Uzasadnienie
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją nr [...], z [...] 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – t.j.) po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2013r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...] uchylającej orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r., nr [...] i umarzającej postępowanie dotyczące przyznania odszkodowania W. C. za wywłaszczenie - orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. Nr [...] utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...]- nieruchomości położonej w [...] objętej lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczonej jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167m2, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] 2013r. nr [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
Orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. Nr [...], na wniosek Centralnego Zarządu Przemysłu Naftowego w [...], wywłaszczono, na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 1c, f oraz art. 4 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138), przywoływanego dalej w uzasadnieniu jako: "dekret", na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomość położoną w [...], objętą lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczoną jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167 m2, stanowiącą własność W. C..
Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z [...] lutego 1954 r. nr [...] utrzymała w mocy powyższe orzeczenie Wojewody [...].
Następnie orzeczeniem z [...] lutego 1962 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w m. [...] przyznało na rzecz W. C. odszkodowanie za wywłaszczenie ww. nieruchomości w kwocie 8.029,51 zł.
Decyzją z [...] października 1962 r. nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania Przedsiębiorstwa [...] w [...], Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych uchyliła powyższe orzeczenie z [...] lutego 1962 r. oraz umorzyła postępowanie uwzględniając podniesiony przez ww. przedsiębiorstwo zarzut przedawnienia.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r., jak również poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. wystąpił M. S.. W uzasadnieniu wniosku podniesiono zarzut, iż w odniesieniu do wskazanej nieruchomości nie zostały spełnione przesłanki wywłaszczenia. Ponadto strona wskazała, odnosząc się do decyzji o odszkodowaniu, iż skierowana ona została do zmarłego już w dniu jej wydania W. C., co stanowi rażące naruszenie prawa.
Decyzją z [...] 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1962 r. uchylającej orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. i umarzającej postępowanie dotyczące przyznania odszkodowania W. C. za wywłaszczenie - orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. nieruchomości położonej w [...] objętej lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczonej jako pgr. 1 kat. [...]o pow. 5167 m2.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] 2013 r. wystąpił M. S..
Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalił, że następcami prawnymi W. C., a tym samym stronami postępowania są G. J., M. K., M. C., P. C., A. C., M. Z., M. J., T. C., J. S., R. S.. M. S., M. S., T. L., R. L., B. W., B. B. i J. C..
Po dokonaniu analizy poszczególnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., organ nadzorczy, w kwestionowanych orzeczeniach nie stwierdził wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a.
Następnie organ wskazał, że orzeczenie z [...] lutego 1962 r. Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w m. [...] zostało wydane na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz.
- 70) art. 27-36 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r. nr 4, poz.
- 31) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. nr 52 poz. 339) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie trybu wypłaty odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości.
Z kolei decyzja z [...] października 1962 r. Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych została wydana na podstawie art. 28, 29 i 48 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961r. nr 18, poz.
- 94) oraz art. 120 k.p.a.
Zatem ocena prawidłowości ich wydania powinna być dokonana w aspekcie zgodności z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Organ wskazał na treść art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zgodnie z którym, postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych.
Nieruchomość położona w [...] objęta lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczona jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167 m2 przeszła na własność państwa, w trybie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r., w wyniku wydania orzeczenia z [...] października 1949 r. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Zatem w obrocie prawnym jako ostateczne rozstrzygnięcie wywłaszczeniowe w przedmiotowej sprawie funkcjonuje decyzja z [...] lutego 1954 r. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 1956 r., zatem należy uznać, że do orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość w niniejszej sprawie zastosować należało dotychczasowe przepisy.
Następnie organ wskazał, ze zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. ustalenie odszkodowania dokonywane było na wniosek właściciela. Dekret ten nie zawierał szczegółowych przepisów dot. postępowania w zakresie ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. W zakresie nieuregulowanym, dekret odsyłał do rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r. poz. 86 nr 766 ze zm.).
Następnie na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r., nr 4, poz.
25) uchylone zostało rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym. Jednocześnie zgodnie z art. 7 ust. 1 powołanej wyżej ustawy wskazano, iż niezakończone ostatecznie postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania w sprawach prowadzonych m.in. na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r., miało być prowadzone dalej na zasadach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. zarówno co do wysokości i trybu ustalenia odszkodowania, jak i co do sposobu wypłaty odszkodowania.
Powyższe uregulowanie upoważniało zatem organ do przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego w trybie przewidzianym w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz. 31 j.t.).
Zgodnie z art. 39 ust 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. roszczenia odszkodowawcze przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji.
Ostateczna decyzja w przedmiocie przejęcia przedmiotowej nieruchomości została wydana przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w dniu [...] lutego 1954 r.
Z akt sprawy wynika, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony przez W. C. w dniu 26 stycznia 1962 r. do protokołu spisanego w lokalu Prezydium Rady Narodowej m. [...] - około 8 lat po wydaniu ostatecznego orzeczenia wywłaszczeniowego.
W związku z powyższym należy uznać, że słusznie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał w zaskarżonej decyzji, że prawidłowo Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] października 1962 r. uznała zarzut przedawnienia roszczenia o odszkodowanie i uchyliła orzeczenie I instancyjne oraz umorzyła postępowanie odszkodowawcze.
W ocenie organu nadzorczego, w badanym wyżej zakresie, decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nie narusza ówcześnie obowiązującego prawa.
Organ podniósł, że bezsporną w sprawie jest okoliczność, iż właściciel przejętej na własność państwa nieruchomości, W. C. zmarł 10 stycznia 1962 r. Potwierdza to treść postanowienia Sądu Powiatowego dla m. [...] z [...] stycznia 1967 r. sygn. akt II Ns [...] stwierdzającego nabycie spadku po W. C.. Na jego podstawie spadek nabyli: P. C., I. C., W. C., M. Z. i M. S.. Bezsporne jest również to, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony przez W. C., zamieszkałego w [...] przy ul. [...], w dniu 26 stycznia 1962 r. do protokołu nr [...] spisanego w lokalu Prezydium Rady Narodowej m. [...].
Powyższe wskazuje, iż wniosek o ustalenie odszkodowania nie mógł zostać złożony przez wywłaszczonego właściciela nieruchomości, bowiem zmarł on przed tym terminem. Zatem w ocenie organu nadzoru wniosek o ustalenie odszkodowania złożył W. C. - syn, a zarazem spadkobierca nieżyjącego w tej dacie byłego właściciela nieruchomości W. C. - co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego dla m. [...] z [...] stycznia 1967 r. sygn. akt II Ns [...] stwierdzającego nabycie spadku po W. C. oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] - [...] w [...] z [...] października 1989 r. sygn. akt I Ns [...] stwierdzającego nabycie spadku po W. C. synu W. i M.. W. C. - syn wystąpił z wnioskiem o wypłatę odszkodowania, jednak nie poinformował organu o śmierci ojca, zaś siebie określił jako właściciela przedmiotowej nieruchomości - co wynika z protokołu z [...] stycznia 1962 r. oraz pisma z 18 kwietnia 1962 r. będącego odpowiedzą na odwołanie Przedsiębiorstwa [...].
Orzeczenie odszkodowawcze Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. zostało skierowane do W. C. zamieszkałego w [...] przy ul. [...] - wnioskodawcy postępowania odszkodowawczego, a także do wnioskodawcy postępowania wywłaszczeniowego - Przedsiębiorstwa [...]. Zatem przedmiotowe orzeczenie zostało skierowane do osoby, która złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania i zostało doręczone na adres wskazany w protokole z 26 stycznia 1962 r. Przedmiotowe orzeczenie zostało skutecznie doręczone stronom w dniu 27 lutego 1962 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru orzeczenia.
Przedsiębiorstwo [...] w [...] pismem z 9 marca 1962 r. złożyło odwołanie od ww. orzeczenia. W uzasadnieniu wskazało, iż korzysta z przysługującego mu prawa uchylenia się od świadczenia odszkodowawczego na skutek upływu 3 letniego okresu przedawnienia.
Pismem z 7 kwietnia 1962 r. Prezydium Rady Narodowej w m. [...] przesłało stronom, w tym W. C., odwołanie Przedsiębiorstwa [...] w [...]. Ponadto poinformowało, iż w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma stronom przysługuje prawo udzielenia na nie odpowiedzi.
Przedmiotowe pismo zostało doręczone W. C. 9 kwietnia 1962 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tego pisma.
Pismem z 18 kwietnia 1962 r. W. C. - syn złożył odpowiedź na odwołanie.
Decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. została skierowana m. in. do W. C. na adres wskazany w protokole z 26 stycznia 1962 r. oraz w piśmie z 18 kwietnia 1962 r.
Wobec powyższego, organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony przez W. C. syna, który brał czynny udział w postępowaniu (a zatem przysługujące mu prawa nie zostały naruszone) i w konsekwencji do niego (a nie do zmarłego ojca) zostało skierowane zarówno orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r., jak i decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. Nie można zatem uznać za słuszną argumentacji wnioskodawcy, że ostateczna w sprawie decyzja z [...] października 1962 r. została skierowana do osoby zmarłej.
Natomiast fakt skierowania kwestionowanej decyzji z [...] października 1962 r. tylko do jednego ze spadkobierców W. C., nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., bowiem brak udziału strony, bez własnej winy, w postępowaniu może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] 2015 r. wniósł M. S.. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji, wbrew wyraźnemu brzmieniu weryfikowanych decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. oraz Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r., że ich adresatem był W. C. syn. W. C., właściciela wywłaszczanej nieruchomości, adresata decyzji wywłaszczeniowej, podczas gdy z treści decyzji Komisji Odwoławczej oraz decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych wynika, że adresatem decyzji był W. C., właściciel nieruchomości i adresat decyzji wywłaszczeniowej;
- b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu prowadzonym przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych oraz przez Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] brali udział następcy prawni zmarłego W. C., podczas gdy treść decyzji wydanych przez te organy oraz pozostały zebrany w sprawie materiał dowodowy wyklucza przyjęcie, że następcy prawni zmarłego mieli zapewniony udział w tych postępowaniach;
- c) art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonych decyzji w sposób niezgodny z wymogami ustawy, w tym w szczególności poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia przez organ na podstawie jakich dowodów organ ustalił (wbrew brzmieniu weryfikowanych decyzji), że zostały one skierowane do następcy prawnego W. C., a nie W. C. właściciela nieruchomości, adresata decyzji wywłaszczeniowej;
- d) art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przez organ w zaskarżonej decyzji na jakiej podstawie organ stwierdził, że spadkobiercy zmarłego W. C. brali czynny udział w postępowaniu zakończonym wydaniem weryfikowanych decyzji;
przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
a) art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. 1958.17.70), art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. 1948.20.138), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952.4.25) oraz art. 12 ust. 1 Konstytucji poprzez przyjęcie, że roszczenie odszkodowawcze za nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. ulega przedawnieniu, w sytuacji gdy, przepisy dekretu, ani przepisy, do których odsyłał dekret nie przewidywały możliwości przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za wywłaszczone nieruchomości;
b) art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r., art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz art. 12 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz. U. 1952.4.31) poprzez przyjęcie, że do spraw odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. znajdują zastosowanie przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o przedawnieniu roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy z treści odesłania zawartego w ustawie zmieniającej wyraźnie wskazano, że do tych postępowań znajdują zastosowanie wyłącznie przepisy odnoszące się do wysokości i trybu ustalenia odszkodowania, jak i co do sposobu wypłaty odszkodowania, co wyraźnie wyłącza możliwość zastosowania do tych postępowań przepisów o przedawnieniu;
c) art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r., w sytuacji gdy decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa polegającym z jednej strony na skierowaniu ich do osoby nieżyjącej w dniu wydania decyzji, a w przypadku decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych także z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w zw. z art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, polegającym na przyjęciu wbrew literalnemu brzmieniu przepisu, że do spraw odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. znajdują zastosowanie przepisy o przedawnieniu roszczeń zawarte w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r.;
d) art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, w sytuacji gdy istnieje przypuszczenie, że w postępowaniu brał udział jeden (z kilku) następców prawnych zmarłego wyklucza przyjęcie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy powołane dla uzasadnienia przyjętego przez organ stanowiska orzeczenie sądu administracyjnego dotyczyło sytuacji, w której w postępowaniu mieli zapewniony czynny udział wszyscy spadkobiercy zmarłego, a w rezultacie bezpodstawne przyjęcie, że weryfikowane decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
W oparciu o wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Sąd uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] 2015 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w zarzutach skargi naruszeń art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mających wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] 2015 r. została wydana w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tj. w postępowaniu nieważnościowym. Przedmiotem przeprowadzonego postępowania nieważnościowego była decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...], wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania Przedsiębiorstwa [...] w [...] od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. nr [...], którą przyznano na rzecz W. C. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych uchyliła powyższe orzeczenie z [...] lutego 1962 r. oraz umorzyła postępowanie uwzględniając podniesiony przez odwołujące się przedsiębiorstwo zarzut przedawnienia.
W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał – wbrew twierdzeniom skarżącego – że brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 1962 r. Zatem, za bezzasadny należało uznać zarzut wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w dalszej części rozważań odeprzeć argumentację skargi przemawiającą – zdaniem skarżącego – za nieważnością ww. decyzji opartą na przesłance z pkt 2 § 1 art. 156 k.p.a., czyli wydaniu jej z rażącym naruszeniem prawa.
Orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. przyznające na rzecz W. C. odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości położonej w [...] objętej lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczonej jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167m2, poprzedzone było orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. Nr [...] utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...] orzekającej wywłaszczenie ww. nieruchomości. Wywłaszczenie nastąpiło na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 1c, f oraz art. 4 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r.
Zgodnie z art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., w brzmieniu pierwotnym obowiązującym w dacie orzeczenia o wywłaszczeniu z [...] października 1949 r., do wywłaszczenia na podstawie niniejszego dekretu stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniom (Dz. U. R. P. Nr 86, poz. 776) w brzmieniu ustawy z dnia 30 marca 1939 r. (Dz. U. R. P. Nr 31, poz. 205) z następującymi zmianami, w tym w punkcie 6 przewidziano, że ustalenie odszkodowania dokonywane jest na wniosek właściciela.
Ponieważ rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym w art. 31 § 1 przewidywał, że wniosek o ustalenie odszkodowania wywłaszczający składa wojewodzie najpóźniej przed upływem trzech miesięcy od daty doręczenia ostatecznego orzeczenia o wywłaszczeniu, to zmiana wprowadzona art. 4 pkt 6 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. oznacza, że z wnioskiem o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość uprawniony był wystąpić wyłącznie były właściciel wywłaszczonej nieruchomości. Przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. nie określały terminu w jakim należy wystąpić z wnioskiem o odszkodowanie. Stosownie do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności do nieruchomości i ustaleniu odszkodowania (art. 1, art. 2 pkt 1, art. 3 § 1), przy czym wywłaszczenie i odszkodowanie następowało odrębnymi orzeczeniami.
Z wnioskiem o wydanie orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość objętą lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczonej jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167 m2 wystąpił w dniu 26 stycznia 1962 r. W. C. zamieszkały w [...] ul. [...]. W dacie złożenia tego wniosku obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94), która w art. 48 ust. 1 przewidywała, że postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte po wyzwoleniu, ale przed dniem 1 lipca 1956 r., w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., tj. w dniu 5 kwietnia 1958 r., nie było jeszcze zakończone w zakresie odszkodowania, należało prowadzić je nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów ustawy dotyczących właściwości organów orzekających.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym utraciło moc z dniem 31 stycznia 1952 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. nr 4, poz. 25).
Dalej ustawodawca w ustawie z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych zdecydował, że postępowanie wywłaszczeniowe, prowadzone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. R. P. z 1948 r. Nr 20, poz. 138 i z 1949 r. Nr 65, poz. 527), będzie prowadzone dalej na tej samej podstawie aż do wydania ostatecznego orzeczenia o wywłaszczeniu z tym, że odwołania będą rozpatrywane przez odwoławcze komisje wywłaszczeniowe. Przepis art. 8 stosuje się odpowiednio - (art. 6).
Natomiast nie zakończone ostatecznie postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania w sprawach, wymienionych w art. 5 i 6, będzie prowadzone dalej na zasadach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. R. P. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438) zarówno co do wysokości i trybu ustalenia odszkodowania, jak i co do sposobu wypłaty odszkodowania (art. 7 ust. 1).
Postępowanie wywłaszczeniowe zostało zakończone ostateczną decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...]. Należy teraz odpowiedzieć na pytanie, na jakiej podstawie prawnej można było prowadzić postępowanie z wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. Nr [...] utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...], po dniu [...] lutego 1954 r.
Od dnia 31 stycznia 1952 r. nie obowiązywało już rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, na które w przedmiocie wywłaszczenia, w tym i odszkodowania powoływał się przepis art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Zatem biorąc pod uwagę treść art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych od dnia 31 stycznia 1952 r., jak również brak innych w tym czasie przepisów regulujących kwestie odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość mógł być złożony i rozpatrzony jedynie w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31).
Kwestie zasad odszkodowania i ustalania odszkodowania regulowały przepisy art. 27– 39 dekretu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. W przedmiotowej sprawie, orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji w dniu [...] lutego 1954 r. Od tego dnia rozpoczął bieg trzyletni termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, który upłynął w dniu [...] lutego 1957 r. Skoro wniosek o odszkodowanie W. C. złożył do protokołu w dniu [...] stycznia 1962 r., słusznie Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych orzeczeniem z [...] października 1962 r. nr [...] uznała roszczenie to za przedawnione.
Adresatem decyzji wywłaszczeniowych, tj. orzeczenia Wojewody [...] z [...] października 1949r. Nr [...] i decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...] był W. C. syn Piotra. W. C. zmarł [...] stycznia 1962 r. Z postanowienia Sądu Powiatowego dla m. [...] w [...] Wydział II Nieprocesowy z [...] stycznia 1967 r., sygn. akt II Ns II [...] wynika, że spadek po W. C. nabyły jego dzieci: P. C., I. C., W. C., M. Z. i M. S. po 1/5 części w stosunku do całości spadku z wyłączeniem należących do spadku nieruchomości rolnych, które nabywają I. C., W. C., M. Z. i M. S. po ¼ części.
Z powyższego wynika, że w dacie złożenia wniosku o odszkodowanie, tj. w dniu [...] stycznia 1962 r., W. C. syn P. już nie żył. Zatem nie on złożył ten wniosek. Wniosek złożył W. C. będący synem i spadkobiercą W. C. syna P.. Był on osobą uprawnioną do złożenia tego wniosku. Można przypuszczać, że nie ujawnił on, że ojciec W. C. syn P. zmarł i że pozostali po nim jeszcze inni spadkobiercy. Fakt przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego bez udziału pozostałych spadkobierców W. C. syna P. jest uchybieniem, które mogło być podniesione w toku postępowania wznowieniowego, a nie nieważnościowego.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.