Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., dalej organ II instancji, na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.J. 2001, Nr 79, poz. 856 ze zm.), oraz art. 17 pkt 1 i 127 § 2, 138 § 1 ust. 1 w zw. z art. 217, 218 i 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267), dalej K.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Burmistrza W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie przez Z. T., dalej skarżącego, pracy w gospodarstwie rolnym, dalej orzeczenie organu I instancji.
Powodem odmowy, wskazanym przez organ I instancji był fakt, iż organ nie dysponował dokumentami potwierdzającymi pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.
Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i wniósł zażalenie.
Organ II instancji, ponownie rozpoznając sprawę podzielił ustalenia organu I instancji o braku dokumentów źródłowych na podstawie których możliwe byłoby ustalenie żądanych okoliczności. W odniesieniu do zarzutów skarżącego o braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, konieczności przesłuchania świadków na okoliczność jego pracy w gospodarstwie rolnym organ stwierdził, że zgodnie z art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a., może wydać zaświadczenie gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 K.p.a.). W tym zakresie może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 K.p.a.). Ponieważ organ ustalił, że nie dysponuje dokumentami na temat pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym, takiego zaświadczenia wydać nie może. Organ dalej wywodził, że z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej ustawa, wynika, że okoliczności te mogą być potwierdzone zeznaniami świadków, ale uprawnienie to przysługuje pracodawcy a nie organowi właściwemu do potwierdzania okresów pracy i i ubezpieczenia w gospodarstwie rolnym.
W przypadku gdy organ nie dysponuje niezbędnymi dokumentami, ma obowiązek zawiadomić pisemnie stronę o tym fakcie. W niniejszej sprawie wydane postanowienie spełnia te kryteria. Poza tym zdaniem organu tego rodzaju zaświadczenie może wydać KRUS, ponieważ wniosek dotyczy okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców jako domownika, w latach 1991-1996 a w tym okresie ubezpieczenie domowników było obowiązkowe, na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z 20 12. 1990 r. Dz.U. z 2013r, poz. 1403 ze zm.)
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci nieprzeprowadzenia czynności wyjaśniających, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, błędną wykładnię jej przepisów i niewłaściwe zastosowanie;
- 2. zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego – zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. w sytuacji w której istniały dokumenty pozwalające na wydanie stosownego zaświadczenia;
- 3. obrazę art 7, 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie świadków co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego.
Skarżący wniósł o uchylenie obu postanowień.
W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, ponownie wskazał, że organ w tego rodzaju sprawie, gdy brak jest dokumentów, ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego – co ustawodawca przewidział w art. 2 ust. 3 ustawy. Poza tym, zdaniem skarżącego, w posiadaniu organu są dokumenty pozwalające na potwierdzenie, żądanej przez skarżącego okoliczności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Sądowa kontrola działalności administracji, sprawowana zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że w toku rozpoznawania sprawy organ dopuścił się naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy i art. 7, 77 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem go poprzedzającym – na podstawie art. 135 p.p.s.a.
Skarżący domagał się wydania przez organ zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rodziców w okresie od 14 listopada1991 r. do 4 listopada 1996 r., którego zaświadczenia zażądał od niego pracodawca.
Organ odmówił mu wydania tego rodzaju zaświadczenia wskazując, że nie posiada niezbędnych dokumentów do ustalenia istotnych okoliczności w sprawie. W ocenie Sądu, organ wadliwie uznał, że nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego z powodu braku dokumentów źródłowych na podstawie których mógłby ustalić istotne w sprawie fakty.
Przepis art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w ust. 1 wprost wskazuje, że "na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1 okresy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy". W ust. 2 jasno też wskazano, że w przypadku gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia, ma obowiązek zawiadomienia tej osoby o tym na piśmie. Konsekwencją tego jest możliwość powołania przez zainteresowanego 2 świadków, których zeznaniami może być udowodniona okoliczność pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
Przepisy te nakładają więc na urząd gminy ustawowy obowiązek wydania zaświadczenia lub na podstawie posiadanych przez organ dokumentów a gdy ich brak, na podstawie zeznań świadków, o ile oczywiście okoliczności o których mowa w art. 1 ustawy zostaną potwierdzone. Formuła poinformowania strony na piśmie o braku dokumentów ma na celu umożliwienie stronie zgłoszenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Dopiero brak inicjatywy strony w tym zakresie może być przyczyną wydania postanowienia odmownego. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyroki NSA z 31 maja 2010 r., I OSK 1633/09 i z 22 stycznia 2014 r, sygn. akt I OSK 2509/12 czy wyroku WSA w Opolu z 26 września 2013 r., sygn. akt.SA/OP 276/13 opublikowanych w Lex.).
W niniejszej sprawie organ I instancji przedwcześnie wydał rozstrzygnięcie odmowne, uniemożliwiając stronie złożenie wniosków dowodowych. Także organ II instancji, mimo, że skarżący wskazał w zażaleniu nas konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań konkretnych świadków, okoliczność tę pominął.
Trafnie zatem skarżący zakwestionował tok postępowania administracyjnego wskazując na naruszenie przepisu art. 3 ust. 3 ustawy oraz przepisów art. 7, 77 § 1 i 78 § 1, 218 § 2 K.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dopuści dowód z przesłuchania zgłoszonych przez skarżącego w zażaleniu świadków na okoliczność pracy skarżącego w gospodarstwie rodziców, w okresie objętym wnioskiem. Organ będzie miał na uwadze fakt, że dla potwierdzenia tego faktu wystarczą zeznania 2 świadków a z drugiej strony, że organ nie ma obowiązku wydania rozstrzygnięcia pozytywnego (uwzględniającego żądanie). Dopiero tak zgromadzony materiał dowodowym będzie mógł być podstawą do wydania rozstrzygnięcia czy to w formie zaświadczenia czy w formie postanowienia odmownego.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 135, i 200 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.