Uzasadnienie
W dniu 6 czerwca 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga S. I. na działanie Dyrektora Zakładu Karnego w W. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. Zaświadczenie to miało potwierdzić, iż skarżący zgodnie z wezwaniem Sądu Okręgowego [...] stawił się na posiedzenie, które miało się odbyć 25 kwietnia 2012 r. na terenie Zakładu Karnego w W. tj. poza siedzibą tego sądu. Z pisma skarżącego wynika, iż po przybyciu na miejsce wezwania dowiedział się, że posiedzenie zostało odwołane oraz nie przybył żaden pracownik sądu, toteż skarżący zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego z prośbą o poświadczenie stawiennictwa, które miało udokumentować, że stawił się na wezwanie oraz usprawiedliwić nieobecność w innym miejscu pracy. Pracownicy sekretariatu Dyrektora odmówili mu wydania takiego poświadczenia powołując się na polecenie Dyrektora w tej sprawie, jak również nie pozwolili mu na osobiste widzenie z Dyrektorem.
Skarżący wystosował więc pismo do dyrektora, na które uzyskał odpowiedź 2 maja 2012 roku, że Zakład Karny nie jest uprawniony do wydania takiego zaświadczenia, którego skarżący powinien domagać się w Sądzie Okręgowym [...]. Wówczas skarżący wniósł skargę do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W., który w odpowiedzi z 28 maja 2012 r. uznał, iż skarga jest bezzasadna i potwierdził zdanie Dyrektora Zakładu Karnego, iż wszelkie czynności związane ze stawiennictwem w sądzie, w tym poświadczenie stawiennictwa, winien dokonywać ten właśnie sąd sam bądź poprzez swoich pracowników, a to że posiedzenie miało się odbyć na terenie jednostki penitencjarnej, w żaden sposób nie zmienia kompetencji sądu w tym zakresie. Zdanie to zostało podtrzymane w odpowiedzi Zakładu Karnego w W. na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych, bowiem nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a.
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sądy administracyjne nie mogą i nie zastępują organów, co oznacza, że obowiązkiem sądu jest jedynie zbadanie legalności działania organów administracji publicznej. Nie są one władne orzekać merytorycznie w danych sprawach, zatem nie mają uprawnienia by wydać orzeczenia przyznające stronie uprawnienie lub obciążające ją jakimś obowiązkiem opartym na obowiązujących przepisach prawa materialnego.
Jak wynika z przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W świetle powyższego stwierdzić trzeba, mając na uwadze skargę S. I., iż jej przedmiotem nie jest żaden z aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Materia skargi nakazuje zakwalifikować ją do postępowania uregulowanego działem VIII zatytułowanym "Skargi i wnioski" ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.).
Postępowanie skargowe stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania petycji, skarg i wniosków (art. 63 Konstytucji). Przedmiotem skargi wniesionej zgodnie z art. 227 i nast. k.p.a. może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie sprawy. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tegoż postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności określonych organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie to nie kończy się zatem władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stronie niezadowolonej z załatwienia skargi na podstawie art. 227 k.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII k.p.a., a więc związanych z krytyką nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 5 lipca 2012 r., II SAB/Łd 74/12).
Reasumując powyższe, w ocenie Sądu skarga niniejsza jest w istocie skargą na działanie organu, ale powstałą na gruncie złożonej wcześniej skargi powszechnej, zatem dotyczącej nienależytego działania organu i jego pracowników. A skoro tak, to skarga taka nie mieści się w przywołanym katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu, który zawiera art. 3 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, iż niedopuszczalne jest aby sąd administracyjny badał zasadność takiej skargi, która w tej sytuacji podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a.