Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2011 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Dnia 25 sierpnia 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu – adw. M. T. Wyrokiem z dnia 17 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. G. na wskazaną w sentencji decyzję Wojewody [...] oraz przyznał ze środków budżetowych Sądu na rzecz adwokata M. T. kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W dniu 16 grudnia 2011 r. wyznaczony w sprawie pełnomocnik sporządził i wniósł w imieniu skarżącej skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu. Na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r., na której uczestniczył adw. M. T., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 17 października 2011 r. Pismem z dnia 27 maja 2013 r. wyznaczony w sprawie pełnomocnik zwrócił się o przyznanie mu wynagrodzenia za sporządzenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zastępstwo procesowe przed tym sądem oraz sporządzenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zastępstwo procesowe przed sądem drugiej instancji, w łącznej kwocie 630 zł. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że określenie wynagrodzenia w wysokości 150 % stawki minimalnej jest w pełni uzasadnione z uwagi na fakt, że reprezentowanie skarżącej wymagało znacznego nakładu pracy, w tym zapoznania się z pokaźną dokumentacją procesową oraz przeprowadzenia szeroko zakrojonej analizy orzecznictwa i poglądów doktryny w celu przygotowania środków zaskarżenia. Pełnomocnik oświadczył jednocześnie, że koszty udzielonej pomocy prawnej z urzędu nie zostały przez skarżącą pokryte w całości ani w części.
Stwierdzono, co następuje:
Wniosek adwokata M. T. zasługuje na częściowe uwzględnienie.
W myśl art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego - wynosi 240 zł. Stosownie zaś do § 19 cyt. rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % wskazanej wyżej kwoty oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata.
W myśl § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawka minimalna wynosi 75% stawki minimalnej, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
W niniejszej sprawie, w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, pełnomocnik skarżącej sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2011 r. oraz brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, która odbyła się w dniu 23 maja 2013 r. Mając na uwadze, że ustanowienie wyznaczonego pełnomocnika nastąpiło przed wydaniem wyroku w pierwszej instancji, za tę czynność procesową pełnomocnik powinien zatem otrzymać wynagrodzenie w wysokości 75 % stawki minimalnej, tj. 180 zł (sto osiemdziesiąt) złotych oraz kwotę 41,40 (czterdzieści jeden 40/100) złotych stanowiącą 23% podatku od towarów i usług.
Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie wniosek pełnomocnika o określenie wynagrodzenia w niniejszej sprawie w wysokości 150 % stawek minimalnych określonych w § 18 cyt. rozporządzenia. W ocenie referendarza sądowego wskazane we wniosku z dnia 27 maja 2013 r. czynności, takie jak zapoznanie się z dokumentacją procesową, przeprowadzenie analizy orzecznictwa sądowego i poglądów doktryny są niezbędnymi czynnościami wchodzącymi w skład pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Przeprowadzenie tych czynności jest niezbędne aby owa pomoc była skutecznie świadczona. Podkreślenia wymaga, że dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie wynagrodzenia konieczne jest ustalenie, czy pomoc prawna została rzeczywiście udzielona, a po drugie, czy nie została nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił pomocy prawnej. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika.
Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się również na powinność wykazania przez pełnomocnika, że pomoc prawna przybrała realny wymiar (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że wyznaczony pełnomocnik poza sporządzeniem środków zaskarżenia oraz udziałem na rozprawie przed sądem administracyjnym I i II instancji nie formułował żadnych innych wniosków procesowych, wymagających dodatkowego nakładu pracy. Zapoznanie się natomiast z aktami sprawy, czy aktualną linią orzeczniczą stanowi jedynie czynność poprzedzającą faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, która zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika oceny legalności działania, bądź zaniechania organu administracji publicznej. Z powyższego wynika, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym wyznaczony pełnomocnik nie podjął czynności, które uzasadniałyby przyznanie mu wynagrodzenia w wysokości 150 % stawki minimalnej.
Nie zasługuje również na uwzględnienie wniosek pełnomocnika skarżącej o przyznanie mu wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Wniosek o zasądzenie wynagrodzenia za sporządzenie skargi oraz udział w rozprawie przed sądem pierwszej instancji został już rozpoznany. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt IVSA/Wa 1125/11, w pkt 2 przyznano bowiem adwokatowi M. T. stosowne wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.