Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 10 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1617/18

Uzasadnienie

Pismem z dnia 26 kwietnia 2018 r. A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na "decyzję Dyrektora Generalnego Służby Zagranicznej z dnia [...] lutego 2018 r. doręczoną w dniu [...] marca 2018 r. podtrzymującą decyzję Komisji Antymobbingowej i Antydyskryminacyjnej MSZ z dnia [...] lutego 2018 r." w sprawie skargi na działania mające cechy mobbingu z dnia 24 stycznia 2018 r., rozszerzonej w dniu 31 stycznia 2018 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Generalnego Służby Zagranicznej z dnia [...] lutego 2018 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Antymobbingowej i Antydyskryminacyjnej MSZ z dnia [...] lutego 2018 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy, wskazać należy, że normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych przez ustawodawcę w sposób pozytywny.

Zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184).

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

Z kolei art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Zgodnie z § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że rozgraniczenie drogi przed sądem administracyjnym od drogi przed sądem powszechnym należy wywieść z rozgraniczenia sprawy sądowoadministracyjnej od sprawy cywilnej. Jak zauważył Sąd Najwyższy, charakter prawny, cywilny lub administracyjny nadaje stosunkom prawnym ustawa, na mocy której ten stosunek powstaje (uch. SN z dnia 18 grudnia 1992 r., III AZP 27/92, OSNC 1993, nr 9, poz. 141). Przedmiot postępowania przed sądem administracyjnym należy więc wiązać z materialnoprawnym charakterem przedmiotu sporu.

Obowiązki pracodawcy w zakresie przeciwdziałania mobbingowi definiuje art. 943 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2018 r., poz. 917), zatem kwestie dotyczące działań skierowanych przeciwko pracownikowi w zakładzie pracy mają co do zasady charakter sprawy pracowniczej/cywilnej i powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne, a nie administracyjne.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 155) zwanym dalej "k.p.c.", kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

Badanie przypadków mobbingu w pracy nie może zatem być uznane za sprawę z zakresu administracji publicznej regulowaną przez przepisy prawa administracyjnego, tak w znaczeniu materialnym, jak i procesowym – przepisy te nie mogą być stosowane w takich przypadkach ani wprost, ani nawet odpowiednio.

Ponieważ kwestie mobbingu w pracy nie mieszczą się w kategorii spraw administracyjnych, to w konsekwencji nie są one rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej. Wbrew twierdzeniom skarżącej, pismo Dyrektora Generalnego Służby Zagranicznej z dnia [...] lutego 2018 r. nie stanowi decyzji administracyjnej. Ustosunkowując się do stanowiska Komisji Antymobbingowej i Antydyskryminacyjnej MSZ, Dyrektor Generalny Służby Zagranicznej występował w charakterze pracodawcy, nie działał natomiast i nie mógł działać jako organ administracji publicznej w sferze imperium.

Z opisanych względów, przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, przy czym odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.