Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy M. z dnia [...] sierpnia 1976 roku, Nr [...] w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działki o nr ew. [...] o powierzchni 1,10 ha stanowiącej własność A. W. oraz działki o nr ew. [...] o powierzchni 0,49 ha stanowiącej własność J. i C. małżonków P. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2004 roku.
Pismem z dnia 13 marca 2004 roku pełnomocnik A. S. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o przyznanie odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej Naczelnika Gminy M. z dnia [...] sierpnia 1976 roku.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania odszkodowania.
Zdaniem Ministra istnieje konieczność ustalenia czy decyzje stwierdzające nieważność nie naruszają prawa. Nie zostało ustalone bowiem czy zaszły nieodwracalne skutki prawne i w jakim zakresie.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił podjęcia zawieszonego postępowania.
W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego zweryfikowania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2004 roku, Nr [...] utrzymującej w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2004 roku. Wymaga to przeprowadzenia dodatkowych dowodów w zakresie ustalenia aktualnego stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. Minister nie ustalił bowiem czy w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne i w jakim zakresie.
W dalszej części uzasadnienia Minister stwierdził, że Ministerstwo wystąpiło o ustalenie aktualnego stanu faktycznego i prawnego co pozwoli zbadać zasadność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a następnie podjąć postępowanie i wydać merytoryczne rozstrzygnięcie.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 roku, Nr [...] po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pełnomocnika E. W. i A. W. (następców prawnych zmarłej A. S.) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 roku podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. W. i A. W. podnosząc zarzut, iż Minister zawieszając postępowanie w celu zweryfikowania prawidłowości decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym nie uczynił niczego, by tej weryfikacji dokonać. Przyczyna zawieszenia postępowania, zdaniem skarżących jest pozorna, gdyż nie otrzymali oni dotychczas zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie weryfikacji wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżone postanowienie, zdaniem Sądu zapadło z naruszeniem art. 7 kpa.
Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Postępowanie administracyjne zostało przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Z przepisu tego wynika, że postępowanie zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem Ministra przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie odszkodowania istnieje konieczności weryfikacji decyzji administracyjnych wydanych w postępowaniu nieważnościowym. Jeśli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zauważa wady decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym, to niewątpliwie ma obowiązek podjąć czynności zmierzające do ich weryfikacji. Zauważyć jednak należy, iż wniosek o przyznanie odszkodowania wpłynął do Ministra 20 grudnia 2004 roku.
Postanowienie o zawieszeniu postępowania wydane zostało [...] grudnia 2007 roku, to jest po upływie trzech lat od wpłynięcia wniosku. Z kolei od zawieszenia postępowania minął już ponad rok. Minister odmawiając podjęcia postępowania stwierdził, że podejmuje czynności w celu weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym. Zdaniem Sądu zawieszenie postępowania nie służy wyjaśnieniu prawidłowości decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym, tylko usprawiedliwieniu Ministra w związku niepodejmowaniem czynności w sprawie.
Zgodnie z treścią art. 100 § 1 kpa organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie. Organem właściwym do zweryfikowania decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym, które są podstawą wniosku o przyznanie odszkodowania, jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pomimo upływu ponad roku o zawieszenia postępowania Minister nie wszczął żadnego postępowania nadzwyczajnego w celu zweryfikowania prawidłowości wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji. Nie zostało wszczęte postępowanie nieważnościowe lub postępowanie wznowieniowe. To w ramach tych postępowań powinny być dokonywane czynności w celu weryfikacji decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2004 roku, Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tegoż Ministra z dnia [...] stycznia 2004 roku.
Dalsze utrzymywanie obecnie istniejącego stanu rzeczy jest, zdaniem Sądu, nadużyciem instytucji zawieszenia postępowania. Skarżący nie mają możliwości złożenia skargi na bezczynność Ministra w sprawie przyznania odszkodowania, gdyż postępowanie jest zawieszone. Nie mają też możliwości złożenia skargi na bezczynność Ministra w sprawie weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym, gdyż nie zostało przez Ministra wszczęte z urzędu postępowanie w celu dokonania takiej weryfikacji. Taka sytuacja jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności wynikającą art. 7 kpa.
Twierdzenie, iż Ministerstwo podejmuje czynności w celu ustalenia stanu faktycznego i prawnego nie może być podstawą do dalszego zawieszenia postępowania. Nie może być nim również twierdzenie o konieczności zwrotu akt sprawy administracyjnej. Do prowadzenia postępowania w celu weryfikacji decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2004 roku, Nr [...]
Sygn. akt IV SA/Wa 1568/08 utrzymującej w mocy decyzję tegoż Ministra z dnia [...] stycznia 2004 roku niezbędnych jest kilkanaście dokumentów, które z łatwością można skopiować.
Jeśli w ciągu 7 dni od daty zwrotu Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi akt sprawy nie zostanie wszczęte postępowanie nadzwyczajne w sprawie weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu nieważnosciowym, Minister zobowiązany będzie do podjęcia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania i zakończenia go wydaniem rozstrzygnięcia. Od daty wpływu wniosku o przyznanie odszkodowania minęło już prawie 5 lat i dalsze przedłużanie postępowania jest niczym nieuzasadnione.
Z powyższych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.