Uzasadnienie
W piśmie opatrzonym datą 22 lutego 2016 r. i nadanym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 29 lutego 2016 r. K. B. wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I instancji, którą to decyzję organ uznał za doręczoną w dniu 4 marca 2016 r. w trybie art. 44 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 728), skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi stanowi warunek jej dopuszczalności i obok warunków formalnych skargi podlega ocenie Sądu już na wstępnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Badanie zachowania terminu do wniesienia skargi jest możliwe tylko wówczas, gdy decyzja administracyjna została prawidłowo doręczona, a co za tym idzie wprowadzona do obrotu prawnego, bowiem dopiero z chwilą doręczenia stronie postępowania administracyjnego decyzji otwiera się bieg trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W myśl art. 44 § 1 pkt 1 kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (tj. doręczenia w mieszkaniu, miejscu pracy, lokalu organu administracji publicznej, w każdym innym miejscu, gdzie się adresata zastanie lub dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi), poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Stosownie do treści art. 44 § 2 kpa zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Natomiast z art. 44 § 3 kpa wynika, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. W świetle art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Powołany przepis reguluje zatem instytucję doręczenia zastępczego, kiedy to pomimo faktycznego braku doręczenia przesyłki uznaje się ją za doręczoną, co ma miejsce wówczas, gdy organ nie może doręczyć przesyłki w sposób określony w art. 42 kpa i art. 43 kpa. Podkreślić należy, że domniemanie prawne doręczenia pisma adresatowi uregulowane w art. 44 kpa ma charakter niewzruszalny, skoro Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje trybu składania oświadczeń woli i dochodzenia ich do wiadomości adresata, lecz normuje samą czynność procesową doręczenia pisma. Tak więc adresat pisma ma możliwość jedynie wykazania, że przepis art. 43 lub 44 kpa nie powinien być stosowany albo został zastosowany wadliwie, a wobec tego brak było przesłanek do wywołania skutków prawnych związanych z domniemaniem ustanowionym w tych przepisach. Powyższe przepisy należy odczytywać w sposób całościowy, a to oznacza, że warunkiem uznania pisma za doręczone, w rozumieniu art. 44 § 4 kpa, jest spełnienie wszystkich wymogów płynących z powołanego artykułu.
Oznacza to, że adresat decyzji administracyjnej musi być o niej zawiadomiony w sposób nie budzący wątpliwości. Naruszenie zasady oficjalności doręczeń wywołuje zatem istotne skutki prawne. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 października 1994 r., sygn. akt III ARN 54/94, (publ. OSNP 1994, nr 12, poz. 187; LEX nr 101) stwierdził, że "nieprawidłowe, czyli niezgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego doręczenie pisma (które jest istotną czynnością postępowania) należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń pism (...) mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw. Czynność doręczenia niezgodna z przepisami kpa jest bezskuteczna, co prowadzi do obowiązku ponownego jej dokonania zgodnie z obowiązującymi przepisami".
Zatem doręczenie jest czynnością procesową organu administracji publicznej, z którą przepisy Kodeksu wiążą skutki prawne, na przykład od daty doręczenia rozpoczynają bieg niektóre terminy do dokonania czynności proceduralnych, w szczególności decyzja administracyjna wywiera skutki prawne dopiero od daty jej prawidłowego doręczenia lub ogłoszenia. Instytucja doręczeń urzeczywistnia zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, bowiem umożliwia stronie zapoznanie się z czynnościami organu i innych uczestników postępowania (np. decyzjami, postanowieniami) albo uczestniczenie w tych czynnościach (wezwania, zawiadomienia). Dochowanie wszelkich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych, które chronią interes strony, jest obowiązkiem organu administracji prowadzącego postępowanie.
Z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że przesyłka zaadresowana do skarżącego, zawierająca zaskarżoną decyzję, była prawidłowo awizowana, dlatego też trzeba przyjąć, że do doręczenia zaskarżonej decyzji doszło w dniu 4 marca 2016 r. w trybie zastępczym, zgodnie z art. 44 § 4 kpa, w świetle którego doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z adnotacji urzędu pocztowego poczynionej na kopercie zawierającej zaskarżoną decyzję wynika data pierwszego awiza, które miało miejsce w dniu 19 lutego 2016 r. i data drugiego awiza w dniu 29 lutego 2016 r. oraz data zwrotu niepodjętej przesyłki w terminie w dniu 7 marca 2016 r. Również internetowy wydruk śledzenia przesyłek http://emonitoring.poczta-polska.pl, numer przesyłki: 00759007734202150200 potwierdza powyższą informację o dwukrotnym awizowaniu przesyłki, wskazuje również datę zwrotu przesyłki do organu w dniu 7 marca 2016 r. Organ trafnie zatem przyjął w odpowiedzi na skargę, że poczta dopełniła obowiązku wynikającego z art. 44 § 3 kpa i uznał przedmiotową przesyłkę za doręczoną w dniu 4 marca 2016 r. Zatem termin do wniesienia skargi na zaskarżoną decyzję upłynął z dniem 4 kwietnia 2016 r., uwzględniając treść art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.
Oznacza to, że skarga na zaskarżoną decyzję, nadana w placówce pocztowej w dniu 29 lutego 2016 r., została wniesiona w czasie, gdy jeszcze nie zaczął biec termin do jej wniesienia, gdyż trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi przez skarżącego rozpoczął swój bieg w dniu 5 marca 2016 r. i upłynął z dniem 4 kwietnia 2016 r. Wobec powyższego wniesienie przez skarżącego skargi w dniu 29 lutego 2016 r. (data nadania jej w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), a więc przed zastępczym doręczeniem mu kwestionowanej decyzji, czyni skargę przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 powołanej ustawy.
W świetle powyższego, również bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt osobistego odebrania przez skarżącego zawartości prawidłowo awizowanej przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję bezpośrednio w organie w dniu 28 kwietnia 2016 r.
Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.