Uzasadnienie
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2011 r., Nr 264 poz. 1573 z poźn. zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) po rozpatrzeniu odwołania przedstawicieli ustawowych małoletniej obywatelki [...] A. P., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia małoletniej cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Wskazana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia 28 października 2013 r. przedstawiciel ustawowy małoletniej A. P. wystąpił do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jego małoletniej córce. Powyższy wniosek został uzasadniony chęcią pozostawania małoletniej cudzoziemki z matką w Polsce.
W wyniku powyższego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 i 9 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 7 i art. 53b ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach orzekł o odmowie udzielenia małoletniej A.P. wnioskowanego zezwolenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP nie został złożony z zachowaniem 45-dniowego ustawowego terminu, a zatem małoletnia cudzoziemka przebywa na terytorium Polski nielegalnie. Ponadto pomimo prawidłowo doręczonego wezwania z dnia 19 grudnia 2013 r., nie dołączono do akt przedmiotowej sprawy dokumentów potwierdzających legalny pobyt małoletniej cudzoziemki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po dniu 28 października 2013 r. lub potwierdzających opuszczenie tego terytorium po ww. dacie. oraz dokumentów potwierdzających posiadanie przez matkę małoletniej - stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jej utrzymaniu. W związku z powyższym organ I instancji uznał pobyt małoletniej A.P. w Polsce za nielegalny i orzekł jak na wstępnie.
Na powyższą decyzję pismem z dnia 6 lutego 2014 r. złożono odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i udzielenie małoletniej cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Po analizie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że w dniu złożenia przedmiotowego wniosku, małoletnia A.P. przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen upoważniającej do wielokrotnych wjazdów wydanej przez konsula [...] na okres 14 dni z terminem ważności od 15 października 2013 r. do 28 października 2013 r.
Następnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu 4 marca 2014 r. wezwał pełnomocnika strony m.in. o nadesłanie dokumentów potwierdzających legalny pobyt małoletniej cudzoziemki na terytorium Polski lub opuszczenie tego terytorium (m.in. uwierzytelnionej kserokopii dokumentu podróży, biletu, tzw. boarding pass etc.) Powyższe wezwanie zostało doręczone w dniu 10 marca 2014 r. i do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia pełnomocnik nie dołączył do akt przedmiotowej sprawy wskazanych dokumentów. Dopiero na etapie postępowania odwoławczego uzupełniono materiał dowodowy o dokumenty dotyczące matki małoletniej cudzoziemki, czyli: zaświadczenie z ZUS z dnia 24 marca 2014 r. za okres od stycznia 2012 r. do lutego 2014 r., umowę o pracę wraz z aneksem o podwyżce wynagrodzenia oraz PIT-11 za 2013 r. Jednak wśród dołączonych dokumentów nie zostało załączone potwierdzenie posiadania przez małoletnią ubezpieczenia zdrowotnego na terytorium Polski.
Po analizie materiału dowodowego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] odmówił małoletniej cudzoziemce udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W uzasadnieniu stwierdził, że wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony został złożony w okresie ważności wizy Schengen, wydanej w dniu 12 września 2013 r. przez konsula [...] na [...] (w dniu 28 października 2013 r.), jednak ze względów oczywistych (zbyt krótki okres ważności wizy Schengen) termin określony w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie mógł zostać zachowany w przypadku małoletniej.
W konsekwencji, począwszy od dnia 29 października 2013 r. jej pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był nielegalny i stan ten nie uległ zmianie, tj. pobyt ten nie został przerwany poprzez wyjazd z tego terytorium ani też nie został w żaden sposób zalegalizowany. Organ odwoławczy wskazał, że wobec małoletniej zachodzi przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach obligująca organ rozpatrujący sprawę do odmowy udzielenia jej wnioskowanego zezwolenia. W związku z powyższym organ odwoławczy odstąpił od badania spełnienia przez małoletnią cudzoziemkę przesłanek wynikających z art. 53 ust. 1 pkt 7 i 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, bowiem w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest obligatoryjna i nie mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zastosowanie tego przepisu, a w konsekwencji również odmowa udzielenia małoletniej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, było zatem w pełni uzasadnione.
Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie jednocześnie zarzucając naruszenie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach oraz art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podała, że małoletnia nie opuściła terytorium RP po upływie ważności wizy, ponieważ jej rodzina pozostaje w Polsce, i nie miałaby do kogo wrócić. Podała, że w kraju pochodzenia nie ma nikogo, kto mógłby sprawować nad nią opiekę. Obecne nielegalnie przebywanie małoletniej na terytorium RP, wynika z decyzji Konsula, który, mimo że znał sytuację małoletniej wydał wizę, która uniemożliwiła złożenie wniosków w terminie ustawowym, powyższe doprowadziłoby do nielegalnego pobytu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następujące:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria orzekający w sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż narusza ona przepisy prawa materialnego i procesowego.
Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowił art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 z późn. zm.), zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie.
Stosownie do treści art. 61 ust. 1 ww. ustawy, cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemca przebywającego na podstawie wizy Schengen upoważniającej tylko do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 26, lub cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53a ust. 2, jest obowiązany złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony co najmniej 45 dni przed upływem okresu pobytu oznaczonego w posiadanej wizie lub przed upływem terminu ważności poprzedniego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
Jeżeli termin do złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie zostanie zachowany, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem okresu pobytu oznaczonego w wizie lub na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, w przypadku gdy postępowanie w sprawie udzielenia, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie zostało zakończone przed upływem tego okresu pobytu (art. 61 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach).
W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że wniosek małoletniej został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a zatem wobec cudzoziemca nie ma zastosowania art. 61 ust. 3 ustawy, co oznacza, iż jego pobyt na terytorium Polski po upływie terminu ważności posiadanej wizy krajowej nie może zostać uznany za legalny. Tym niemniej organy w swej ocenie pominęły fakt, że wniosek dotyczy osoby małoletniej, która do Polski przybyła wraz ze swoją matką i rodzeństwem, a w kraju pochodzenia nie posiada żadnej rodziny.
W tej sytuacji organy winny rozważyć, czy w sprawie mogą mieć zastosowanie postanowienia art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, w myśl którego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie, jeżeli:
- 1) przepisy prawa polskiego wymagają od cudzoziemca osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej;
- 2) wyjątkowa sytuacja osobista wymaga obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- 3) wymaga tego interes Rzeczypospolitej Polskiej;
- 4) organ właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie zwalczania handlu ludźmi stwierdza, że cudzoziemiec jest prawdopodobnie ofiarą handlu ludźmi w rozumieniu decyzji ramowej Rady z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie zwalczania handlu ludźmi (Dz. Urz. WE L 203 z 1.08,2002, str. 1; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 52).
Z powyższego przepisu wynika, że przesłankami, które muszą wystąpić aby móc zastosować ten przepis są:
- - cudzoziemiec musi przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie,
- - czynnikiem decydującym jest sytuacja osobista cudzoziemca mająca charakter wyjątkowy,
- - sytuacja osobista cudzoziemca wymaga jego obecności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem Sądu zgodnie z art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony udzielane na podstawie ww. artykułu służy legalizowaniu wyłącznie krótkotrwałych pobytów cudzoziemców, którzy znaleźli się w wyjątkowych, niezależnych od nich sytuacjach, a ich pobyt w Polsce jest uzasadniony względami humanitarnymi lub losowymi. Niewątpliwie za taką okoliczność można uznać powołaną w odwołaniu sytuację osobistą małoletniej, która do Polski przybyła z rodziną, a w kraju pochodzenia nie ma nikogo, kto mógłby się nią zaopiekować.
Nadto organ administracyjny winien mieć również na uwadze krótki termin udzielonej wizy, praktycznie uniemożliwiający złożenie w terminie ustawowym wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie. Jednocześnie organ nie może tracić z pola widzenia, że celem regulacji zawartej w art. 53a ust. 2 powołanej ustawy jest udzielane zezwolenia na zamieszkanie w przypadku wystąpienia zdarzenia niezależnego od woli cudzoziemca i uniemożliwiającego mu opuszczenie terytorium Polski.
W ocenie Sądu, małoletnia (8-letnia) osoba, powinna przebywać ze swoją najbliższą rodziną – z matką i rodzeństwem. Rozdzielenie małoletniej, w związku z koniecznością wyjazdu z Polski, wiązać się będzie dla niej z nagłą, negatywną zmianą jej sytuacji życiowej. Dlatego też, w tych okolicznościach sprawy można uznać, że sytuacja osobista w jakiej znalazła się małoletnia ma charakter wyjątkowy.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Sąd uznaje również za zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ w toku postępowania art. 7 i 77 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy. Poza wnioskiem małoletniej organ rozpoznawał także wnioski jej matki i brata, którym na mocy decyzji z [...] kwietnia 2014 r. udzielił zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Polski.
Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe uwagi.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c), art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.