Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. znak: [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2014r. znak: [...] Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy I.M., jego żonie M. M. i małoletnim dzieciom. Przy czym jedno z dzieci tj. K. M. w trakcie procedury uchodźczej stała się pełnoletnia, nie mniej pozostała w postępowaniu dotyczącym ojca.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
I.M. obywatel [...], deklarujący narodowość [....], złożył w dniu [....] lipca 2013r. w Placówce Granicznej w T. wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Postępowanie pierwotnie zostało umorzone, jednak po przekazaniu cudzoziemca przez władze niemieckie - podjęte na nowo.
We wniosku o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemiec oświadczył, że biją i zastraszają go służby [...], był kilka razy zabierany przez te służby, zamaskowani ludzie grozili, bili i pytali o jego kuzyna.
Organ ustalił, że cudzoziemiec wyjechał z kraju pochodzenia w sposób legalny, nie zadeklarował członkostwa w żadnej partii politycznej. Nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był skazany wyrokiem sądu. Podczas przesłuchania statusowego potwierdził zameldowanie w miejscowości G., w kraju pozostali jego krewni: matka, brat i siostra, którzy nie mają problemów. Ma wykształcenie wyższe, od 1994r. pracował jako prywatny przedsiębiorca. W 2004r. zakupił w A. sklep, ale w 2006r. otrzymał od nowych władz pismo wzywające do zakończenia działalności gospodarczej, następnie sklep został zrównany z ziemią w asyście policji. Próbując powstrzymać zniszczenie sklepu został pobity przez funkcjonariuszy policji.
Następnie powrócił do rodzinnej miejscowości G. i wyremontował tam w 2007r. inny sklep. Prowadził handel komputerami do 2010r. kiedy to przedstawiciele struktur siłowych zmusili go do zamknięcia tej działalności. Od tej pory pozostał bezrobotny, nie mógł znaleźć pracy w administracji państwowej. Od 2007r. był wzywany do organów w związku z prowadzoną działalnością, składał zażalenia, ale żaden prawnik nie chciał się podjąć sprawy. Ponadto jednorazowo w marcu 2013r. został uprowadzony do lasu, gdzie kazano mu szukać dalekiego kuzyna o imieniu M., ale po kilku godzinach został puszczony wolno.
Odnośnie przemocy fizycznej to był poddany jej jednorazowo przez funkcjonariuszy policji przy likwidowaniu sklepu w A., natomiast psychicznie ciągle czuł się zagrożony.
Decyzją z dnia [...]lutego 2014r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania cudzoziemcowi, jego żonie oraz dzieciom statusu uchodźcy. Organ powyższe rozstrzygnięcie wydał w oparciu o wymieniony w decyzji materiał dowodowy.
Organ dokonując oceny sytuacji w kraju pochodzenia stwierdził, że sam fakt przebywania na terenie [...] nie naraża go na doznanie krzywdy, o ile w przypadku danej osoby nie występują okoliczności takie zagrożenie zwiększające. Pomimo tego wielu [...] względem których takie okoliczności nie zachodzą, jednak decyduje się na wyjazd z republiki ze względu na brak poczucia bezpieczeństwa osobistego.
W kwestii natomiast indywidualnej sytuacji cudzoziemca organ stwierdził, że mało prawdopodobne są jego oświadczenia dotyczące rzekomego uprowadzenia przez funkcjonariuszy służb ścigania. Cudzoziemiec nie miał żadnej wiedzy na temat swojego kuzyna, który miał być informatorem służb, nie znał jego nazwiska, zajęcia, stąd nie mógł być cennym źródłem informacji o owym kuzynie. Z kolei przedstawiona sceneria tego uprowadzenia także jest mało prawdopodobna. Odnośnie problemów w prowadzeniu działalności gospodarczej to po pierwsze uznano je za nieudowodnione, po drugie nieistotne w związku z przesłankami do ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy.
W ocenie organu I instancji żadna z okoliczności podanych przez cudzoziemca nie uzasadnia obawy przed indywidualnym prześladowaniem w rozumieniu ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Władze państwowe kraju pochodzenia ani też inne podmioty określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 nie podejmowały wobec cudzoziemca działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Głównym powodem jego wyjazdu z kraju pochodzenia jest brak praworządności, co nie uzasadnia przyznania statusu uchodźcy. Zdaniem organu uzasadnione jest traktowanie go jako imigranta poszukującego lepszych warunków do życia (po złożeniu wniosku uchodźczego cudzoziemiec udał się do Niemiec).
Rozważając przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej określone w art. 15 ustawy organ uznał w oparciu o zgromadzony materiał, że cudzoziemiec nie doznał w przeszłości poważnej krzywdy w [...], a powrót do kraju pochodzenia nie narazi go na doznanie poważnej krzywdy. Nie zachodzi niebezpieczeństwo wymierzenia cudzoziemcowi kary śmierci, brak jest również rzeczywistego ryzyka podjęcia wobec niego bezprawnych działań takich jak zastosowanie tortur, nieludzkiego czy poniżającego traktowania czy karania. Ponadto na terenie [...] oraz samej [...] nie toczy się międzynarodowy czy wewnętrzny konflikt zbrojny. Stąd organ odmówił udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej.
W kwestii zgody na pobyt tolerowany organ nie dopatrzył się przesłanki do zastosowania tej formy ochrony międzynarodowej.
Na skutek odwołania cudzoziemca od powyższej decyzji Rada do Spraw Uchodźców - decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Organ przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ potwierdził ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz ich ocenę.
Dodatkowo – ustosunkowywując się do złożonej decyzji Francuskiego Urzędu Ochrony Uchodźców i Bezpaństwowców z [...] lipca 2008r. o przyznaniu jakoby kuzynowi cudzoziemca statusu uchodźcy – stwierdzono, że opowiadania o szukaniu kuzyna w lesie w 2013r, podczas gdy miał on już od kilku lat przyznany status uchodźcy na terytorium Francji są nielogiczne. Ponadto skarżący utrzymywał, że właściwie nie zna swego kuzyna i nie ma z nim kontaktu.
W kwestii problemów z prowadzeniem działalności gospodarczej to nie jest wiadome dlaczego zaprzestał jej prowadzenia w 2012r. Natomiast jeśli chodzi o zniszczenie sklepu w A. to z dostarczonych przy odwołaniu dokumentów wynika, że likwidacja punktu była związana z przebudową ulicy, przy której znajdował się pawilon.
Organ odwoławczy potwierdził także ustalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców co do sytuacji panującej w kraju pochodzenia. Stwierdzając, że brak podstaw do udzielenia statusu uchodźcy podkreślono, że przyczyną wyjazdu cudzoziemca z kraju były problemy z utrzymaniem rodziny.
Ustosunkowywując się do wniosku dowodowego zawartego w odwołaniu Rada podkreśliła, że problemy z prowadzeniem działalności gospodarczej nie stanowią wystarczającej podstawy do udzielenia statusu uchodźcy i z tej przyczyny organ odstąpił od przesłuchania wnioskowanego świadka.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł I.M. zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
- - art. 13, art. 14, art. 15 oraz 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie
- - oraz naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 1 i 3 K.p.a., art. 15 K.p.a. przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewłaściwe uzasadnienie faktyczne.
Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r, poz. 270 z późn. zm.), dalej ustawy p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm., dalej: ustawa) cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 wymienionej ustawy musi po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony).
Wymienione przesłanki uznania cudzoziemca za uchodźcę nie zachodzą w sprawie niniejszej. Skarżący nie wykazał, aby był prześladowany z powodów określonych w ustawie lub aby mógł się obawiać takich prześladowań i aby z powodu żywionych obaw przed takimi właśnie prześladowaniami zmuszony był opuścić kraj pochodzenia. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, aby był w ogóle prześladowany, nawet z innych powodów, które nie zostały zakwalifikowane jako uzasadniające udzielenie ochrony międzynarodowej w formie statusu uchodźcy. Fakty wskazywane przez skarżącego na poparcie stanowiska, że był w jakiejkolwiek formie prześladowany w kraju pochodzenia nie zostały – zasadnie zdaniem Sądu – przyznane przez organ.
Należy przy tym podkreślić, że w świetle powołanego wyżej przepisu nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać ze względu na wymienione w ustawie przesłanki.
Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są prawidłowe. Organy działające w sprawie należycie przeanalizowały tenże materiał faktyczny, wyciągnęły logiczne wnioski i orzekły zgodnie z obowiązującym prawem. Na materiał dowodowy w sprawie składają się przede wszystkim wypowiedzi skarżącego zawarte we wniosku o udzielenie statusu uchodźcy i jego uzasadnieniu, protokole przesłuchania strony w dniu [...] listopada 2013r., a także dokumenty załączone do odwołania. Uzupełnieniem tych wypowiedzi są materiały dotyczące kraju pochodzenia oraz sytuacji w [...] szczegółowo wymienione w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji, a także inne dokumenty wymienione na str. 3 decyzji organu I instancji, przyjęte do rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego akceptującego i potwierdzającego ustalenia pierwszego postępowania.
Z ustaleń faktycznych, które Sąd przyjmuje za własne wynika, że cudzoziemiec z racji kłopotów finansowych, związanych z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej opuścił kraj pochodzenia i po przekroczeniu granicy RP złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy, po czym natychmiast udał się do Niemiec. Jak słusznie wywodzi organ w zaskarżonej decyzji ewentualne utrudnienia w prowadzeniu sklepu nie stanowią ustawowej przesłanki do uzyskania statusu uchodźcy. Tym samym jeśli wyłącznie przyczyną ubiegania się o ochronę międzynarodową byłyby problemy biznesowe i w konsekwencji zaprzestanie działalności gospodarczej – nie uzasadnia owa przesłanka uzyskania pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia.
Ponadto nie można wykluczyć, że w istocie zupełnie inny powód stanowił przyczynę tych utrudnień. Jak wynika bowiem ze złożonych przy odwołaniu kopii dokumentów likwidacja pierwszego sklepu, która miała miejsce w 2006r. związana była z przebudową drogi. Natomiast podnoszony przez cudzoziemca fakt doznania jednorazowej przemocy fizycznej przy likwidacji tego sklepu ze strony policjantów był związany z przymusowym wykonaniem decyzji administracyjnych mających na celu wyegzekwowanie tej przebudowy, a zatem w graniach obowiązującego prawa, nie zaś z aktami prześladowania skarżącego przez funkcjonariuszy – jak mogłoby to wynikać z twierdzeń zainteresowanego. Co do likwidacji drugiego sklepu – poza twierdzeniami skarżącego, że przedstawiciele struktur siłowych zmusili go do tego – skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, jak również nie sformułował jasnej tezy jaki powód legł u podstaw działań tych struktur.
Odnośnie prowadzenia działalności gospodarczej skarżący, na etapie postępowania odwoławczego, wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka S. I., którego zna z kraju pochodzenia. Rada wyjaśniła, że przesłuchanie tej osoby nie jest zasadne bowiem okoliczności związane z problemami przy prowadzeniu działalności gospodarczej pozostają bez znaczenia dla nadania statusu uchodźcy.
Z informacji zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz przekazanych w trakcie przesłuchania statusowego wynika, że drugą przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia była obawa o własne bezpieczeństwo, żony oraz dzieci w związku z pozostawaniem w relacji rodzinnej z osobą, która współpracowała z władzami. Przede wszystkim cudzoziemiec nie był w stanie wykazać pozostawania w jakichkolwiek relacjach z owym kuzynem, nie znał nawet nazwiska tego kuzyna. Następnie – jak trafnie ocenił organ – złożona na etapie postępowania odwoławczego decyzja francuskiego organu uchodźczego dotycząca tego kuzyna pochodzi z 2008r. i jego poszukiwania w 2013r. na terenie były zupełnie bezprzedmiotowe. Również okoliczności, w jakich miałoby jakoby dojść do poszukiwań tego kuzyna daleko odbiegają od racjonalnego rozumowania.
Organ trafnie zwrócił uwagę, że wyrażana przez cudzoziemca obawa musi być uzasadniona sytuacją obiektywną w kraju pochodzenia i musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Przede wszystkim jednak cudzoziemiec musi wykazać, że okoliczności implikujące tę obawę miały miejsce w rzeczywistości. W niniejszej sprawie bowiem organ nie dał wiary twierdzeniom cudzoziemca, że wystąpiły zdarzenia, które mogłyby uzasadniać u niego obawę przed prześladowaniem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ dokonał oceny całego materiału dowodowego i doszedł do uprawnionego wniosku, że motywem opuszczenia kraju pochodzenia była chęć poprawienia warunków socjalnych rodziny.
Organ w oparciu o twierdzenia cudzoziemca ustalił, że wnioskodawca nigdy nie był aresztowany, nie toczyło się wobec niego żadne postępowanie sądowe czy administracyjne, nie należał do żadnej organizacji opozycyjnej wobec władz kraju pochodzenia, nie brał udziału w działaniach wojennych. Nie był nigdy oskarżony, nie postawiono mu żadnych zarzutów, nie był skazany wyrokiem sądowym. Nigdy nie był też ścigany ani poszukiwany przez podmioty sprawujące władzę w kraju pochodzenia. Faktem jest natomiast, że po likwidacji sklepu w 2012r. był bezrobotny.
Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił w pełni argumentację organów administracyjnych, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. Nietrafny jest tym samym zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy.
W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:
- 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,
- 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,
- 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego
- - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. Trafnie stwierdziły, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w [...] toczy się obecnie lub może toczyć się w przyszłości postępowanie karne wobec skarżącego, które mogłoby doprowadzić do skazania go na karę śmierci czy wykonania egzekucji - ze względu na to, że Sąd Konstytucyjny [...] w 2009r. wprowadził bezterminowe moratorium na jej orzekanie i wykonywanie. Organy zasadnie przyjęły, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. W kwestii natomiast oceny sytuacji w kraju pochodzenia – organ stwierdził, że sytuacja jest na tyle stabilna w aspekcie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego tego państwa, że nie można tam mówić o międzynarodowym czy wewnętrznym konflikcie zbrojnym. W [...] pozostała bliska rodzina cudzoziemca, którzy to jej członkowie wiodą normalne życie.
Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany organy wskazały, iż zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1 a ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Polski, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu powyższej Konwencji, lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526 ze zm.), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.
Organ uznał, że skarżący nie wykazał istnienia realnych przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W przypadku bowiem tej ochrony niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że dana osoba znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia określonych w przepisie zagrożeń w kraju, do którego ma być wydalona lub ma wrócić. Osobista sytuacja nie potwierdza istnienia jakichkolwiek zagrożeń wobec jego osoby, co zostało w szczególności wykazane w decyzji organu I instancji. Odnośnie sytuacji rodzinnej to decyzją objęta została cała rodzina. Jeśli idzie o prawa dziecka nie zostaną one naruszone poprzez opuszczenie RP bowiem dzieci przebywają w Polsce od listopada 2013r. i nie zdążyły zaistnieć relacje społeczne czy edukacyjne, których naruszenie poprzez wydalenie spowodować mogłoby negatywne skutki dla ich rozwoju.
W kwestii wydalenia z terytorium RP w sytuacji wydania zaskarżonej decyzji przed 1 maja 2014r. – rozstrzygnięcie to znajduje uzasadnienie w art. 48 ust. 2 ustawy według brzmienia tej normy na dzień [...] kwietnia 2014r. W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów i nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej.
Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.