Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił dla Z. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą T. w M. – wysokość kosztów w kwocie 980,54 zł (dziewięćset osiemdziesiąt 54/100 zł) poniesionych w związku z wykonaniem pomiarów hałasu w dniu 23 maja 2003r. (pora dnia), na podstawie których stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska.
Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 112, poz. 982) i przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 listopada 2000r. w sprawie warunków i sposobu ustalania kosztów ponoszonych w związku z prowadzeniem kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska (Dz.U. z 2000r. Nr 107, poz. 1144).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 23 maja 2003r. w zakładzie Z. K. dokonano pomiaru emisji hałasu na granicy terenu zakładu i stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu (dla pory dnia). W związku z tym – jak podano – organ miał obowiązek obciążyć zakład kosztami wykonanych pomiarów.
Od powyższej decyzji Z. K. wniósł odwołanie, w którym wskazał, że decyzja jest niezasadna, ponieważ decyzja o obciążeniu kosztami wykonanych pomiarów hałasu powinna być poprzedzona lub wydana łącznie z decyzją o ewentualnym wymierzeniu kary za naruszenie wymagań ochrony środowiska.
W odwołaniu podniesiono, także pomiaru dokonano nieprawidłowo na granicy działki, do której skarżący miał tytuł prawny już w chwili zgłaszania działalności gospodarczej.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2003r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Wskazano, że skoro dokonane pomiary wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przez zakład Z. K. to zasadnie organ I instancji obciążył właściciela zakładu kosztami poniesionymi w związku z wykonaniem pomiarów zaś wysokość tych kosztów ustalono prawidłowo.
Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2004r. skargę do Sądu Administracyjnego wniósł Z. K. W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ decyzja o obciążeniu kosztami wykonanych pomiarów hałasu powinna być poprzedzona lub wydana łącznie z decyzją o ewentualnym wymierzeniu kary za naruszenie wymagań ochrony środowiska.
Skarżący wskazał także, że pomiaru poziomu hałasu dokonano nieprawidłowo na granicy działki, do której miał on tytuł prawny już w chwili zgłaszania działalności gospodarczej, a zatem pomiaru dokonano na terenie będącym w dyspozycji skarżącego, czego nie uwzględnił organ prowadzący postępowanie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 112, poz. 982) przewiduje, iż koszty pobierania próbek oraz wykonywania pomiarów i analiz, na podstawie których stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska, ponoszą jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, których działalność jest źródłem naruszenia tych wymagań. Stosownie do ust. 2 tego artykułu wysokość kosztów, o których mowa w ust. 1, ustala w drodze decyzji organ Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska stwierdzający naruszenie wymagań ochrony środowiska.
W związku z takim brzmieniem art. 18 ust. 1 i 2 omawianej ustawy podstawową kwestią jest to, czy "stwierdzenie naruszenia" oznacza czynność faktyczną, czyli w istocie ujawnienie samego faktu naruszenia wymagań ochrony środowiska, czy też przez takie określenie należy rozumieć ustalenie w drodze aktu prawnego, iż nastąpiło naruszenie wymagań ochrony środowiska. W razie uznania, że zamiarem ustawodawcy było, aby samo ujawnienie faktu naruszenia wymagań ochrony środowiska wystarczało już do wydania decyzji obciążających kosztami, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, wydanie takiej decyzji mogłoby nastąpić wyłącznie na podstawie samych wyników pobrania próbek oraz wykonania pomiarów i analiz, a zatem podmiotem "stwierdzającym", iż nastąpiło naruszenie wymagań ochrony środowiska, byłby podmiot pobierający próbki lub dokonujący pomiarów i analiz. Wydaje się, iż taki właśnie jest pogląd organów orzekających w niniejszej sprawie.
Gdyby jednak zamiarem ustawodawcy było, aby stwierdzenie naruszeń, o których mowa w art. 18 ust. 1 omawianej ustawy, miało nastąpić aktem prawnym, wówczas ujawnienie stanu faktycznego stanowiłoby tylko wstępną czynność o charakterze dowodowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, iż określenie "stwierdzono naruszenie" użyte w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska oznacza wymaganie, aby organ Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska wydał w tym przedmiocie odpowiedni akt prawny. Stwierdzenie naruszenia wymagań ochrony środowiska jednak nie może nastąpić wyłącznie decyzją wydaną w przedmiocie obciążenia jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej, których działalność jest źródłem naruszenia wymagań ochrony środowiska, kosztami pobrania próbek oraz wykonania pomiarów i analiz, na podstawie których stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska. Decyzja w sprawie omawianych kosztów powinna być poprzedzona innym aktem prawnym, którym stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska. W sprawie niniejszej taki akt nie został jednak wydany.
Wobec powyższego podkreślić należy, iż decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska, polegające np. na nadmiernej emisji hałasu powinna poprzedzać wydanie decyzji, której przedmiotem jest obciążenie jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej kosztami, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska. Decyzja w przedmiocie kosztów może być ewentualnie wydana łącznie z decyzją, której przedmiotem jest wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska.
Nie znajduje natomiast uzasadnienia stanowisko, jakie zajęły w niniejszej sprawie organy orzekające. Nie jest bowiem możliwe orzekania w przedmiocie kosztów, o których mowa w art. 18 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 20 lipca 1991 r., wyłączne na podstawie samego ujawnienia faktu naruszenia wymagań ochrony środowiska oraz niezależnie od tego, czy w sprawie stwierdzenia naruszenia wymagań ochrony środowiska był wydany wcześniej inny akt organu Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska.
Stwierdzanie naruszeń wymagań ochrony środowiska ma służyć przede wszystkim podejmowaniu odpowiednich działań przez organy Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska, mających doprowadzić do likwidacji tych naruszeń. Nie może natomiast takie stwierdzanie naruszeń być przede wszystkim lub wyłącznie podstawą obciążania kosztami, o których mowa w art. 18 ust. 1 omawianej ustawy, jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych, których działalność jest źródłem tych naruszeń.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.