Uzasadnienie
M. S. i R. S. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł., skarżący zwrócili się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym podali, że prowadzą gospodarstwo domowe wraz z synem, synową, wnukiem oraz drugim pełnoletnim, niepełnoprawnym synem. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawców ich majątek stanowi dom pow. o [...] m2 o wartości ok. [...] zł., grunty rolne o pow. [...] ha, grunt leśny o pow. [...] ha, chlewnia, stodoła, trzoda chlewna w ilości [...] sztuk., ciągnik, samochód marki S., opryskiwacz i agregat rolniczy. Wnioskodawcy wskazali, ze utrzymują się z dochodu z gospodarstwa rolnego w kwocie ok. [...] zł. Dodatkowo syn P. S. otrzymuje rentę socjalną i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie ok. [...] zł. a M. S. świadczenie rodzinne z tytułu rezygnacji z pracy w wysokości [...] zł. Skarżący przedstawili również zestawienie wydatków, w którym wykazali podatek rolny ([...] zł./mc), opłaty za energię elektryczną ([...] zł./mc), gaz ([...] zł./mc), KRUS ([...] zł./mc), wodę (ok. [...] zł./mc), telefon i Internet (ok. [...] zł./mc), telefon komórkowy (ok. [...] zł.), śmieci ([...] zł./mc), opał (ok. [...] zł./mc), leczenie i rehabilitację (ok. [...] zł.), paliwo (ok. [...] zł./mc), oraz ubezpieczenie gospodarstwa i pojazdów.
Wnioskodawcy poinformowali również, że korzystają z dopłat z ARiMR w kwocie [...]zł. w całości przeznaczanych na produkcję rolną. Na potwierdzenie powyższych danych załączono decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, dopłat z ARiMR, zaświadczenia o powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego, oraz dowody opłacenia części wydatków wskazanych we wniosku.
Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawców, pismami z dnia 10 stycznia 2017r. (odebranymi w dniu 12 stycznia 2017r.) wezwano ich do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy za wszystkich rachunków bankowych (w tym związanych z prowadzoną działalnością rolniczą) oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżących i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz wyjaśnienia czy poza hodowlą trzody chlewnej prowadzą inny rodzaj produkcji rolnej (w przypadku jej prowadzenia należało określić jej rodzaj i skalę).
Jak wynika z akt sprawy wnioskodawcy nie odpowiedzieli na powyższe wezwania.
Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 P.p.s.a., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wnioskodawcy nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyli wyciągów z posiadanych kont bankowych. Przy znacznej rozbieżności między zaświadczeniami o powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego zawierającymi przeciętny dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego wg Obwieszczenia GUS, a deklaracją skarżących o dochodzie z prowadzonego gospodarstwa rolnego, przy uwzględnieniu znacznej skali prowadzonej produkcji rolnej (posiadane grunty i liczba trzody chlewnej), dla ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawców koniecznym było sięgnięcie do wyciągów z posiadanych kont bankowych celem ich szczegółowej analizy. Powyższe okazało się jednak niemożliwe, z uwagi na brak odpowiedzi skarżących na wezwanie Sądu.
Brak rzeczywistej współpracy, ubiegających się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi zatem odmową przyznania tego prawa, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.