Uzasadnienie
IV SA/WA 10/05
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w G. decyzją z [...] czerwca 2004r., na podstawie art. 318 ust.6 ustawy z 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska /Dz. U. nr 62 poz.627/ oraz art.12 ust.1 pkt.2 ustawy z 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska /Dz. U. nr 77 poz.335 ze zm./ odmówił odroczenia terminu płatności administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej P. SA Centrala [...] w G. decyzją z [...] marca 2004r. za odprowadzanie ścieków do rzeki B. z oczyszczalni w B. w okresie od 7 marca 2003r. do 15 czerwca 2003r. z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. W uzasadnieniu organ podał, iż P. [...] w G. wystąpiły z wnioskiem z dania 23 kwietnia 2004r. o umorzenie i odroczenie terminu płatności kary pieniężnej, wymierzonej decyzją z [...] marca 2004r. w kwocie 17680 zł., za wprowadzanie ścieków do rzeki B. z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym z oczyszczalni w B. Wnioskodawca wniósł o umorzenie części w/w kary o sumę środków własnych w kwocie 2966,88 zł. wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia polegającego na: odpiaszczeniu i wyczyszczeniu komór napowietrzania, oczyszczeniu osadnika wtórnego, wprowadzeniu osadu czynnego, naprawie aeratora i wykonaniu 3 analiz prób ścieków.
W wyniku tych czynności usunięto przyczynę ponoszenia kar. Jednocześnie wnioskodawca wniósł o odroczenie pozostałej do zapłaty kary w kwocie 14713,12 zł. w związku z zamiarem likwidacji oczyszczalni i odprowadzeniu ścieków do kanalizacji sanitarnej miejskiej, co wiąże się z poniesieniem nakładów na realizację przedsięwzięcia.
Zdaniem organu tylko czynności naprawcze polegające na odpiaszczeniu biobloku, naprawie aeratora i wprowadzeniu osadu czynnego wykonane przez P. w oczyszczalni w B. w 2003r. spowodowały usunięcie przyczyny ponoszenia kar za odprowadzanie ścieków do rzeki B. z naruszeniem warunków określonych decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 1998r. i dlatego tylko kwota stanowiąca nakłady poniesione na zrealizowanie I etapu, z wyłączeniem nakładów analiz prób ścieków pobranych w trakcie trwania rozruchu oczyszczalni, może być odroczona zgodnie z art. 317 ust.3 i zmniejszona stosownie do treści art.319 oraz złożenia wniosku zgodnego z art.318 ust.3 Prawa ochrony środowiska.
Natomiast, w ocenie organu, czynności związane z likwidacją odprowadzania ścieków do rzeki B. z terenu nieruchomości przy ulicy D. w B. i skierowaniem ich do kanalizacji sanitarnej miejskiej, podjęte po dniu 15 czerwca 2003r. są czynnościami wykonywanymi po ustaniu przyczyny ponoszenia kary orzeczonej decyzją z [...] marca 2004r., a tym samym nie są przedsięwzięciem o którym mowa w art.317 ust.1 ustawy Prawo ochrony środowiska, ponieważ nie są ponoszone w celu usunięcia przyczyny w/w kary.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] października 2004r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i podzielił stanowisko w niej zajęte.
W skardze do sądu P. SA [...] w G. wniósł o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jak i decyzji organu I instancji.
Zdaniem strony skarżącej zgodnie z art. 317 ust.1 Prawa ochrony środowiska termin płatności kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do jej uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat i kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku.
Stwierdzone ustanie przekroczenia z dniem 15 czerwca 2003r. nie zapewniło usunięcia przyczyn wymierzenia kary i istniało ciągłe zagrożenie powtórnego nałożenia kary, albowiem przyczyna naruszenia warunków pozwolenia wodnoprawnego wynikała z przekroczeń ładunków zanieczyszczeń pochodzących z oczyszczalni ścieków na skutek włączenia ścieków deszczowych do kolektora sanitarnego. Konieczne stało się włączenie kolektora sanitarnego P. do miejskiego kolektora sanitarnego, ale wymagało to uporządkowania sieci sanitarnej i deszczowej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie i wskazał, że planowana w 2005r. likwidacja lokalnej oczyszczalni co ma zapewnić ustanie zanieczyszczenia środowiska hałasem i zapachem nie może być uznana za przedsięwzięcie o którym mowa w art. 317, gdyż te zanieczyszczenia nie stanowiły przyczyny wymierzenia kary. Stwierdzone naruszenie warunków odprowadzania ścieków zostało usunięte w wyniku przeprowadzonych przez P. prac remontowych w 2003r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona. Zdaniem Sądu przyjęta w niniejszej sprawie wykładnia art.317 ust.1 prawa ochrony środowiska jest błędna. Zarówno organ I instancji jak i Główny Inspektor Ochrony Środowiska przyjęły, że przedsięwzięcie o którym mowa w w/w przepisie musi dotyczyć usunięcia przyczyn kary wymierzonej decyzją z [...] marca 2004r. i skoro przyczyna tej kary została usunięta, to niedopuszczalne jest odroczenie kary w związku z podjęciem przedsięwzięcia, które ma usunąć przyczyny ponoszenia podwyższonych kar lub opłat w przyszłości.
Taka wykładnia przepisów o odroczeniu kary stosowana była w okresie obowiązywania prawa wodnego z 1974r. na tle art.130c ust.2.
Jednak w przepisie tym użyto sformułowania, że decyzja o odroczeniu może być podjęta, jeżeli zakład realizuje inwestycje, których wykonanie i oddanie do użytku zapewni usunięcie przyczyn wymierzenia tej kary. Zatem chodziło o konkretną karę. Jednak już wtedy zdarzały się odstępstwa od tej interpretacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 stycznia 1997r. przyjął, że zrealizowanie inwestycji jeszcze przed ukaraniem nie wyłącza możliwości odroczenia płatności kary. Sąd Najwyższy oddalając rewizję nadzwyczajną wniesioną w tej sprawie, podzielił powyższy pogląd w wyroku z 7 października 1997r. III RN 51/97 /OSNAPiUS 1998/11 poz.320/, wskazując, że możliwe jest zmniejszenie kary pieniężnej na postawie art.130c ust.7 ustawy z 24 października 1974r. prawo wodne /Dz. U. nr.38 poz.230 ze zm./ w stosunku do zakładu, który przed ukaraniem usunął przyczynę jej nałożenia.
Obecna regulacja zawarta w art.317 ust.1 prawa ochrony środowiska nie używa sformułowania "o usunięciu przyczyn wymierzenia tej kary", lecz posługuje się ogólniejszym sformułowaniem a mianowicie " o usunięciu przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar". Zatem organ winien ocenić, czy usunięcie naruszenia przez stronę skarżącą w czerwcu 2003r. miało rzeczywiście charakter krótkotrwały i nadal istniało realne zagrożenie ponownego naruszenia warunków pozwolenia wodnoprawnego a w konsekwencji ponownego nałożenia kary, jak twierdzi strona skarżąca, czy podjęte przedsięwzięcie włączenia kolektora sanitarnego P. do miejskiego kolektora i związana z tym przebudowa kanalizacji osiedlowej stanowi przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych kar albo opłat w przyszłości.
Za takim stanowiskiem przemawia zdaniem sądu wykładnia systemowa i celowościowa. Przepisy dotyczące podwyższania opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych mają w zasadzie charakter represyjny. Jednak przepisy dopuszczające odraczanie, zmniejszanie a nawet umarzanie opłat oraz kar pieniężnych wskazują jeszcze na funkcję stymulującą podmioty do podejmowania działań oraz realizacji przedsięwzięć mających usunąć przyczyny naruszenia i przekroczenia wymagań ochrony środowiska. Podstawowym bowiem celem ustawy z 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska jest ochrona środowiska.
Wobec tego, jeżeli podmiot realizuje odpowiednie przedsięwzięcia, usuwając w ten sposób przyczyny wymierzenia mu kary za uprzednie naruszenie wymagań ochrony środowiska, nie może być traktowany gorzej od podmiotu, który powstrzymywał się od realizacji odpowiednich przedsięwzięć, czekając na wymierzenie mu kary.
Również zdaniem sądu nietrafne jest stanowisko dotyczące braku możliwości odroczenia płatności kary niezgodnie z wnioskiem. Jak wynika z art. 317 ust.2 odroczenie terminu płatności może dotyczyć całości lub części kary. Zatem jeżeli organ uznaje zasadność wniosku o odroczenie tylko w części dotyczącej przedsięwzięcia podjętego w czerwcu 2003r. do decyzja powinna uwzględnić wniosek tylko w tej części, a w pozostałym zakresie go oddalić.
Uwzględniając powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.145§1 ust.1a oraz art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.