Uzasadnienie
J.P. wniósł skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenie wpisu w kwocie 500 zł. na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rocznym synem i trzyletnią córką a ich jedynym źródłem utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 8,1261 ha (2,9777 ha przeliczeniowych) wynoszący [...] zł. miesięcznie. Przestawiając swą sytuację finansową wnioskodawca powołał się na okoliczność, że na energię elektryczną wydaje [...] zł. co 2 miesiące.
Ponadto znaczną część jego dochodów pochłaniają wydatki na opał, leki i utrzymanie dzieci. Skarżący uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazał na średnią cenę rynkową żyta, mleka i tuczników.
Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawcy Sąd pismem z dnia 24 marca 2010r. (odebranym w dniu 29.03.2010r. k. 43 akt) wezwał skarżącego do przedłożenia wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazania czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, wyjaśnienia kwestii osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, dotyczy to w szczególności kwestii prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z matką dzieci wskazanych we wniosku (w takim przypadku należy również podać wysokość jej dochodu).
Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe wezwanie.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 pps. - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym było wezwanie skarżącego mające na celu ustalenie sytuacji rodzinnej wnioskodawcy (ewentualne gospodarstwa domowego wspólnie z matką dzieci - rocznego i trzyletniego). Ponadto mając na względzie brak informacji dotyczących skali prowadzonej produkcji rolnej zasadnym było zebranie informacji mających na celu ustalenie rzeczywistego rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej jak i bieżącej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Z zobowiązania tego Strona nie wywiązała się, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.
/-/D.Mataczyński
MZ