Uzasadnienie
Po wydaniu w dniu 26 września 2007 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) kwietnia 2007 r. (...), skarżąca M. G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujące częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie.
Z informacji podanych przez skarżącą w nadesłanym formularzu PPF wynika, że pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i małoletnią córką. Skarżąca jest właścicielką domu mieszkalnego o pow. 180 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 7,529 m2. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca wskazała, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 2 692,19 zł brutto miesięcznie, natomiast jej mąż 1 250,00 zł brutto miesięcznie.
W związku z powziętymi wątpliwościami co do uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, pismem z dnia 2 października 2007 r. wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez przedstawienie, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej oraz wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Pismem tym wezwano również skarżącą do złożenia oświadczenia, czy starała się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz do udzielenia informacji o wydatkach ponoszonych miesięcznie na bieżące utrzymanie.
Powyższe pismo Sądu zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 17 października 2007 r., skarżąca natomiast do dnia rozpoznania niniejszego wniosku nie udzieliła na nie odpowiedzi.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu wchodzi w zakres całkowitego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw.
Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania.
Ustawowy wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu ma na celu zobligowanie strony do zwięzłego i rzeczowego wykazania oraz usystematyzowania okoliczności faktycznych, mających wpływ na rozstrzygniecie sprawy. W formularzu zawarte są także rubryki umożliwiające zamieszczenie danych, które składający oświadczenie uważa za istotne. Wprawdzie brak jest przykładowego wskazania, jakie dane powinien podać wnioskodawca w tych rubrykach, to należy przyjąć, ze zamiarem prawodawcy było umożliwienie wykazania w nich informacji mogących mieć znaczenie przy ocenie wniosku. Chodzi tu nie tylko o dochody i posiadane aktywa, ale także wszystkie konieczne i uzasadnione wydatki oraz obciążenia. W sytuacji gdy Sąd uzna, że oświadczenie strony wskazane we wniosku o prawo pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego lub możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.
Jak już wskazano powyżej, Sąd uznał zawarte w formularzu PPF oświadczenie wnioskodawczyni za niewystarczające dla dokonania oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku pełnej informacji odnośnie dochodowości nieruchomości rolnej oraz informacji o wydatkach koniecznych. Przedłożenie przez stronę skarżącą żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżąca się znajduje.
Strona skarżąca mimo wezwania - nie przedłożył dokumentów do których została zobowiązana, nie przedłożyła również żadnych innych dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez skarżącą kosztów utrzymania, w tym zwłaszcza ich źródeł finansowania. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącą, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jej sytuacji materialno-bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych.
Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji-do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż strona skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cytowanej ustaw – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.