Uzasadnienie
Województwo M., pismem z 21 grudnia 2009 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie reformy rolnej, która została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wa 169/10.
Postanowieniem z dnia 8 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. skargę wobec wniesienia jej z uchybieniem terminu. Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej w dniu 30 listopada 2009 r. W decyzji tej organ prawidłowo pouczył o sposobie i terminie wniesienia skargi na przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Województwo M. wniosło skargę, bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w dniu 23 grudnia 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym).
Sąd ten zaś, w dniu 7 stycznia 2010 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skierował skargę do organu właściwego, tj. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W tej sytuacji za datę wniesienia skargi uznano datę nadania w urzędzie pocztowym skargi skierowanej do właściwego organu, co uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 7 stycznia 2010 r. W tej sytuacji Sąd uznał, iż skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Termin ten upłynął bowiem w dniu 30 grudnia 2009 r.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona skarżąca i wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która postanowieniem tego Sądu z 17 czerwca 2010 r. została oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji odnośnie ww. ustaleń faktycznych i w konsekwencji uznał, iż postanowienie z 8 marca 2010 r. zostało wydane zgodnie z prawem. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 lipca 2010 r. stwierdził, iż postanowienie z 8 marca 2010 r. jest prawomocne od 17 czerwca 2010 r.
Następnie Województwo M. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika ponownie złożyło - w dniu 7 lipca 2010 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) - skargę z 21 grudnia 2009 r. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. wnosząc jednocześnie - po wyczerpaniu
IV SA/Wa 1216/10 drogi kontroli instancyjnej - o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wa 1216/10.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podniesiono, iż do błędu w postaci nadania skargi z 21 grudnia 2009 r. bezpośrednio do Sądu, doszło z powodu zastosowania się przez Ministra niepraktykowanej dotąd procedury doręczenia zaskarżonej decyzji. Otóż decyzja z [...] listopada 2009 r. została przesłana do Urzędu Marszałkowskiego faxem w dniu 27 listopada 2009 r., a jako adresata wskazano pracownika Urzędu Panią P., która nie występowała w sprawie jako pełnomocnik strony. Następnie organ w dniu 30 listopada 2009 r. przesłał zaskarżoną decyzję za pośrednictwem poczty, w rozdzielniku wpisując Marszałka Województwa M., a nie Zarząd Województwa M. jako organ uprawniony. Powstała więc, w ocenie strony skarżącej, uzasadniona wątpliwość skutku doręczenia decyzji faxem, następnie potwierdzonej przesyłką pocztową, a w konsekwencji co do terminu w jakim należy nadać skargę.
Dalej strona skarżąca wskazała, iż przygotowanie skargi było bardzo utrudnione w związku z nieaktualnym już dziś oznakowaniem przez organy nieruchomości, wielość podmiotów prawnych i różnych funkcji poszczególnych składników majątkowych. Wymagały więc wzajemnych konsultacji i ustaleń z pozostałymi uczestnikami postępowania. Po przygotowaniu skargi termin końcowy wysyłki przypadł na okres świąteczny (24 grudnia 2009 r. - 27 grudnia 2009 r.), a zatem na okres masowych nieobecności pracowników. W tych warunkach skarga została przesłana bezpośrednio do Sądu, jednakże w opisanych okolicznościach błąd ten należy, zdaniem skarżącego, uznać za niezawiniony.
Sąd zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż prawomocnym postanowieniem z 8 marca 2010 r. Sąd odrzucił skargę Województwa M. na decyzję z [...] listopada 2009 r. A zatem postępowanie wszczęte skargą zarejestrowaną pod sygn. akt IV SA/Wa 169/10 zostało zakończone. Tym niemniej wcześniejsze prawomocne odrzucenie skargi nie ma skutku powagi rzeczy osądzonej i nie stanowi przeszkody prawnej w ponownym prowadzeniu sprawy. Skoro strona skarżąca ponownie wniosła skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, to Sąd zobligowany był do jej zarejestrowania pod nową sygnaturą akt i - w pierwszej kolejności - do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przedstawiony wyżej
IV SA/Wa 1216/10 stan sprawy wskazuje jednak, iż ocenie Sądu podlegają okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, a które miały miejsce w grudniu 2009 r., a zatem wtedy, gdy strona po raz pierwszy wniosła skargę na decyzję z [...] listopada 2009 r. Wynika to z tego, iż od postanowienia z 8 marca 2010 r. do dnia wniesienia skargi po raz drugi strona realizowała swoje uprawnienia w kontroli instancyjnej, które miały na celu ostateczne przesądzenie kwestii uchybienia terminowi. W tej sytuacji dopiero postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2010 r. otworzyło drogę stronie do ewentualnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro wskazano w nim jednoznacznie, iż skarga została wniesiona z uchybieniem terminu.
Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 i § 3 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.f zwana dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. A zatem przywrócenie terminu jest możliwe gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
- 1. zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu,
- 2. zainteresowany dopełni czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu,
- 1. gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu.
W ocenie Sądu skarżący spełnił przesłanki wskazane w pkt 1 i 2 tj. złożył wniosek w ustawowym terminie (licząc od dnia doręczenia stronie postanowienia NSA z 17 czerwca 2010 r.) oraz dopełnił czynności, której przywrócenia terminu się domaga (złożył ponownie skargę na decyzję z [...] listopada 2009 r).
Sąd uznał jednak, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
Wniosek o przywrócenie terminu wskazuje na następujące okoliczności, które zdaniem strony skarżącej przymawiają za niezawinionym uchybieniem terminu do wniesienia skargi:
IV SA/Wa 1216/10
- 1. błędy przy doręczaniu zaskarżonej decyzji, a konsekwencji wątpliwość co do daty jej doręczenia, od której biegnie 30-dniowy termin do wniesienia skargi,
- 2. skomplikowany stan sprawy, który utrudniał przygotowanie skargi,
- 3. przypadający okres świąteczny.
Odnosząc się do podniesionych argumentów wskazać należy, iż kwestia daty doręczenia zaskarżonej decyzji została już ostatecznie przesądzona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2010 r. Sąd ten zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż decyzja z [...] listopada 2010 r. została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 30 listopada 2010 r. i od tej daty rozpoczął bieg 30- dniowy termin do wniesienia skargi. Co więcej Naczelny Sąd Administracyjny wydając ww. postanowienie znał stanowisko skarżącego, albowiem analogiczne zarzuty w tym zakresie zostały również przedstawione w skardze kasacyjnej od postanowienia z 8 marca 2010 r. Sąd odwoławczy nie podzielił wątpliwości strony skarżącej co do przyjętej przez Sąd I instancji daty doręczenia decyzji z [...] listopada 2009 r. Okoliczność ta była również znana skarżącemu (pełnomocnikowi skarżącego) w chwili formułowania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a mimo to we wniosku ponownie została podniesiona ta kwestia.
W tej sytuacji Sąd nie jest uprawniony do dokonywania oceny zasadności stanowiska skarżącego, a już tym bardziej formułowania odmiennych wniosków aniżeli przedstawione w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2010 r.
Również skomplikowany stan sprawy i związane z tym utrudnienia w przygotowaniu skargi, nie mogą być podstawą niezawinionego uchybienia terminu do jej wniesienia. Termin 30- dniowy to termin ustawowy (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Ustawodawca nie przewidział rozróżnienia terminów dla spraw "prostych" i takich które są "skomplikowane". Tym bardziej, że skarga do sądu administracyjnego nie jest obwarowana jakimiś szczególnymi warunkami ale winna jedynie czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1, art. 45, 46, 47 § P.p.s.a.), a strona ma możliwość w każdym czasie złożenia do sądu kolejnych pism procesowych i uzupełnienia swojego stanowiska, czy przedstawienia dodatkowych zarzutów.
Okres świąteczny i nieobecność nawet znacznej części pracowników również nie stanowi przesłanki przywrócenia terminu. Tak określona przyczyna uchybienia terminu ustała przecież z dniem zakończenia okresu świątecznego tj. w dniu 28
IV SA/Wa 1216/10 grudnia 2010 r. Termin do złożenia skargi upłynął w dniu 30 grudnia 2009 r. Należy także przypomnieć, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nadał skargę w dniu 23 grudnia 2010 r. A więc skarżący miał możliwość dokonania czynności (wysłanie przesyłki) a jedynie dokonał jej na niewłaściwy adres. Czym innym jest brak możliwości działania, a czym innym działanie wadliwe (wykluczając wadliwość niezawinioną). Nie można również zapomnieć, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo pouczył strony postępowania o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Podsumowując wskazać należy, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy, bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia sytuacji niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.
Biorąc pod uwagę ww. stan sprawy oraz okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przyjąć należy, iż działanie skarżącego z całą pewnością nie wskazuje, że dopełnienie obowiązku w postaci złożenia skargi w terminie, stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.
W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a zatem na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a postanowiono jak w sentencji.
Jedynie na marginesie dodać należy, iż w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 169/10 toczy się nadal postępowanie, albowiem skargi na decyzję z [...] listopada 2009 r. wniosły także inne podmioty. Województwo M. - po prawomocnym odrzuceniu skargi - jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (art. 33§ 1 P.p.s.a.).