Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.; zwanej dalej "u.k.p."), art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny ora niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541), art. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustaw – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 2183) zatrzymał D. D. (zwanego dalej również skarżącym) prawa jazdy kat. B o numerze [...] na okres trzech miesięcy (od dnia [...] stycznia 2016r. do [...] kwietnia 2016 r.) w związku z przekroczeniem na obszarze zabudowanym dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h.
W odwołaniu D. D. wniósł o uchylenie w całości decyzji Starosty oraz o wydanie decyzji odmawiającej zatrzymania prawa jazdy, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
D. D. zarzucił decyzji Starosty naruszenie:
- - art. 135 ust. 1 pkt la lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; zwanej dalej "p.r.d.") w związku z art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c u.k.p. - w zakresie, w jakim dopuszcza stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie - art. 2 Konstytucji RP i art. 4 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego dnia 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz. U. z 2003 r. Nr 42, poz. 364) i z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167);
- - art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c u.k.p. w związku z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 2013, poz. 267 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") w zw. z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 2012, poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") - w zakresie braku adekwatnych gwarancji procesowych w sytuacji wydania decyzji przez starostę o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym - z art. 2, z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji RP.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie.
Kolegium uznało, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i z tego względu należało uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie.
Jak wyjaśniło Kolegium do zawiadomienia o popełnieniu przez D. D. czynu w ruchu drogowym polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej w obszarze zabudowanym prędkości o ponad 50 km/h i poruszaniu się w dniu [...] stycznia 2016r. z prędkością o 51 km/h przekraczającą prędkość dopuszczalną, dołączone zostało świadectwo legalizacji urządzenia pomiarowego. Z jego treści wynika wprost, że zakres sprawdzeń zgodny jest z § 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lutego 2014 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości w ruchu drogowym, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 281; zwanego dalej "rozporządzeniem"). Zgodnie z § 19 rozporządzenia błąd pomiaru wykonanego przyrządem w warunkach znamionowych użytkowania nie powinien przekraczać wartości błędów granicznych dopuszczalnych określonych w § 21 pkt 2, a więc w warunkach pozalaboratoryjnych +/- 3 km/h.
Następnie Kolegium stwierdziło, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zmierzona wartość prędkości przekroczyła o 51 km/h prędkość dopuszczalną na danym odcinku - a więc o 0,9 km/h dla zasadności zastosowania art.102 ust. 1 pkt.4 w zw. z ust. 1c u.k.p. Oznacza to, że wartość przekroczenia jest o 2 km/h niższa aniżeli przewidziany § 21 pkt. 2 rozporządzenia tzw. "błąd pomiarowy" urządzenia mierzącego prędkość, którego użyto. W konsekwencji może to oznaczać, że faktyczna prędkość pojazdu, którym poruszał się odwołujący mogła przekraczać dopuszczalną prędkość o mniej niż 50 km/h co w ocenie Kolegium czyni bezprzedmiotowym przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prokurator Rejonowy [...] zarzucił decyzji Kolegium naruszenie art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1c u.k.p. w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - kodek karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r., poz. 541; ze zm.:) poprzez nieprawidłową ich interpretację i w konsekwencji błędne uznanie, że powołane powyżej przepisy nie stanowią podstawy prawnej do zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy w związku z ukaraniem kierującego mandatem karnym za przekroczenie na obszarze zabudowanym prędkości o ponad 50 km/h, który to organ odwoławczy dokonał własnych ustaleń przeprowadzając postępowanie dowodowe i zakwestionował wynik urządzenia do pomiaru prędkości pojazdów mechanicznych pomniejszając go o wartość błędu granicznego przyjmując ostatecznie, iż ukarany mandatem nie przekroczył prędkości powyżej 50 km/h.
Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Jak wyjaśnił Prokurator D. D. w dniu [...] stycznia 2016 r. w miejscowości O., woj. [...], przekroczył na obszarze zabudowanym dopuszczalną prędkość o 51 km/h i za to wykroczenie został na niego nałożony przez funkcjonariusza Policji mandat kredytowany numer [...] w kwocie [...]([...]) złotych oraz [...] ([...]) punktów karnych, na co kierujący wyraził zgodę przyjmując mandat, godząc się tym samym na ukaranie za ten czyn zabroniony.
Zdaniem Prokuratora podstawą wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d.. Starosta w sprawie o wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest uprawniony do ustalania czy faktycznie doszło do przekroczenia przez kierującego pojazdem dozwolonej prędkości w terenie zabudowanym o ponad 50 km/h. W sytuacji, gdy organ dysponował informacją o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a p.r.d., a co więcej informacją o tym, że D. D. przyjął mandat karny za wykroczenie to, obowiązkiem organu było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Mandat karny określa zarówno rodzaj wykroczenia, jak i ilość punktów karnych przypisanych za to wykroczenie.
Zatem decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy ma charakter aktu związanego tzn. w określonym stanie prawnym i faktycznym organ jest zobowiązany do wydania decyzji o treści ściśle wynikającej z zobowiązujących przepisów prawa.
W piśmie z dnia D. D. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od Prokuratora zwrotu kosztów postępowania. Uczestnik postępowania wskazał, że w wyroku z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt K24/15 Trybunał Konstytucyjny zakwestionował nieprawidłową dotychczas praktykę organów administracji o automatycznym zatrzymywaniu prawa jazdy na podstawie informacji otrzymanych od policji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który przewiduje możliwość wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla on decyzję organu I instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Wobec tego uznać trzeba, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji, czyli przepis art. 105 k.p.a. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji, jednak umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., w związku z określonymi przepisami materialnoprawnymi (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt I OSK 300/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Art. 105 § 1 k.p.a. jako przesłankę umorzenia postepowania wskazuje bezprzedmiotowość postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (B. Adamiak i J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 8, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006 r., s. 489). Sprawa administracyjna jest więc bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego.
Rozważając kwestię bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego zatrzymania D. D. prawa jazdy na okres 3 miesięcy przybliżyć trzeba przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę orzekania przez organy administracji publicznej w tym zakresie. Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W myśl art. 102 ust. 1c u.k.p. starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 p.r.d. Podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu oprawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest informacja przekazana przez podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny ora niektórych innych ustaw). Informacja przekazywana przekazana przez podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy.
Zaskarżając decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prokurator stanął na stanowisku, że starosta orzekając w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie jest uprawniony do ustalania czy faktycznie doszło do przekroczenia dozwolonej prędkości terenie zabudowanym o 50 km/h, bowiem decyzja ta ma charakter aktu związanego.
Odnosząc się do tak zaprezentowanego stanowiska odwołać się należy, do uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt K 24/15, który badając m.in. zgodność art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji stwierdził, że ewentualne nieprawidłowości pomiaru z uwagi na wady techniczne sprzętu oraz uchybienia i nieprawidłowości ze strony osób, które sprzęt obsługują mogą i powinny być podnoszone i uwzględnione w ramach postępowania administracyjnego. W toku tego postępowania organy zobowiązane są bowiem do stania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 ust. 1 k.p.a.) oraz uwzględnić żądanie strony dotyczące prze-prowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 ust. 1 k.p.a.).
Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organy oceniają, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). To oznacza, że zarówno na etapie wydawania decyzji przez starostę, jak i na etapie kontroli tej decyzji przez SKO, mógłby zostać podniesiony, zweryfikowany i ewentualnie uwzględniony zarzut błędu pomiaru prędkości.
Tym samym wbrew stanowisku Prokuratora Kolegium było uprawnione dokonania oceny, czy w niniejszej sprawie faktycznie doszło do przekroczenia dozwolonej prędkości terenie zabudowanym o 50 km/h, bowiem decyzja ta ma charakter aktu związanego.
Dokonując kontroli stanowiska Kolegium, co do bezprzedmiotowości postępowania Sąd doszedł do przekonania, że pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy.
Jak wynika z zawiadomienia Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] stycznia 2016 r. D. D. w dniu [...] stycznia 2016 r. o godz. [...] w miejscowości O. kierując samochodem osobowym marki [...] o nr. rej [...] popełniając czyn, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a p.r.d. przekraczając dopuszczalną prędkość o 51 km/h. Wraz z ww. zawiadomieniem do Starosty przesłano Świadectwo legalizacji radarowego przyrządu do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym o znaku fabrycznym [...] nr [...] Ze świadectwa tego wynika, że urządzenie to spełnia wymagania wynikające z rozporządzenia.
Zgodnie z § 19 rozporządzenia błąd pomiaru wykonanego przyrządem w warunkach znamionowych użytkowania nie powinien przekraczać wartości błędów granicznych dopuszczalnych określonych w § 21 pkt 2. Natomiast zgodnie z § 21 pkt 2 lit. a rozporządzenia wartości błędu granicznego dopuszczalnego w przyrządu wynosi, podczas badań i sprawdzeń poza laboratorium, 3 km/h - dla prędkości do 100 km/h. Oznacza to, że w przypadku przekroczenia przez D. D. dopuszczalnej prędkości o 51 km/h, przy jednoczesnym uwzględnieniu treści § 19 w związku z § 21 pkt 2 lit. a rozporządzenia brak było podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Brak jednoznacznego dowodu stwierdzającego, że kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym wykluczał wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Tym samym w ocenie Sądu Kolegium prawidłowo uznało, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, co uzasadniało wydanie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania.
Z powyżej wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji (Dz.U. z 2016 r. poz. 718). Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku uczestnika postępowania o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zgodnie z art. 200 ww. ustawy w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z przywołanego przepisu wynika, że prawo do żądania zwrotu kosztów postępowania przysługuje skarżącemu w przypadku uwzględnienia skargi. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują uprawnienia uczestnika postępowania do żądania zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu przed sądem I instancji.