Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1274/17

Uzasadnienie

W piśmie z dnia 11 kwietnia 2017 r. A. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na działanie Prezydent RP polegające na rozpoznaniu wniosku z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie zrzeczenia się obywatelstwa polskiego.

W odpowiedzi na skargę Prezydent RP wniósł o jej odrzucenie ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – zwaną dalej Ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Art. 3 § 2 Ppsa stanowi, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Z powyższych przepisów wynika, że sądy sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Wobec tego w pierwszej kolejności ustalenia wymagało, czy Prezydent RP i jego uprawnienia mieszczą się w katalogu spraw, o jakich mowa w art. 3 § 2 Ppsa.

Konstytucja RP zalicza Prezydenta RP do władzy wykonawczej (art. 10 ust. 2). Kompetencje administracyjnoprawne Prezydenta nie są liczne i można mieć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy są one właściwe administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, czy też są tylko specjalnymi prerogatywami Prezydenta RP jako głowy państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPS 4/98, stanął na stanowisku, że na zarządzenie /postanowienie/ Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o odmowie nadania obywatelstwa polskiego skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niedopuszczalna. NSA stanął na stanowisku, iż Prezydent RP, wydając akt prawny w sprawie nadania obywatelstwa polskiego, działał jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, w pełni uznaniową władzę Państwa w zakresie włączania cudzoziemca do wspólnoty obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Wykraczało to, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, poza sferę działalności administracyjnej i nie było wykonywaniem administracji publicznej, w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Uchwała ta została podjęta przed reformą sądownictwa administracyjnego, jednak nie traci swojej aktualności, bowiem obecnie obowiązująca Konstytucja RP przyznaje Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienie do wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego, analogicznie jak i nadanie obywatelstwa polskiego (art. 137 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 19 Konstytucji RP akty urzędowe Prezydenta Rzeczypospolitej, dotyczące nadawania obywatelstwa polskiego i wyrażania zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego, stanowią jego prerogatywę.

Wobec tego zgoda Prezydenta RP na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego nie stanowi wykonywania działalności administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 Ppsa, i nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Z tego względu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 cytowanej ustawy należało orzec jak w sentencji.