Uzasadnienie
Wnioskiem z 22 września 2006r. B. T. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie środków na bilet z C. do P. i z powrotem, w celu stawienia się w sądzie.
Decyzją nr [...] z [...], na podstawie art. 2 ust. 1, art. 36 pkt 2 ppkt b i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: u.p.s.), odmówiono przyznania skarżącemu pomocy w postaci biletu kredytowanego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że obecność skarżącego na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu w dniu [...] jest nieobowiązkowa.
Od powyższej decyzji skarżący w ustawowym terminie wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący wskazał, że nie miał wyznaczonego adwokata ani innego pełnomocnika do reprezentowania go przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skutkiem czego nie mógł on przedstawić swoich racji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że skoro stawiennictwo na wyznaczonej na dzień [...] rozprawie było nieobowiązkowe, to przyznanie biletu kredytowanego nie jest rzeczą konieczną i niezbędną do życia strony. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s., rolą pomocy społecznej jest wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący podtrzymał argumenty wyrażone w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarówno organ I jak i II instancji, prawidłowo ustosunkowały się do wniosku skarżącego, wskazując, że przyznanie pomocy w postaci biletu kredytowanego nie było w tym wypadku niezbędną życiową potrzebą.
Organy słusznie uznały, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Jak wynika z wykładni przepisów ustawy o prawie pomocy, osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu jego działania.
Niezależnie od wskazanych argumentów, Sąd zwraca uwagę na treść przepisu art. 107 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Przytoczony przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy strona została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy. Jak wynika z wniosku skarżącego, odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej i skargi do tutejszego Sądu, był on prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy sądowej.
Sąd administracyjny, zgodne z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi i z urzędu obowiązany jest badać wszystkie naruszenia prawa – w tym te nie wskazane w skardze. Wobec takiego rozwiązania, stawiennictwo strony uzależnione jest od jej woli, pod warunkiem że została prawidłowo zawiadomiona o terminie posiedzenia. Chodzi zatem o stworzenie stronie obiektywnej możliwości stawienia się na rozprawie, powiadamiając ją o terminie i miejscu, celu i skutkach niestawiennictwa. W świetle powyższego, skoro skarżący przyznał, że był zawiadomiony o posiedzeniu w dniu 11 października 2006r., za słuszne uznać należy stanowisko organów, że wyjazd skarżącego na rozprawę nie był konieczny.
Nie można także przyjąć, że niestawiennictwo skarżącego skutkowało dla niego ujemnie w jakikolwiek sposób. Organ II instancji prawidłowo wskazał, że odmowa przyznania biletu kredytowego zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. nie musiała być poprzedzona przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego.
Sąd wskazuje, że w przedmiotowej sprawie, przyznanie świadczenia w postaci biletu kredytowego nie mieściło się w granicach pomocy społecznej, jako instytucji mającej na celu umożliwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których skarżący nie był w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie można również przyjąć, aby odmowa przyznania świadczenia naruszyła zasadę wspierania w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb.
Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny (odpowiednio – wyrok SN z dnia 03 września 1998 r.- I CKN 908/97 – OSNC 3/99/53 z glosą T. Smyczyńskiego - OSP 10/99/173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego "Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003 str.147 i nast.). Stąd też organy pomocy społecznej winny ustalać, czy potrzeby skarżącego nie mogą być w całości lub części zaspokojone przez osoby, na których ewentualnie ciąży obowiązek alimentacyjny. Przy czym niedokonanie tych ustaleń przez organ odwoławczy w okolicznościach niniejszej sprawy, nie stanowi uchybienia istotnie wpływającego na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus