Uzasadnienie
E. P. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Szef Urzędu", "organ") z [...] marca 2018 r., którą odmówiono skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] stycznia 2018 r. skarżący, urodzony [...] lipca 1934 r., złożył u Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. We wniosku skarżący wskazał, że w sierpniu 1944 r. podczas ostrzału prowadzonego przez wojska [...] został ranny w prawą rękę i lewą nogę.
W piśmie z 27 lutego 2018 r. skarżący podniósł, że w czasie wojny pomagał partyzantom zaopatrując ich w papierosy, żywność, amunicję i broń wykradane [...] stacjonującym w domu jego rodziców.
Decyzją z [...] marca 2018 r. Szef Urzędu odmówił przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że odniesienie ran postrzałowych wskutek działań wojennych nie zostało ujęte w przepisach ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Służba w konspiracji była zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogła sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych np. zaopatrzeniowych, zawsze jednak była uzależniona od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności.
Skarżący ze względu na wiek (rocznik 1934) nie mógł zostać zaprzysiężonym członkiem organizacji konspiracyjnej. Jednocześnie organ wskazał, że pomoc polskim podziemnym organizacjom zasługuje na społeczną pochwałę, ale nie spełnia przesłanek ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
E. P. w skardze na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] marca 2018 r. podniósł, że mimo młodego wieku w okresie II wojny światowej działając jako osoba cywilna nie należąca do organizacji partyzanckiej wspierał partyzantów dostarczając im papierosy, żywność, broń i amunicję.
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 30 stycznia 2019 r. skarżący przedłożył oświadczenie, w którym Związek Inwalidów Wojennych potwierdza działalność dywersyjną skarżącego przeciwko okupantowi podczas II wojny światowej opisaną w życiorysie, uzupełnieniu do życiorysu, "odwołaniu" od decyzji oraz w oświadczeniach świadków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018, poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] marca 2018 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [(Dz. U. 2018, poz. 276 ze zm.) – dalej w skrócie: "ustawa o kombatantach"] uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.
W myśl art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.
Przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie tego przepisu jest możliwe tylko wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że wykonywana przez niego działalność była pełnieniem służby w organizacjach walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący we wniosku powoływał się na odniesienie ran postrzałowych na skutek działań wojennych oraz na swoją działalność polegającą na dostarczaniu oddziałom partyzanckim żywności, papierosów, amunicji i broni. Okoliczności te nie wskazują na prowadzenie działalności w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach, co nie pozwoliło organowi na przyznanie wnioskodawcy określonych w ustawie uprawnień.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie zaskarżonej decyzji, bowiem organ nie dopuścił się błędnej wykładni obowiązujących przepisów prawa. Organ administracji był związany bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, czyli w niniejszej sprawie - ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i nie mógł rozstrzygać sprawy w oparciu o osobiste odczucia skarżącego.
Organ słusznie zauważył, że pojęcie służby należy wiązać z określonego rodzaju zachowaniem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 sierpnia 1993 r. (sygn. akt SA/Wr 243/93, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał jak należy rozumieć pojęcie pełnienia służby w formacjach podziemnych. Stwierdził, że pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności.
Tym samym nie każdy rodzaj działalności związanej ze współpracą czy pomocą oddziałom partyzanckim będzie zachowaniem utożsamianym ze służbą. Pełnienie służby choć nie musiało wiązać się bezwzględnie z bezpośrednim udziałem w działaniach zbrojnych w ramach formacji lub organizacji działających w okresie okupacji lecz mogło polegać także na pełnieniu czynności usługowych na rzecz tych organizacji, zapewniających ich funkcjonowanie, to zawsze jednak wiązało się z przynależnością do organizacji, wyznaczeniem stanowiska służbowego, przydziałem określonych zadań i podporządkowaniem służbowym. Służba pełniona w oddziałach partyzanckich była więc działalnością skierowaną przeciwko okupantowi prowadzoną w sposób zorganizowany i systematyczny z zachowaniem zasad dyscypliny wojskowej. Chociaż granica wieku nie wynika z przepisu ustawy jako kryterium służby, to jednak wiek dziecięcy stanowił przeszkodę do podjęcia tego rodzaju działalności związanej z odpowiedzialnością za los wielu innych osób.
Skarżący zarzuca organowi zastosowanie zbyt rygorystycznego kryterium granicy wieku, która uprawniałaby do podjęcia służby. Należy mieć na uwadze, że wiek skarżącego stanowi jeden z elementów negatywnej oceny organu, co do możliwości zakwalifikowania jego działalności jako służby w oddziałach partyzanckich. Pełnienie służby musi wiązać się z określoną organizacją, określonym dowódcą, określonymi zadaniami, określonym czasem przynależności, z niewątpliwym złożeniem przysięgi. Skarżący inicjując postępowanie przed organem administracji publicznej, jak również przed Sądem, nie wskazywał, aby pełnił służbę w jakichkolwiek formacjach lub organizacjach o charakterze zbrojnym lub oddziale partyzanckim, wręcz przeciwnie twierdził, że nie należał do takiej organizacji i działał jako osoba cywilna zaopatrując oddziały partyzanckie. Okoliczność ta została również potwierdzona w treści oświadczenia złożonego na rozprawie 30 stycznia 2019 r. Ponadto odniesienie ran na skutek działań wojennych nie stanowi przesłanki do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich.
Niewątpliwie godna pochwały postawa skarżącego w okresie okupacji nie potwierdza jednak, aby został on przyjęty do służby w oddziałach partyzanckich. To nie postawa, a pełnienie służby stanowi jednak przesłankę przyznania uprawnień kombatanckich.
Również okoliczności, na które powołuje się skarżący nie mieszczą się w katalogu: innych działalności kombatanckich określonych w art. 1 ust. 2, działalności równorzędnych z działalnością kombatancką określonych w art. 2, okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką określonych w art. 3 i represji określonych w art. 4 ustawy o kombatantach.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego w postaci uwzględnienia skargi i brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.