Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., znak [...], wydanym na podstawie art.134 k.p.a., Wojewoda [...] stwierdził uchybienie przez H. M. terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r., znak [...], orzekającej o wymeldowaniu H. M., A. M. i F. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W..
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewoda [...] wskazał, iż przewidziany w art.l29§2 k.p.a. czternastodniowy termin na wniesienie odwołania od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, należy liczyć w niniejszej sprawie od dnia zastępczego doręczenia H. M. decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., dokonanego na podstawie art.44 k.p.a. Datą tą jest 19 grudnia 2005 r., tj. pierwszy dzień po upływie czternastu dni od daty pierwszego awizowania nieodebranej przez stronę przesyłki z decyzją ([...] grudnia 2005 r.), skierowanej na adres podany przez stronę w toku postępowania (W., ulica [...]).
Termin na wniesienie odwołania biegł zatem od dnia 20 grudnia 2005 r. do dnia 2 stycznia 2006 r. Odwołanie złożono natomiast w dniu 4 kwietnia 2006 r., tj. z oczywistym uchybieniem terminu.
Oceny prawnej sprawy nie zmienia okoliczność, iż złożenie odwołania w dacie 4 kwietnia 2006 r. mieściło się w czternastodniowym terminie liczonym od dnia osobistego odbioru przez skarżącą decyzji w siedzibie organu ([...] marca 2006 r.). Późniejsze osobiste odebranie przez stronę decyzji pierwszoinstancyjnej nie zmienia bowiem tego, iż w świetle przepisów k.p.a. do prawnie skutecznego doręczenia decyzji w sposób zastępczy doszło w dacie wcześniejszej ([...] grudnia 2005 r.) i to z tą datą bieg terminu do wniesienia odwołania został rozpoczęty.
W skardze na postanowienie Wojewody [...] H. M. podniosła, iż w dniu 19 grudnia 2005 r. nie doszło do doręczenia jej decyzji w sposób zastępczy, albowiem wcześniej nie dokonano prawidłowego zawiadomienia o pozostawienia przesyłki w urzędzie pocztowym (nie dokonano prawidłowego awizowania).
Zgodnie z art.44§2 k.p.a. zawiadomienie umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
O skutecznym dokonaniu takiego zawiadomienia w niniejszej sprawie nie można mówić w sytuacji, w której w budynku mieszczącym sporny lokal nie ma skrzynek pocztowych, a w drzwiach wejściowych mieszkania zawiadomienia takiego (jak i zawiadomienia powtórnego) skarżąca, pomimo bytności w lokalu, nie znalazła.
Nawet gdyby przyjąć, iż zawiadomienia w drzwiach umieszczano, istnieje duże prawdopodobieństwo, iż usuwały je osoby postronne (w szczególności bezdomni mający łatwy dostęp do budynku) lub też, że ginęły samoczynnie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na potrzebę starannego badania przez organy administracji, czy prawidłowe doręczenie przesyłki urzędowej istotnie nastąpiło.
Staranność ta i rozwaga w formułowaniu wniosków była konieczna w niniejszej sprawie chociażby z tej racji, iż przebywanie w budynku przez osoby bezdomne było wiadome organowi I instancji.
Ponadto, skoro wcześniejsza korespondencja kierowana do skarżącej, również awizowana, była przez nią odbierana, to uznać należy, iż w spornym lokalu skarżąca przebywa.
Skarga podnosi, iż świadome nieodbieranie przesyłki byłoby oczywiście sprzeczne z żywotnym interesem skarżącej i jej dotychczasową postawą, albowiem aktywnie uczestniczyła ona w postępowaniu przed organem I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie, a także podnosząc, co następuje.
Prawidłowość awizowania przesyłki potwierdza zamieszczona na niej adnotacja listonosza, z której wynika, iż sporny lokal zastał on zamknięty, a awizo pozostawił w skrzynce pocztowej.
O aktywnym uczestniczeniu przez skarżącą w postępowaniu przed organem I instancji nie sposób mówić w sytuacji, w której kierując w piśmie z dnia 19 sierpnia 2005 r. zapytanie do tego organu o stan sprawy i jednocześnie wniosek o kserokopię akt (odpowiedzi na to pismo skarżąca nie odebrała), wykazała zainteresowanie sprawą dopiero w dniu 21 marca 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd rozpoznał skargę z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269), zwanej dalej "p.p.s.a.". Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym (art.3§2 pkt 2 p.p.s.a.).
Przywołane regulacje realizują w szczególności art.2 i 7 Konstytucji R.P., stanowiące, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym oraz to, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie Wojewody [...] jest zgodne z przepisami regulującymi postępowanie administracyjne, obowiązującymi w dacie jego wydania.
Warunkiem rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji co do meritum (tj. warunkiem ponownego zbadania przez organ odwoławczy sprawy, w której orzekł organ I instancji) jest wniesienie odwołania w terminie (czternaście dni zgodnie z art.l29§2 k.p.a.). Spełnienie się tego warunku musi zbadać na wstępie organ odwoławczy.
Ustalenie przez ten organ, iż odwołujący się terminowi uchybił obliguje organ do stwierdzenia tego faktu w formie postanowienia (art. 134 k.p.a.), co zamyka drogę do skontrolowania prawidłowości orzeczenia organu I instancji.
Trafnie uznał organ odwoławczy, iż decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w sposób zastępczy w grudniu 2005 r.
Zgodnie z art.42-44 k.p.a. pismo można doręczyć stronie postępowania: 1) w jej mieszkaniu, 2) w miejscu jej pracy, 3) w lokalu administracji publicznej (jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej), 4) w razie niemożności doręczenia pisma w formach wskazanych powyżej, a także w razie koniecznej potrzeby - w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, 5) w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi - o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania, 6) w formie doręczenia zastępczego.
Instytucję doręczenia zastępczego reguluje art.44 k.p.a.
Stosownie do powyższego:
(§1) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (ewentualnie pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ), (§2) zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, (§3) w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia, (§4) doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Warunki te zostały spełnione w niniejszej sprawie.
Przesyłkę z decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nadano w urzędzie pocztowym w dniu 2 grudnia 2005 r.
W dniu 5 grudnia 2005 r. przesyłkę awizowano po raz pierwszy.
W dniu 12 grudnia 2005 r. przesyłkę awizowano po raz drugi.
W dniu 20 grudnia 2005 r. (piętnastego dnia, licząc od dnia pierwszego awizowania) urząd pocztowy zwrócił przesyłkę nadawcy.
Gwoli ścisłości należy wskazać, iż zastępcze doręczenie nie nastąpiło z dniem 19 grudnia, jak stwierdził organ, a z dniem 20 grudnia 2005 r. Czternastodniowy termin, w którym przesyłka winna być przechowywana na poczcie należy bowiem liczyć w ten sposób, iż pierwszy dzień tego terminu przypada w dniu następującym po dniu dokonania pierwszego awizowania. Skoro awizowanie to nastąpiło w dniu 5 grudnia 2005 r., to pierwszy dzień wskazanego wyżej terminu przypadał na 6 grudnia 2005 r., a czternasty na dzień 19 grudnia 2005 r. Termin ten upłynął zatem z dniem 19 grudnia 2005 r., co oznacza, iż w dniu następnym (20 grudnia) doręczenie stało się faktem, a poczta mogła zwrócić pismo nadawcy.
Kolejny czternastodniowy termin, tym razem do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 21 grudnia 2005 r. a zakończył w dniu 4 stycznia 2006 r.
W tym okresie odwołanie winno było być wniesione, co jednakże nie miało miejsca.
Odwołanie wniesiono dopiero w dniu 4 kwietnia 2006 r., co oznacza, iż wniesiono je po terminie, a zatem zaszły warunki do wydania postanowienia, o którym mowa w art.134 k.p.a.
Nie zmienia oceny sprawy fakt, iż wniesienie odwołania w dacie 4 kwietnia 2006 r. nastąpiło w terminie 14 dni od dnia późniejszego osobistego odbioru przez skarżącą decyzji w organie I instancji.
Termin do wniesienia odwołania należy bowiem bezwzględnie liczyć od daty najwcześniejszego skutecznego prawnie doręczenia decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie doręczenie takie miało miejsce w dniu 20 grudnia 2005 r.
Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Skarżąca podważa ustalenia faktyczne organu odwoławczego odnośnie prawidłowości awizowania przesyłki, oparte na adnotacji listonosza na kopercie.
Z adnotacji tej wynika, iż listonosz zastał zamknięte drzwi do spornego lokalu, w związku z czym pozostawił awizo w skrzynce pocztowej.
Skarżąca de facto podważa zgodność tej adnotacji z prawdą (aczkolwiek nie stwierdza tego wprost).
Przyjmując tok rozumowania skarżącej należałoby bowiem przyjąć, iż skoro w budynku nie było skrzynki pocztowej, to listonosz nie mógł pozostawić w niej awiza. Zaznaczając zatem na przesyłce, iż pozostawia awizo w skrzynce, w rzeczywistości nigdzie go nie pozostawił, ewentualnie pozostawił go w innym miejscu (np. w drzwiach mieszkania).
Skarżąca przyjmuje, iż listonosz skorzystał z tej drugiej możliwości, tj. pozostawił awizo w drzwiach mieszkania, skąd bez wiedzy skarżącej zostało ono zabrane przez nieustaloną osobę (ewentualnie samo wypadło ono z drzwi w taki sposób, iż nie mogło zostać dostrzeżone przez skarżącą wchodzącą lub wychodzącą ze spornego lokalu).
Powyższe twierdzenia są w ocenienie Sądu tylko gołosłowne (skarżąca porusza się w tym zakresie wyłącznie w obszarze hipotez, nie wskazując na żadne konkretne fakty, powyższe twierdzenia uprawdopodabniające), ale przede wszystkim mało wiarygodne z uwagi na małe prawdopodobieństwo zajścia okoliczności przez skarżącą podnoszonych.
Przede wszystkim należy uznać za mało prawdopodobny fakt, aby listonosz, którego działanie w zakresie doręczania przesyłek urzędowych szczegółowo regulują zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak i instrukcje wewnątrzorganizacyjne Poczty (regulacje te zawierają zalecenia odnośnie prawidłowego postępowania listonosza na wypadek zajścia różnorodnych okoliczności faktycznych, które mogą mieć miejsce przy doręczeniach), naniósł na przesyłce adnotację o jej pozostawieniu w skrzynce pocztowej, podczas gdy w rzeczywistości wobec braku tej skrzynki pozostawił przesyłkę w drzwiach mieszkania.
W ocenie Sądu logicznym jest, iż w takiej sytuacji listonosz naniósłby adnotację zgodną z prawdą (albo przystawiając pieczęć o stosownej treści, albo dokonując adnotacji własnoręcznym pismem).
W przekonaniu, iż adnotacja listonosza odpowiadała ówcześnie istniejącemu stanowi faktycznemu utwierdza Sąd fakt, iż wszystkie przesyłki kierowane do skarżącej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (nie licząc przesyłki z odpisem decyzji, było ich trzy) były awizowane z adnotacją o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej.
W ocenie Sądu brak uzasadnionych podstaw do twierdzenia, iż za każdym razem listonosz, czy to przez pomyłkę, czy też rozmyślnie podawał stan niezgodny z prawdą.
Za równie nieudowodnioną uznać należy ewentualność zabrania awiza z drzwi przez nieustalone osoby przebywające w budynku, natomiast za całkowicie nieprawdopodobną możliwość wypadnięcia awiza z drzwi w taki sposób, iż skarżąca wchodząc, czy wychodząc z lokalu nie mogła go zauważyć.
W ocenie Sądu o prawidłowości awizowania korespondencji kierowanej przez organ I instancji do skarżącej oraz o faktycznej możliwości odbierania jej przez skarżącą dobitnie świadczy odebranie przez nią w dniu 18 sierpnia 2005 r. przesyłki awizowanej w dniu 6 sierpnia 2005 r.
W ocenie Sądu okoliczności sprawy przemawiają za przyjęciem, iż wyłączną przyczyną nieodebrania przez skarżącą przesyłki z decyzja organu I instancji była nieobecność skarżącej w miejscu zameldowania w okresie 14 dni od dnia pozostawienia awiza przez listonosza.
Z tej racji należało orzec jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.