Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. M. W. (zwana dalej: skarżąca), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na akt Wójta Gminy Przemęt (zwanego dalej: Wójt) odmawiającego zwrotu kosztów dowozu syna skarżącej do przedszkola z miejscowości Przemęt do Miasta Leszna i z powrotem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu wniesienia po upływie ustawowego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2010 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: Ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 (tj. decyzje lub postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Wolą ustawodawcy było zatem objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych, a więc ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu. Powyższe implikuje istnienie związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy.
Z tego też względu, przez "czynność" o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa należy rozumieć czynność materialno - techniczną z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa (postanowienie NSA z 16 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1608/10).
Stosownie z kolei do art. 52 § 1 Ppsa, warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 Ppsa). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, to na mocy art. 52 § 3 Ppsa, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a Ppsa, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa.
Powołany przepis wprowadza zatem zasadę pierwszeństwa postępowania administracyjnego w stosunku do postępowania sądowego. W myśl natomiast art. 53 § 2 Ppsa skargę na inne niż decyzja lub postanowienie akty z zakresu administracji publicznej - wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Na tle wskazanych przepisów wskazać należy, że upływ czternastodniowego terminu dla dokonania wezwania wyłącza możliwość skutecznego zaskarżenia do sądu czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; LexisNexis; Warszawa 2006, str. 149; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 417/13 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 820/14, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie strona skarżąca uchybiła wskazanemu wyżej 14-dniowemu terminowi do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że w dniu [...] września 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o zwrot kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego (k. [...] in. akt administracyjnych). W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia [...] września 2015 r. (doręczonym skarżącej dnia [...] września 2015 r., k. [...] akt administracyjnych) Wójt odmówił udzielenia świadczenia. Kolejnym pismem, z dnia [...] października 2015 r. działająca przez profesjonalnego pełnomocnika skarżąca, wniosła o ponowną, rzetelną analizę sprawy (k. [...] akt administracyjnych). W odpowiedzi na to pismo pełnomocnika, Wójt ponownie odmówił zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły (k. [...] i n; pismo z dnia [...] października 2015 r.). Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej dnia [...] października 2015 r. Tymczasem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowane do Wójta zostało przez pełnomocnika nadane w placówce pocztowej dnia [...] listopada 2015 r. (k. [...] akt administracyjnych).
Przy korzystnym dla strony przyjęciu, iż wnioskiem w sprawie było pismo z dnia [...] października 2015 r. i odpowiedzią na nie pismo Wójta z dnia [...] października 2015 r., ustawowy 14-dniowy termin do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (liczony od daty doręczenia odpowiedzi odmownej pełnomocnikowi strony skarżącej) upłynął z dniem [...] października 2015 r. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosował zaś pełnomocnika dnia [...] listopada 2015 r.
Nawet gdyby zatem przyjąć, że strona skarżąca (jej pełnomocnik) dowiedziała się o odmowie dokonania czynności dnia [...] października 2015 r., to i tak należało stwierdzić, że nie wezwała w ustawowym terminie organu do usunięcia naruszenie prawa, a w konsekwencji - nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia. W takiej zaś sytuacji skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.).
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na mocy art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę jako niedopuszczalną.