Uzasadnienie
A. L. w piśmie z dnia 10 maja 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 23 maja 2016 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł.
W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 1 czerwca 2016 r. strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Podała, że źródło jej utrzymania stanowi emerytura w wysokości 2.427 zł, przy czym w rubryce nr 10 formularza wniosku podała, że jest to kwota netto, a w uzasadnieniu wniosku, że jest to kwota brutto. Jako posiadany majątek wykazała mieszkanie o powierzchni 35 m2. Wymieniła następujące wydatki gospodarstwa domowego: opłata za mieszkanie (345 zł miesięcznie – wraz z ogrzewaniem), energia elektryczna (około 100 zł miesięcznie), woda (około 60 zł miesięcznie), gaz (około 50 zł miesięcznie), telefon (około 100 zł miesięcznie), lekarstwa (około 400 zł miesięcznie). W uzasadnieniu wniosku strona wskazała ponadto, że oprócz zajmowanego mieszkania nie ma żadnego majątku większej wartości, jest osobą niepełnosprawną, musi odbywać regularne wizyty u lekarzy.
Ponieważ oświadczenie z dnia 1 czerwca 2016 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej, w piśmie z dnia 17 czerwca 2016 r. wezwano ją do nadesłania w terminie 14 dni: 1) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość otrzymywanej emerytury oraz 2) wyciągów z wszelkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi, przy piśmie z dnia 1 lipca 2016 r., A. L. nadesłała wyciąg z rachunku bankowego z dnia 1 lipca 2016 r. obejmujący jeden dzień (17 czerwca 2016 r.). Dokument ten potwierdza, że skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 2.427,49 zł netto miesięcznie.
Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej powoływanej również jako ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, zatem w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ppsa). Przedmiotowy wniosek należałoby więc uwzględnić, jeżeli wykazane przez A. L. możliwości płatnicze uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania
Brzmienie powołanego art. 246 § 1 ppsa nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Znajduje to potwierdzenie w treści art. 252 § 1 ppsa oraz art. 255 ppsa. Zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Przepis art. 255 ppsa stanowi natomiast, że, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Jeżeli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Jeśli natomiast strona, pomimo wezwania, nie przedstawia dokumentów niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie.
Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że A. L., pomimo upływu wyznaczonego terminu (zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu 21 czerwca 2016 r. znajduje się na karcie nr 23 akt sprawy), nie wykonała należycie wezwania z dnia 17 czerwca 2016 r. Ponieważ oświadczenie z dnia 1 czerwca 2016 r. jest niewystarczające do dokonania pełnej i jednoznacznej oceny możliwości płatniczych strony, skarżąca uniemożliwiła tym samym uwzględnienie przedmiotowego wniosku.
A. L. tylko częściowo wykonała nałożone na nią zobowiązanie, nadsyłając dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej emerytury (wyciąg z rachunku bankowego obejmujący dzień wpływu świadczenia), a nie nadsyłając wyciągów z rachunku bankowego (lub rachunków bankowych), obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy. Wyciągi z rachunku bankowego za wskazany okres (obejmujące zestawienie dokonywanych na nim operacji i saldo) były natomiast niezbędne do ustalenia relacji wielkości wpływów do budżetu domowego A. L. do kwoty ponoszonych przez nią, niezbędnych wydatków. Przy dochodzie skarżącej kształtującym się na wskazanym wyżej poziomie (2.427,49 zł netto miesięcznie), wykazanej przez nią kwocie koniecznych wydatków (około 1.055 zł miesięcznie) oraz wielkości wpisu od skargi określonej w zarządzeniu Przewodniczącej Wydziału z dnia 23 maja 2016 r. (200 zł) precyzyjne określenie tej relacji było niezbędne do stwierdzenia, czy poniesienie kosztów sądowych skutkować będzie uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskującej.
Analiza wyciągów z rachunków bankowych pozwoliłaby, po pierwsze na weryfikację wiarygodności oświadczeń skarżącej o wielkości dochodu i niezbędnych wydatków, a po drugie na ustalenie, czy po poniesieniu koniecznych wydatków - wykazanych, a także niewykazanych w złożonym wniosku - do dyspozycji wnioskującej pozostają środki pozwalające na poniesienie całości, bądź części kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
Należy zauważyć, że przedstawienie wyciągu z rachunku bankowego nie powinno wiązać się dla strony z nadmiernymi trudnościami lub kosztami. Zgodnie bowiem z art. 728 § 2 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.) bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda. Ponadto, w wezwaniu z dnia 17 czerwca 2016 r. skarżącą poinformowano, że dla zadośćuczynienia wezwaniu wystarczające będą wydruki komputerowe obejmujące zestawienie wszelkich operacji na rachunkach bankowych we wskazanym okresie oraz saldo rachunków.
Mając powyższe na względzie, należy podkreślić, że podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywista sytuacja finansowa strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności służyło tylko w części wykonane przez skarżącą wezwanie z dnia 17 czerwca 2016 r. Nie przedstawiając całości żądanych dokumentów źródłowych, A. L. uniemożliwiła uwzględnienie przedmiotowego wniosku. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskującą stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku niepełnym wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia z dnia 1 czerwca 2016 r., które spowodowało, że nie da się ustalić, czy skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.