Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Wojewoda [...] uchylił postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2010 r. zawieszające postępowanie w sprawie wymeldowania E. R., J. R., G. R., A. R., A. B., L. B. i S. B. z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy ul. [...] w R. i umorzył postępowanie przed organem I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda podniósł, że Wójt Gminy R. zawiesił postępowanie w przedmiocie wymeldowania z tego względu, iż przed Sądem Okręgowym w W. toczy się postępowanie w sprawie wydania nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] położoną w R. przy ul. [...]. Okoliczność ta, zdaniem Wójta, stanowiła zagadnienie wstępne w sprawie o wymeldowanie.
W ocenie Wojewody do wydania decyzji o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego wymagane jest spełnienie przesłanki określonej w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. dobrowolne i stałe opuszczenie miejsca pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W ocenie Wojewody uzależnienie wydania decyzji o wymeldowaniu od uprzedniego rozstrzygnięcia postępowania o wydanie nieruchomości nie jest zasadne. Zdaniem organu odwoławczego Wójt Gminy R. zobowiązany jest do samodzielnego zbadania, czy zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a fakt wystąpienia do sądu powszechnego o wydanie nieruchomości w żaden sposób na takie ustalenia nie wpływa.
Na to postanowienie Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli H. i A. K.. W uzasadnieniu podnieśli, że posiadają akt własności ziemi, wszelkie plany i pozwolenia na budowę i są właścicielami domu, do którego zostały wbrew ich woli i wiedzy zameldowane osoby obce. Wskazali, że osoby te pobudowały się na tzw. placu szkolnym, zostały zameldowane pod numerem skarżących i w dodatku nie płacą podatków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podnoszone przez skarżących. Sąd kontrolujący zaskarżony akt nie jest bowiem związany granicami skargi, lecz granicami sprawy. Stanowi o tym art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Przede wszystkim należy mieć na względzie, iż przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., którym Wojewoda uchylił postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2010 r. zawieszające postępowanie w sprawie wymeldowania E. R., J. R., G. R., A. R., A. B., L. B. i S. B. z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy ul. [...] w R. i umorzył postępowanie przed organem I instancji.
Nie jest to zatem orzeczenie orzekające o wymeldowaniu bądź odmowie wymeldowania wymienionych osób z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy ul. [...] w R.. Jest to jedynie rozstrzygnięcie procesowe, które zapadło w toku postępowania o wymeldowanie. Z tego względu zarzuty podnoszone przez skarżących są przedwczesne i nie mają znaczenia do rozstrzygnięcia sprawy.
Należy mieć na względzie, iż podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił m.in. art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 i Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołane przepisy stanowią, że organ odwoławczy uchyla zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając to postanowienie - umarza postępowanie pierwszej instancji. Wobec tego organ odwoławczy podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa podlega ustawowym rygorom, co oznacza, że umorzyć postępowanie może wyłącznie uchylając rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W przypadku zaś wniesienia zażalenia w sprawie dotyczącej zawieszenia postępowania, organ odwoławczy ma wyłącznie kompetencje do zbadania zgodności z prawem tego postanowienia o zawieszeniu postępowania. Nie jest właściwy do wkroczenia decyzyjnie w zakres postępowania właściwego dla meritum sprawy.
Z instytucji umorzenia postępowania pierwszej instancji organ odwoławczy może skorzystać w wyniku rozpoznania odwołania od decyzji, tylko bowiem decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji.
Postanowienia natomiast nie rozstrzygają co do zasady o istocie, lecz dotyczą poszczególnych kwestii wpadkowych wynikających w toku postępowania.
Wobec tego, zdaniem Sądu, postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. o treści "uchylam zaskarżone postanowienie i umarzam postępowanie I instancji" powoduje, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania w ogóle nie może się toczyć. Zostało bowiem de facto zniesione rozstrzygnięciem organu odwoławczego wydanym na skutek wniesienia przez stronę postępowania zażalenia. Ponadto należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania.
Wojewoda [...] orzekając zatem o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i umorzeniu postępowania organu I instancji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 Kpa naruszył prawo. Kryterium umorzenia postępowania określone w art. 105 § 1 Kpa, dotyczy bowiem tylko przypadków, gdy postępowanie było bezprzedmiotowe. Postępowanie zaś staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych do rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóie, albo gdy nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego.
Wobec tego Zdaniem Sądu w przypadku braku podstaw prawnych do zawieszenia postępowania organ odwoławczy winien ograniczyć się jedynie do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji.
W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy.