Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. Minister Sprawiedliwości rozstrzygnął wniosek władz [...] o ekstradycję M. E. do [...] skierowany w oparciu o postanowienia Umowy między Rzecząpospolitą Polską a [...] ekstradycji z dnia [...] lipca 1996 r. (Dz. U. z [...] r. Nr [...], poz. [...]) z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 3 ust. 2 Porozumienia o ekstradycji między Unią Europejską a [...] z dnia [...] czerwca 2003 r.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2019 r. M. E. wniósł za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie. Wskazał, że postanowienie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wydania państwu obcemu osoby ściganej ma charakter aktu administracyjnego, stanowiąc inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i jest zaskarżalne do sądu administracyjnego na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści skargi wynika również, że w ocenie skarżącego sprawa winna podlegać procedowaniu w trybie przepisów postępowania administracyjnego.
Skarżący wniósł o zmianę postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2019 r. oraz odmowę wydania go [...] organom wymiaru sprawiedliwości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania ww. postanowienia do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, gdyż dotyczy ona postanowienia, które nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem z zakresu administracji publicznej i od którego nie przysługują środki odwoławcze przewidziane przez kpa. Skarga nie dotyczy żadnej z kategorii spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy, wskazać należy, że normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych przez ustawodawcę w sposób pozytywny.
Zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184).
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.
Z kolei art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2019 r. o wydaniu państwu obcemu osoby ściganej.
Wskazać należy, że zaskarżone postanowienie Ministra Sprawiedliwości zostało wydane na podstawie Umowy między Rzecząpospolitą Polską a [...] o ekstradycji z dnia [...] lipca 1996 r. (Dz. U. z [...] r. Nr [...], poz. [...]) z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 3 ust. 2 Porozumienia o ekstradycji między Unią Europejską a [...] dnia [...] czerwca 2003 r. oraz art. [...] § [...] kpk.
W wyroku w sprawie [...]z dnia [...] września 2010 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4 ust. 1 Umowy między Rzecząpospolitą Polską a [...] o ekstradycji z dnia [...] lipca 1996 r. (Dz. U. z [...] r. Nr [...], poz. [...]), który daje Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienie do wydania obywatela polskiego do [...], jest zgodny z art. [...] ust. [...] i [...] w zw. z art. [...] Konstytucji RP. Ponadto, dokonał analizy charakteru postępowania o wydanie państwu obcemu osoby ściganej, jakie toczy się przed Ministrem Sprawiedliwości, a także charakteru rozstrzygnięcia przez Ministra wniosku państwa obcego o wydanie osoby ściganej na podstawie art. [...] § [...] kpk.
Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku przesądził, że postępowanie prowadzone przez Ministra Sprawiedliwości jest postępowaniem sui generis prowadzonym na podstawie przepisów kpk, a samo rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości wydane na podstawie art. [...] § [...] kpk nie jest decyzją administracyjną i od tego rozstrzygnięcia kodeks nie przewiduje środka odwoławczego.
Biorąc zatem pod uwagę zgodne stanowisko doktryny i judykatury w tym zakresie, argumenty skarżącego należy uznać za niezasadne. Do postępowania przed Ministrem Sprawiedliwości w przedmiocie wydania osoby ściganej nie mają zastosowania przepisy kpa, a wydane postanowienie nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem z zakresu administracji publicznej.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że wobec braku skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie podlega rozpoznaniu. Dopiero bowiem skuteczne zainicjowanie postępowania sądowoadministracyjnego stwarza procesową możliwość nadania biegu wnioskowi o zastosowanie ochrony tymczasowej w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, skargę należało odrzucić, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.