Uzasadnienie
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, odmówił T. P. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż T. P. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej uprawnień kombatanckich, podnosząc, że w czasie wojny była deportowana do ZSSR, Organ wskazał, iż zgodnie z art. 4 ust 1 pkt 3 lit. b) ustawy kombatanckiej przedmiotowe uprawnienia przysługują osobom, które przebywały w ZSRR na przymusowych zesłaniach i deportacji. Z dokumentów nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że strona jak i jej rodzice w życiorysach sporządzonych po wojnie podali, iż od 1939 roku do 1946 roku przebywali w Związku Radzieckim.
Organ podkreślił, że okoliczność pobytu w ZSRR w czasie wojny nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu. Okoliczność dobrowolnego wyjazdu do ZSSR z powodu represji ze strony hitlerowskiego okupanta nie stanowi przesłanki do przyznania przedmiotowych uprawnień. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. P. reprezentowana przez adwokata, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, poprzez uznanie, że nie była ofiarą represji, gdyż jej wyjazd i przebywanie w czasie wojny do ZSRR był dobrowolny. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż z materiału dowodowego wynika, skarżąca i jej rodzice przebywali w czasie wojny w ZSSR. Pobyt wiązał się z rozpoczęciem działań wojennych.
Dzięki zawartym między Polską a ZSRR umowom dwustronnym skarżąca i jej rodzice mogli powrócić do Polski w ramach repatriacji. Rodzina nie wyjechała z Polski dobrowolnie do ZSRR, lecz było to związane z realną obawą utraty życia i zdrowia ze strony okupanta hitlerowskiego i sowieckiego. Także długotrwały pobyt w ZSRR nie miał charakteru dobrowolnego. Nie tylko wpływ na to miały działania wojenne, ale także sytuacja prawna i polityczna, która uległa zmianie po zakończeniu wojny i umożliwieniu powrotu do kraju. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz.U. z 2018 r. poz. 276), zwana dalej ustawą kombatancką, reguluje uprawnienia kombatantów - osób które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1 ustawy) oraz, co wynika z jej nazwy, uprawnienia niektórych osób będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Art. 4 ust. 1 ustawy stanowi, iż przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennymi oraz okresu powojennego. Ustawodawca w treści tego przepisu sprecyzował, iż represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, 2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach, 3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych: a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR, 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.
2. Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Podzielić należy stanowisko organu, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej uprawnień kombatanckich w świetle art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy kombatanckiej, zgodnie z którym represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Jak wynika z preambuły do ustawy została ona uchwalona w uznaniu za szczególne zasługi dla Polski tych wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej - w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i w działalności cywilnej - z narażeniem na represje. W preambule stwierdzono także, że władze III Rzeszy Niemieckiej, ówczesne władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i komunistyczny aparat represji w Polsce są winni cierpień zadanych wielu obywatelom Państwa Polskiego ze względów narodowościowych, politycznych i religijnych. W ustawie tej uregulowano sytuację osób, które walczyły o niepodległość i suwerenność Polski oraz przewidziano świadczenia dla osób, którym władze III Rzeszy oraz władze Związku Radzieckiego i komunistyczny aparat represji w Polsce zadały represje ze względów narodowościowych, politycznych i religijnych. Z działalnością kombatancką ustawodawca zrównał zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy kombatanckiej, jedynie takie represje, które wynikały ze szczególnych powodów - z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych i były podejmowane w szczególnym celu, związanym z niszczeniem istotnych dla narodu polskiego, a wskazanych w preambule, wartości.
Z treści powołanego wyżej art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy kombatanckiej wynika jasno, że materiał dowodowy musi wskazywać na okoliczność doznania represji, a więc przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych. na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. W zaskarżonej decyzji zasadnie wskazano, że okoliczności faktyczne sprawy nie uprawniają do takich stwierdzeń, skoro niezbicie wynika z nich, że skarżąca i jej rodzice w 1939 roku opuścili terytorium Polski i dobrowolnie wyjechali do ZSSR, skąd do Polski powrócili w 1946 roku. Nawet gdyby przyjąć, zgodnie z twierdzeniami skarżącej, że wobec odmowy jej rodziców przyjęcia obywatelstwa radzieckiego zostali zesłani do obozu pracy w głąb Syberii, gdzie przebywali do 1943 roku, a następnie po zwolnieniu z obozu przenieśli się do Uzbekistanu, to jednak okoliczności te nie dają podstawy do uznania by skarżąca była osobą represjonowaną w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy kombatanckiej. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.