Uzasadnienie
U. T. (dalej też skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. W niniejszej sprawie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodów, nie posiada nieruchomości, wartościowych przedmiotów, nie ma stałych wydatków.
Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do: a) złożenia oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania poprzez wyjaśnienie skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności, ubrania, środków higieny osobistej, czy skarżący korzysta z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny lub znajomych, a jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości – jeżeli skarżący korzysta z pomocy osób trzecich, to należy nadesłać oświadczenie takiej osoby (lub oświadczenia takich osób) potwierdzające tę okoliczność i wskazujące, jakiej pomocy udziela (udzielają) skarżącemu, b) nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy (wystarczające będą wydruki komputerowe obejmujące zestawienie wszelkich operacji na rachunkach bankowych we wskazanym okresie oraz saldo rachunków); c) do nadesłania dokumentu (np. oświadczenia osoby, u której mieszka skarżący) wskazującego, gdzie skarżący mieszka w Polsce oraz czy – a jeżeli tak, to w jakiej wysokości – ponosi z tego tytułu wydatki, w terminie 14 dni.
W piśmie uzupełniającym wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, iż utrzymuje się ze środków przekazywanych przez brata pracującego w [...]. Środki te wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i przekazywane są za pośrednictwem przedsiębiorstw świadczących usługi finansowe (a nie na rachunki bankowe). Z uwagi, iż brat mieszka w [...] skarżący nie złożył stosownego oświadczenia. Ponadto wyjaśnił, że nie ma stałego miejsca zamieszkania, mieszka w różnych miejscach, często się przenosi a za wynajem płaci z pieniędzy otrzymanych od brata.
W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowe, dochodów lub stanu rodzinnego.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zaś zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.).
Wobec powyższego strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa stanowi wyjątek (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14).
W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można bowiem uznać, iż zarządzenie referendarza sądowego zostało przez skarżącego wykonane. W piśmie uzupełniającym wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wskazał konkretnych kwot jakie otrzymuje od brata, nie przedstawił wyciągów z posiadanych rachunków bankowych czy też nie złożył oświadczenia, iż nie posiada rachunków bankowych, ponadto nie wyjaśnił w jakiej wysokości ponosi wydatki związanych z wynajęciem pokoju (mieszkania).
Tym samym skarżący nie przedstawił zarówno danych dotyczących wysokości źródeł utrzymania, jak również niezbędnych wydatków. Uchylając się zaś od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego uniemożliwił dokonanie analizy sytuacji finansowej skarżącego i oceny jego możliwości płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Referendarz sądowy podkreśla, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na skarżącym. Wobec powyższego skoro skarżący nie wykonał wezwania skierowanego do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. a oświadczenia złożone w niniejszej sprawie były niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.