Uzasadnienie
T. U. wniosła skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego. W odwiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca poinformowała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie [...]zł. a jej jedyny majątek stanowi dom o pow. [...] m2 o wartości [...] zł. W formularzu wniosku skarżąca przedstawiła zestawienie wydatków na spłatę kredytów (raty wynoszące [...] zł., [...] zł. i [...] zł.), prąd (ok. [...] zł.), gaz ([...] zł. w okresie letnim, [...] zł. jesienią i [...] zł. zimą), PZU ([...] zł.), leki (ok. [...] zł.), ubezpieczenie budynku ([...] zł.), podatek od nieruchomości ([...] zł.), wodę ([...] zł.), telefon ([...] zł.), nieplanowane wydatki i remonty ([...] zł.).
W odpowiedzi na wezwanie Sądu wnioskodawczyni przesłała wyciąg z konta bankowego w banku PKO BP, faktury za gaz wraz z dowodami płatności za okres 7.07.2016 – 6.09.2017, faktury za prąd wraz z dowodami płatności za okres 01.2017-09.2017, dowody opłat za wodę, odpady komunalne, ubezpieczenie PZU, telefon, zeznanie podatkowe za 2016r., umowę o kredyt konsolidacyjny z A. B. z dnia 14.12.2016r. na kwotę [...]zł. wraz z harmonogramem spłat, umowę o kredyt konsumpcyjny z A. B. z dnia 27.01.2017r. na kwotę [...]zł. wraz z harmonogramem spłat, umowę o pożyczkę gotówkową z C. A. z dnia 29.09.2017r. na kwotę [...]zł. wraz z harmonogramem spłat, decyzję ZUS z dnia 28.08.2017r. o przyznaniu emerytury i decyzję z dnia 21.03.2017r. o waloryzacji renty, decyzję o wymiarze podatku rolnego i od nieruchomości za 2017r. oraz fakturę z dnia 27.01.2017r. dot. zakupu kotła gazowego.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin.
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i rodzinnym wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a źródłem jej utrzymania jest emerytura wynosząca [...] zł. Z powyższej kwoty skarżąca opłaca koszty bieżącego utrzymania i opłaty m.in. za gaz, prąd, wodę, telefon, podatek od nieruchomości, które jak wynika z przedstawionych dowodów wpłat są regulowane na bieżąco. Dalej odnosząc się do argumentacji wskazującej na ponoszenie zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów wskazać należy, że okoliczność posiadania tego rodzaju obciążeń finansowych i ponoszenia z tego tytułu kosztów, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zadeklarowała spłatę kredytów udzielonych na kwotę [...]zł. Z przedłożonych na wezwanie Sądu dokumentów i wyliczenia dokonanego przez wnioskodawcę wynika, że wysokość rat miesięcznych z tytułu kredytów wynosi [...] zł. W. i częstotliwość rat została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy.
Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu każdego z kredytów. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawczyni posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego rodzaju i wysokości zobowiązań oraz ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawczyni spłacała zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądała, aby koszty sądowe pokrywał za nią Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą.
Nie bez znaczenia jest również fakt, iż jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu 3 października 2017r. uiściła wymagany wpis sądowy w kwocie [...]zł., który na obecnym etapie postępowania stanowi jedyny koszt, do uiszczenia którego Skarżąca jest zobowiązana. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla własnego utrzymania, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu należy zaznaczyć, że samodzielne działanie skarżącej na obecnym etapie postępowania nie pozbawia jej prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącej na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Warto w tym miejscu zatem przytoczyć wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10, LEX nr 606576).
Wobec powyższego, mając na uwadze fakt, iż wskazany wyżej przypadek nie zachodzi na obecnym etapie postępowania, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.