Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku F. T. o unieważnienie jednego z dwóch aktów urodzenia M. T..
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 29 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688, ze zm.) uchylił w całości zaskarżoną przez F. T. decyzję Wojewody [...]z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...] i orzekł o odmowie unieważnienia aktu urodzenia Nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego L. w dniu [...] grudnia 1950 r. na nazwisko M. L., urodzona [...] września 1918 r. w miejscowości S., córka M. L. i M. L. rod. K..
W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek F. T. o unieważnienie aktu urodzenia Nr [...] sporządzonego w dniu [...] grudnia 1950 r. przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego L. Jako podstawę materialnoprawną żądania powołano art. 29 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego.
Powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwa Minister wskazał, że powołany przepis znajduje zastosowanie, gdy dwa akty stanu cywilnego, stwierdzające to samo zdarzenie, ujawnione są w polskich księgach stanu cywilnego. Przepis ten nie znajduje natomiast zastosowania wówczas, gdy jeden z aktów ujawniony jest w polskich księgach stanu cywilnego, jako drugi zaś strona przedstawia zagraniczny odpis aktu stanu cywilnego, chociażby wynikało z nich, że dotyczą tego samego zdarzenia. W przedmiotowej sprawie do wniosku o unieważnienie aktu stanu cywilnego załączone zostały dwa dokumenty:
- - odpis zupełny aktu urodzenia M. L. Nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego L.;
- - zaświadczenie dokumentujące urodzenie M. L. wystawione przez Ministerstwo Sprawiedliwości U., Zarząd Główny Sprawiedliwości w obwodzie [...], Urząd Stanu Cywilnego [...] Rejonowego Urzędu Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...], wraz z urzędowym tłumaczeniem.
Zatem, jak stwierdził Minister, przedmiotem postępowania wskazanym przez F. T., pozostają dwa dokumenty stanu cywilnego, z których jeden jest dokumentem zagranicznym wydanym przez Urząd Stanu Cywilnego [...] Rejonowego Urzędu Sprawiedliwości.
Zakładając nawet, że obydwa dokumenty dotyczą rejestracji tego samego zdarzenia, art. 29 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego nie może jednak znaleźć zastosowania w sytuacji, kiedy jeden z aktów znajduje się w polskich księgach stanu cywilnego, natomiast drugi dokument jest zagranicznym odpisem aktu wystawionym przez zagraniczny organ. Przede wszystkim z tego powodu, że decyzja wydana w powyższym trybie będzie skuteczna wyłącznie w odniesieniu do aktu znajdującego się w polskiej księdze stanu cywilnego. Polski organ administracji publicznej nie ma kompetencji do orzekania w sprawach unieważnienia dokumentu zagranicznego.
W takim przypadku zasadne jest wyeliminowanie z obiegu cywilno-prawnego aktu urodzenia stwierdzającego zdarzenie niezgodne z prawdą. W tym celu ma zastosowanie art. 30 w związku z art. 33 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, na mocy którego można zwrócić się do sądu z wnioskiem o unieważnienie aktu urodzenia Nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego L. Po jego unieważnieniu, należy zwrócić się do kierownika urzędu stanu cywilnego miejsca zamieszkania wnioskodawcy o wpisanie zagranicznego aktu urodzenia na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego.
Wobec powyższego, wprawdzie organ l instancji zasadnie uznał, że w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest podstaw do zastosowania art. 29 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, to jednak Wojewoda [...] naruszył art. 105 § 1 k.p.a. stanowiący, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, a jedynie w sprawie wystąpił brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania, co uzasadnia załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygajacej ją co do istoty.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2011 r. złożył F. T. Skarżacy wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżacy wskazał, że przedmiotowa sprawa ze względu na istnienie dwóch aktów stanu cywilnego podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 29 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Wcześniej próbował unieważnić akt stanu cywilnego matki na drodze sądowej ale bez powodzenia.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria, nie uznał zasadności skargi, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Skarżący wystąpił do Wojewody [...]z wnioskiem o stwierdzenie nieważności aktu urodzenia matki M. T. sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego L. w dniu [...] grudnia 1950 r. za numerem [...]. Akt ten został sporządzony na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Grodzkiego w T. z dnia [...] października 1950 r., sygn. Akt [...].
Zgodnie z art. 29 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688, ze zm.), jeżeli dwa akty stanu cywilnego stwierdzają to samo zdarzenie, unieważnia się jeden z nich. Unieważnienia dokonuje organ administracji państwowej wyższego stopnia, właściwy dla kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt późniejszy. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy dwa akty stanu cywilnego stwierdzające to samo zdarzenie zostały zarejestrowane w polskich księgach stanu cywilnego. Mamy tutaj do czynienia z unieważnieniem aktu stanu cywilnego z przyczyn formalnych.
Z kolei art. 30 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego dotyczy sytuacji, kiedy do unieważnienia aktu stanu cywilnego dochodzi z przyczyn materialnych. Zgodnie z przepisem tego artykułu akt stanu cywilnego unieważnia się, jeżeli:
- 1) stwierdza zdarzenie niezgodne z prawdą;
- 2) uchybienia powstałe przy sporządzeniu aktu zmniejszają jego moc dowodową.
Również dyspozycja zawarta w art. 30 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego odnosi się wyłącznie do aktów stanu cywilnego, które zostały wpisane do polskich ksiąg stanu cywilnego. Akt taki podlega unieważnieniu w drodze orzeczenia sądu wydanego w postępowania nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego (art. 33 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego).
Przypadki dotyczące unieważnień przewidziane w art. 29 i 30 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego dotyczą wyłącznie aktów stanu cywilnego. Akty stanu cywilnego rejestrują stan cywilny osób. Rejestracji tej dokonuje się w księgach stanu cywilnego w formie aktów urodzenia, małżeństwa oraz zgonu – art. 2 ustawy.
Z powyższego wynika, że unieważnieniu na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego podlegają jedynie akty stanu cywilnego. Przyczyna formalna lub materialna uzasadniająca unieważnienie aktu stanu cywilnego musi tkwić w samym akcie stanu cywilnego wpisanym do księgi stanu cywilnego.
W tej sytuacji organ odwoławczy zasadnie uznał, że podstawą materialnoprawną żądania unieważnienia aktu urodzenia M. T. jest art. 29 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Przepis ten, jak wskazano wyżej, znajduje zastosowanie, gdy dwa akty stanu cywilnego stwierdzające to samo zdarzenie zostały zarejestrowane w polskich księgach stanu cywilnego. Przepis ten nie znajduje natomiast zastosowania w sytuacji, kiedy jeden z aktów znajduje się w polskich księgach stanu cywilnego, jako drugi zaś strona przedstawia zagraniczne zaświadczenie dokumentujące urodzenie M. T. Zatem w przedmiotowej sprawie został wskazany tylko jeden akt urodzenia M. T. zarejestrowany w Urzędzie Stanu Cywilnego w L. w dniu [...] grudnia 1950 r. za numerem [...].
Natomiast jako drugi akt urodzenia M. T. zostało jedynie wskazane zaświadczenie Ministerstwa Sprawiedliwości U., Zarządu Głównego Sprawiedliwości w obwodzie [...], Urzędu Stanu Cywilnego [...] Rejonowego Urzędu Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r. wydane F. T., z którego wynika, że M. L. córka M. urodziła się [...] września 1918 r. we wsi D. W toku postępowania administracyjnego organy wykazały, że w żadnym archiwum państwowym w Polsce nie ma ksiąg metrykalnych greckokatolickiej parafii D. Ponieważ w sprawie nie wskazano dwóch aktów urodzenia M. T., które zarejestrowane zostały w polskich księgach stanu cywilnego, to zasadnie organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie została spełniona ustawowa przesłanka wynikająca z art. 29 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego pozwalająca na zastosowania trybu przewidzianego w tym przepisie.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.