Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...]stycznia 2004r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997r. nr [...], w której Wojewoda po rozpatrzeniu wniosku S. K. – odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]lutego 1967r., nr [...], mocą której na rzecz Skarbu Państwa zostało przejęte bez odszkodowania (jako opuszczone) gospodarstwo rolne o pow. [...]ha położone we wsi K. powiat O., stanowiące własność A. K. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że podstawę przejęcia gospodarstwa stanowił art. 2 ustawy z dnia z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.).
Organ naczelny podał, że w sprawie bezsporne jest, że właściciel gospodarstwa opuścił je wraz z rodziną w 1958r. ponieważ wyjechał do innej miejscowości, gdzie podjął pracę jako robotnik leśny i w związku z tym istniały przesłanki do przejęcia przez Państwo ww. gospodarstwa jako opuszczonego. Zdaniem organu naczelnego S. K. nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]lutego 1967r. o przejęciu gospodarstwa należącego do jego ojca wydana została z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej.
W związku z tym organ naczelny uznał, że decyzja Wojewody [...]z dnia [...]grudnia 1997r. nr [...], w której Wojewoda po rozpatrzeniu wniosku S. K. – odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]lutego 1967r. była zasadna i dlatego została utrzymana w mocy.
Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S. K., który stwierdził, że organy obu instancji nieprawidłowo uznały, że badana w trybie nadzoru decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]lutego 1967r. była zgodna z prawem.
Skarżący podniósł, że ojciec płacił podatki i uprawiał większą część gospodarstwa, które zostało mu zabrane podstępnie i z rażącym naruszeniem prawa zaś organy nadzoru nie przeprowadziły w tej kwestii postępowania wyjaśniającego.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko sformułowane w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
W ocenie Sądu przede wszystkim stwierdzić należy niewłaściwość organów rozpoznających wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.
Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się wg przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero później na podstawie art. 17 Kpa określa się organ wyższego stopnia (por. B.Adamiak, J. Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 732).
O tym, który organ jest właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej zostało określone w art. 157 § 1 Kpa. W myśl tego przepisu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej rozpoznaje organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - te organy. Natomiast, jakie organy są organami wyższego stopnia w rozumieniu tego przepisu określa art. 17 Kpa. Wątpliwości, co do właściwości organu w sprawie nieważności decyzji pojawiają się wówczas, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji od wydania których upłynął znaczny okres czasu i nastąpiła zmiana właściwości rzeczowej organów załatwiających tego typu sprawy.
W sprawie niniejszej S. K. domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] lutego 1967r. o przejęciu, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.), na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...]ha położone we wsi K. powiat O., stanowiące własność jego ojca A. K. Art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 lipca 1961 r. stanowiący podstawę decyzji z dnia [...]lutego 1967r. stanowił, że o przejęciu gospodarstwa rolnego w trybie tego przepisu orzekało prezydium powiatowej rady narodowej.
Art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. utracił moc w dniu 1 lipca 1982 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 11, poz. 79), według której organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego mógł wydać decyzję o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa, lub orzec o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi.
Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 291 ze zm.) przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz organy administracji rządowej.
Natomiast w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz. 593 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998r. o z mianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 162, poz. 124) organem wyższego stopnia w indywidualnych sprawach administracyjnych, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Należy podkreślić, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1998r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126) uległ zmianie art. 17 pkt 1-3 Kpa i samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 22, poz. 268 ze zm.) Wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu Kpa tylko wtedy, jeżeli ustawy szczególne tak stanowią. W niniejszej sprawie brak jest jednak przepisu szczególnego, który wskazałby Wojewodę jako organ wyższego stopnia. Właściwym, zatem do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] lutego 1967r., jest właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze.
Z tego względu, mając na uwadze, iż postępowanie administracyjne toczyło się z naruszeniem przepisów o właściwości, należało stwierdzić nieważność zarówno zaskarżonej decyzji wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...].
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.