowiązywała J. H. do zapewnienia usunięcie stwierdzonego nieodpowiedniego stanu technicznego, wyglądu albo nieodpowiedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego bądź użytkowania go w sposób zagrażający środowisku, tj. do niezwłocznego usunięcia piętrzenia wody na jazie w S. do określonej rzędnej, niezwłocznego zainstalowania bolca na określonej rzędnej oraz dostosowania własnych urządzeń stawowych do rzędnych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym z [...] lutego 1988r.

Jako decyzja zobowiązująca nie przyznawała J. H. żadnych uprawnień jak czyniły to pozwolenia wodnoprawne wydane na gruncie P.w. z 74’. Z kolei decyzja z [...] lutego 1993 r. rozstrzygała o cofnięciu bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego z [...] października 1947 r. (decyzja Starosty Ł.) dotyczącego młyna wodnego w S. i zobowiązała Gminną Spółdzielnię Samopomoc Chłopska w S. do wykonania zabezpieczenia starej młynówki na odcinku należącym do młyna. Decyzję tę wydano na podstawie przepisów art. 32 ust. 2 pkt 3 i 4 P.w. i art. 34 ust. 1 z 74’, które dotyczą cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania (art.

32) i obowiązków podmiotu, któremu cofnięto pozwolenie wodnoprawne do usunięcia urządzenia wodnego (art. 34 ust. 1). W związku z powyższym słusznie organ II instancji wskazał, że adresatem tej decyzji nie był J. H., a tym samym bezprzedmiotowe jest postępowanie w sprawie potwierdzenia przejęcia praw i obowiązków z decyzji tej wynikających, gdyż nie obejmuje poprzednika Spółki A. Ponadto, co zdaniem Sądu istotniejsze, decyzja obejmowała cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego i zabezpieczenia starej młynówki, a nie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Tym bardziej zatem postępowanie administracyjne w tym zakresie należało na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzyć.

Co do zaś pozostałych decyzji Wojewody P. objętych wnioskiem Spółki A przypomnieć należy, że obejmowały one pozwolenia wodnoprawne:

1. a) decyzja z [...] sierpnia 1986 r. na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 3 P.w. z 74’ zezwalała J. H. na: 1) wykonanie klatki turbinowej, 2) zainstalowanie turbiny typu Francissa, 3) wykonanie ogrodzenia siłowni siatką metalową na słupkach;
2. b) decyzja z [...] lutego 1988 r. na podstawie art. 53 ust. 2 pkt 1 i 9 oraz art. 82 ust. 3 P.w. z 74’ zezwalała J. H. na: 1) wykonanie na działce przy ul. [...] w S. trzech basenów do hodowli pstrągów wraz z towarzyszącymi urządzeniami, 2) wybudowanie dodatkowego rurociągu zasilającego istniejącą siłownię małej elektrowni wodnej, 3) pobór wód rzeki W. dla potrzeb napędu zainstalowanej turbiny w istniejącej małej elektrowni wodnej oraz basenów pstrągowych;
3. c) decyzja z [...] maja 1992 r. na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 2 P.w. z 74’ (mylnie podano art. 82 ust. 2 P.w. z 74’) zezwalała J. H. na wykonanie przebudowy obiektu stawowo-pstrągowego poprzez wybudowanie: 1) odstojnika wód zużytych, 2) dwóch basenów pstrągowych, 3) koryta wprowadzającego wraz z ujęciem bocznym z kanału młynówki, 4) doprowadzalnika nr [...] z rury stalowej, 5) przebudowę węzła rozdzielczego wody i mnichów wlotowych na istniejących basenach z dostosowaniem do nowego układu zasilania.

Rozważenia wymagało, czy prawa i obowiązki wynikające z tych pozwoleń przeszły z mocy prawa – art. 134 ust. 1 P.w. z 01’ na Spółkę A, i czy pozostawały one w obrocie prawnym (nie wygasły) w dacie utworzenia spółki.

Decyzje z [...] sierpnia 1986 r. i z [...] maja 1992 r. zostały wydane na podstawie przepisów art. 82 ust. 1 (odpowiednio: pkt 3 i pkt 2) P.w. z 74’, które określały, że pozwolenia wodnoprawnego w zakresie budownictwa wodnego wymaga w szczególności wykonywanie 2) wykonywanie urządzeń zabezpieczających przed powodzią, 3) kanałów, stopni wodnych, zbiorników wodnych i innych urządzeń wodnych służących do przepływu wód lub zmiany poziomu zwierciadła wody. Zarówno z przepisów tych, jak i z treści rozstrzygnięć tych decyzji wynika, że nie dotyczyły one eksploatacji (użytkowania) instalacji w rozumieniu art. 134 ust. 2 P.w. z 01’ w zw. z 190 i art. art. 3 pkt 3 i 6 P.o.ś., lecz samego ich wykonania – albo wykonania urządzenia wodnego - klatki turbinowej z turbiną i ogrodzenia zabezpieczającego siłownię (decyzja z [...] sierpnia 1986 r.) albo wykonania przebudowy obiektu stawowo-pstrągowego celem przeciwdziałania podtapianiu gruntów w zasięgu cofki piętrzenia rzeki W. na jazie w S. (rozstrzygnięcie i fragment uzasadnienia decyzji z [...].05.1992 r.).

W związku z tym w ocenie Sądu do niniejszych pozwoleń wodnoprawnych nie mógł mieć zastosowania art. 134 ust. 2 P.w. z 01’, z uwagi na to, że nie dotyczyły one eksploatacji (użytkowania) instalacji. A contrario, do przejęcia praw i obowiązków wynikających z tych pozwoleń wodnoprawnych na rzecz Spółki A mogło dojść jedynie z mocy prawa - art. 134 ust. 1 P.w., pod warunkiem jednakże, że pozwolenia te nie wygasły. Skoro do powyższych pozwoleń zastosowanie znajdował w chwili utworzenia Spółki A przepis art. 134 ust. 1 P.w. z 01’, nie było rolą organów orzekających w niniejszej sprawie ustalanie, czy pozwolenia te wygasły, czy też nie. Organy powinny były jedynie stwierdzić, czy istnieją podstawy do potwierdzenia przejęcia praw i obowiązków wynikających z tych pozwoleń wodnoprawnych z zakładu J. H. na Spółkę A. Skoro do pozwoleń tych z uwagi na ich charakter (nie dotyczą eksploatacji instalacji) oraz na fakt utworzenia Spółki B w 2004 r., należało stosować przepis art. 134 ust. 1 P.w. z 01’ to w tym zatem zakresie prowadzenie postępowania administracyjnego z wniosku Spółki A na podstawie obecnie obowiązującego art. 411 P.w. 17’ uznać należało za bezprzedmiotowe. Obejmowało ono bowiem potwierdzenia przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych, które – jeżeli nie wygasły - przejęła skarżąca spółka w 2004r.

Odnośnie ostatniego pozwolenia wodnoprawnego (decyzja z [...].02.1988 r.) sytuacja kształtuje się nieco inaczej. W przypadku zezwolenia na wykonanie trzech basenów do hodowli pstrągów wraz z towarzyszącymi urządzeniami (pkt 1.) oraz wybudowanie dodatkowego rurociągu zasilającego istniejącą siłownię małej elektrowni wodnej (pkt 2.) również mamy do czynienia nie z pozwoleniem wodnoprawnym na eksploatację (użytkowanie) instalacji, lecz z pozwoleniem wodnoprawnym w zakresie budownictwa wodnego – na budowę wykonywanie stałych urządzeń służących do połowu ryb (art. 82 ust. 2 pkt 6 P.w. z 74’), względnie wykonywanie zbiorników wodnych i innych urządzeń wodnych służących do przepływu wód lub zmiany poziomu zwierciadła wody (art. 82 ust. 2 pkt 3 P.w. z 74’).

W związku z tym zastosowanie do pkt 1. i 2. omawianej decyzji również znajdował art. 134 ust. 1 P.w. z 01’, co oznacza, że w tym zakresie prawa i obowiązki wynikającej z niniejszego pozwolenia wodnoprawnego mogły przejść z mocy prawa – jeżeli nie wygasły - na Spółkę A w 2004 r. W konsekwencji, w tej części postępowanie organów orzekających było bezprzedmiotowe, gdyż nie zachodziła potrzeba potwierdzenia przejęcia praw i obowiązków na podstawie art. 411 P.w. z 17’.

Co do pkt 3. decyzji z [...] lutego 1988 r. dotyczącego pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegającego na poborze wód rzeki W. dla potrzeb napędu zainstalowanej turbiny w istniejącej małej elektrowni wodnej oraz basenów pstrągowych (art. 53 ust. 1 pkt 1 i 9 P.w. z 74’) zastosowanie powinien był znaleźć - pod warunkiem, że owe pozwolenie wodnoprawne wcześniej nie wygasło - przepis art. 134 ust. 2 P.w. z 01’. Pozwolenie to dotyczyło bowiem eksploatacji instalacji – użytkowania turbiny w istniejącej małej elektrowni wodnej i basenów pstrągowych poprzez pobór wód rzeki W..

W związku z powyższym, ustalenia w pierwszej kolejności wymagało, czy w obrocie prawnym w dacie orzekania przez organy orzekające pozostawały owe pozwolenia wodnoprawne. W przeciwnym razie postępowanie i w tym zakresie okazałoby się bezprzedmiotowe.

W ocenie Sądu słusznie uznał Dyrektor RZGW, że do omawianych pozwoleń wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód zastosowanie znalazł przepis art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z Nr 130, poz. 1087). Jak wypowiedział się tutejszy Sąd w wyroku z 22 maja 2015 r. sygn. II SA/Po 793/14: "Pozwolenie wodnoprawne z 29 lutego 1988 r.(...), zmienione decyzją z dnia 31 maja 1988 r. (...) udzielone zostało na podstawie przepisów ówcześnie obowiązującego Prawa wodnego z 1974 r. na czas do 31 grudnia 1998 r., następnie decyzją z 31 maja 1988 r. (...) wydłużony w zakresie poboru wody do napędu turbiny małej elektrowni wodnej do 31 grudnia 1999 r., natomiast w zakresie poboru wody dla potrzeb basenów pstrągowych do 31 grudnia 2008 r. Wejście w dniu 1 stycznia 2002 r. w życie Prawa wodnego z 2001 r. spowodowało, iż pozwolenia wodnoprawne mogły być wydawane wyłącznie na czas określony (art. 127 ust. 1 i 2 P.w. z 01’), przy czym ustawa w jej pierwotnym brzmieniu co do zasady nie przewidywała górnej granicy czasu na jaki pozwolenia takowe mogą być wydawane.

Zmiany w tym zakresie wprowadzone zostały przez prawodawcę ustawą dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, którą to znowelizowano między innymi art. 127 ust. 2 P.w. z 01’ wskazując, że pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wydaje się na okres nie dłuższy niż 20 lat. Jednocześnie w art. 11 ustawy zmieniającej prawodawca wskazał, że pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 P.w. z 01’ (tj. inne niż pozwolenia na szczególne korzystanie z wód do celów rybackich, wydane na podstawie P.w. z 74’), wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Wprowadzenie powyższej regulacji miało na celu dostosowanie sytuacji prawnej osób legitymujących się pozwoleniami wodnoprawnymi wydanymi na okres dłuższy niż 20 lat na podstawie przepisów wcześniej obowiązujących do aktualnego stanu prawnego obowiązującego w tej materii." Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że: "Powyższe oznacza, iż do pozwolenia wodnoprawnego udzielonego J. H. decyzją z [...] lutego 1988 r. (...) zmienionego decyzją z [...] maja 1988 r. (...) znajdzie zastosowanie art. 11 ustawy zmieniającej P.w. z 01’, albowiem pozwolenie to nie było pozwoleniem na rybackie korzystanie z wód, lecz dotyczyło poboru wód z rzeki W. dla potrzeb napędu siłowni i zaopatrzenia w wodę stawów do hodowli pstrągów i w tym ostatnim zakresie wydane było na okres dłuższy niż 20 lat.

Co za tym idzie do pozwolenia tego znajdować będzie zastosowanie art. 138 ust. 1 P.w. z 01’ przewidujący orzekanie przez właściwy organ administracji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego.

Wymaga dodatkowo wyjaśnienia, że przepis art. 205 ust. 1 P.w. z 01’ odnosił się do kwestii wygaśnięcia pozwoleń wodnoprawnym na szczególne korzystanie z wód do celów rybackich, a art. 11 ustawy zmieniającej P.w. z 01’ regulował zagadnienie wygaśnięcia wszystkich innych pozwoleń na szczególne korzystanie z wód aniżeli określone w ww. art. 205 ust. 1 P.w. z 01’. Zgodnie z art. 205 ust. 1 P.w. z 01’ pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód do celów rybackich, wydane na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (...) wygasają w terminie trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy; wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego stwierdza, w drodze decyzji, wojewoda.

Z kolei w myśl art. 11 ustawy zmieniającej P.w. z 01’ pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Do stwierdzenia wygaśnięcia obu pozwoleń wodnoprawnych znajdował zastosowanie przepis art. 138 ust. 1 P.w. z 01’, który określał, że stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 maja 2015 r., sygn. II SA/Po 793/14).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że decyzje w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, czy to wydawane na podstawie art. 205 ust. 1 P.w. z 01’, czy na podstawie art. 11 ustawy zmieniającej P.w. z 01’, mają charakter deklaratywny (wyrok WSA w Gdańsku z 18 maja 2016 r., sygn. II SA/Gd 88/16, wyrok WSA w Poznaniu z 24 października 2018 r., sygn. IV SA/Po 769/18, wyrok WSA w Łodzi z 28 kwietnia 2015 r., sygn. II SA/Łd 118/15).

Mając na względzie powyższe oraz biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiążę nie tylko strony i sąd, który je wyda, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, Sąd uwzględnił powyższe stanowisko Sądu, że z mocy art. 11 ustawy zmieniającej P.w. z 01’ ww. pozwolenie wodnoprawne z 29 lutego 1988 r. pkt 3. na szczególne korzystanie z wód wygasło z mocy ww. przepisu lub z uwagi na upływ okresu, na który były wydane. Zatem i w tym zakresie – w świetle art. 105 § 1 K.p.a. – postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, albowiem brak było przedmiotu, co do którego s.w. Eron zgłosiła organom żądanie potwierdzenia praw i obowiązków.

Reasumując, z uwagi na błędne prowadzenie przez organy orzekające postępowania w trybie art. 411 P.w. z 17’ i rozstrzygnięcie częściowo o odmowie potwierdzenia przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych (decyzji z [...] sierpnia 1986 r. - w części, decyzji z [...] lutego 1988 r. -- w części, decyzji z [...] maja 1992 r. - w całości), a częściowo o umorzeniu postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zważywszy zaś na stwierdzone i wykazane w uzasadnieniu wyroku podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie (pkt I wyroku).

Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, które skarżący poniósł uiszczając wpis od skargi w kwocie [...]zł (pkt II wyroku).