Uzasadnienie
Sygn. akt IV SA/Po [...]
Decyzją z dnia 5 grudnia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Z 2006 r. Nr 139 poz. 993 zwanej dalej jako "ustawa") orzekł o wymeldowaniu E. P. (zwanego dalej jako "skarżący") z pobytu stałego z lokalu nr [...] na os. [...] w P..
W uzasadnieniu organ I instancji między innymi wyjaśnił, że wszczął postępowanie na wniosek B. P., która podała, iż skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, wyprowadził się w 2001 r., lokal opuścił z własnej woli i nie pozostawił w nim rzeczy osobistych i innych przedmiotów stanowiących jego własność. Organ wskazał, że skarżący jest zameldowany w przedmiotowym lokalu, jednak opuścił go nie dopełniając obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, iż opuścił on lokal w dniu 24 października 2014 r. na żądanie żony, aby nie wszczynać awantury organ stwierdził, że sytuacja ta świadczy o dobrowolnym i samodzielnym opuszczeniu lokalu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E. P.. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda decyzją z dnia 21 stycznia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 138 par 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy.
Skargę na decyzję Wojewody złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. P.. Wyjaśnił, że jest właścicielem przedmiotowego lokalu i od połowy czerwca żona wraz z córką uniemożliwiają mu dostęp do tego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 czerwca 2015r., sygn. akt IV SA/Po 118/15 uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż z opuszczeniem stałego miejsca pobytu mamy do czynienia, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Co istotne opuszczenie lokalu musi mieć charakter trwały i dowolny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. W niniejszej sprawie organ nie wykazał, ażeby opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ul. [...] [...] w P. miało charakter trwały i dowolny. Wprost przeciwnie organ w uzasadnieniu decyzji przywołując zeznania złożone przez skarżącego wskazał, że skarżący nie opuścił i nie zamierza opuścić przedmiotowego lokalu, ale nie przebywa w nim m.in. dlatego, że żona wymieniła zamki w drzwiach, a on aktualnie nie posiada do nich kluczy.
Wprawdzie organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy wskazując m.in., że o opuszczeniu miejsca stałego można mówić wtedy gdy dana osoba nie przebywa w danym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu, to jednak w sposób wadliwy zastosował ten przepis w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Z zeznań złożonych przez skarżącego, jak również z treści złożonego przez niego odwołania wynika, bowiem iż wcale nie miał ona zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu, a opuścił go tylko, żeby nie prowokować awantur.
Organ całkowicie zaniechał dokonania ustaleń dotyczących pobytu skarżącego w mieszkaniu siostry w Ś.. W przypadku rozbieżności w zeznaniach skarżącego oraz jego żony i córki rolą organu będzie dokonanie dodatkowych ustaleń na okoliczność opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Organ powinien przede wszystkim przesłuchać sąsiadów stron postępowania jak również sąsiadów siostry skarżącego celem ustalenia charakteru w jakim skarżący przebywał w lokalu w Śliwnie. Reasumując, Sąd stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji nie pozwalał na przesądzenie, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy o zeznania dodatkowych świadków oraz jeszcze raz przeanalizuje zebrany już materiał dowodowy.
Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 12 października 2015r. nr [...] Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji z dnia 5 grudnia 2014r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznej części. W uzasadnieniu organ wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji dokona oceny stanu faktycznego sprawy kierując się w tym względzie uwagami sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 czerwca 2015r.
Skargę na powyższą decyzję złożył E. P., podnosząc iż dalsze postępowanie wyjaśniające prowadzone w jego sprawie, w jego ocenie jest zbyteczne. Jego pobyt w miejscowości Ś. u siostry jest wymuszony przez byłą żonę i córkę. Jest osobą kaleką po amputacji nogi z zaawansowaną cukrzycą i prosi o możliwość dostępu do swojego mieszkania, które liczy trzy pokoje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 15 stycznia 2016r. uczestniczka postępowania B. P. wniosła o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu (k.32).
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016r. Sąd przyznał uczestniczce postępowania prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu (k.44 - 46).
Pismem z dnia 11 marca 2016r. pełnomocnik uczestniczki postępowania wniósł o oddalenie skargi (k.61).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.).
Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Jednakże należy też mieć na uwadze, że zgodnie z treścią art.153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W przedmiotowej sprawie zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 11 czerwca 2015r., sygn. akt IV SA/Po 118/15 na mocy którego została uchylona decyzja organu II instancji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził,iż postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji nie pozwalał na przesądzenie, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy o zeznania dodatkowych świadków oraz jeszcze raz przeanalizuje zebrany już materiał dowodowy.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie, w ten sposób organ II instancji dopuścił się naruszenia art.153 p.p.s.a. – Sąd wyraźnie wskazał, że to organ odwoławczy ma uzupełnić materiał dowodowy. Gdyby bowiem Sąd uznał za celowe uchylenie również decyzji organu I instancji uczyniłby to na podstawie art.135 p.p.s.a.
Należy zauważyć, iż zasada związania orzeczeniem oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, czyli rozpatrując sprawę ponownie organ i sąd uwzględniają wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego dokonaną wcześniej.
Ocena prawna, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania, determinuje działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Wskazania do dalszego postępowania polegają na określeniu sposobu i kierunku uzyskania pełnego materiału dowodowego, a przez to dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w rozumieniu art.7 k.p.a. przez organ administracji. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza natomiast, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie poglądowi wyrażonemu we wcześniejszym orzeczeniu.
W wyrokach NSA z dnia 6 maja 2009r., sygn. akt II OSK 691/08, publ. LEX 574442 i z dnia 20 listopada 2008r., sygn. akt I OSK 1850/07 publ. LEX 526070 kontynuuje się orzecznictwo sądowe wskazujące na bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych odnośnie dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Pominięcie przez organ administracji publicznej przy ponownym wydawaniu decyzji oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza tym samym zasadę związania tą oceną, a to z kolei oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Na tle orzeczenia z dnia 8 maja 2008r., sygn. akt II FSK 297/07, publ. LEX 488566, trzeba też zauważyć, że naruszenie prawa polegające na niezastosowaniu się przez organy do oceny prawnej wyrażanej we wcześniejszym wyroku w tej sprawie, stanowi wadę, którą sąd orzekający ponownie w sprawie powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, niezależnie od tego, czy zarzut taki został podniesiony w skardze.
Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku o uchyleniu decyzji organu odwoławczego. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 Nr 461).
MZ