Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. odrzucił skargi F. W. i A. S. na uchwałę Rady Miasta P. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W dniu 24 marca 2014 r. F. W. – zastępowany przez adwokata – wniósł skargę kasacyjną od powołanego postanowienia z dnia 13 lutego 2014 r. Równocześnie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródła utrzymania dwuosobowej rodziny stanowią świadczenia emerytalne: F. W. w wysokości 3.500 zł brutto miesięcznie i jego żony w wysokości 1.700 zł brutto miesięcznie. Skarżący oświadczył, że z opisanego dochodu udziela pomocy córce samotnie wychowującej dwóch synów, a także spłaca zadłużenie w kwocie ponad 150.000 zł oraz ponosi koszty utrzymania i leczenia – jest po operacjach. Jako posiadany majątek skarżący wymienił: mieszkanie o powierzchni 47 m2, a także udział w działce budowlanej. Oświadczył, że nie ma zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów.
Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.
W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez F. W. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
W aktualnym stanie sprawy – po wniesieniu skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2014 r. – skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od złożonego środka odwoławczego. Opłata ta wynosi 150 zł stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość wpisów od ewentualnych zażaleń składanych na kolejnych etapach postępowania, nie przekroczy natomiast jednorazowo kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia).
Łączny dochód uzyskiwany ze świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony wynosi 5.200 zł brutto miesięcznie, co daje 2.600 zł na osobę.
Przy stałych dochodach gospodarstwa domowego kształtujących się na wskazanym wyżej poziomie, uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, nie sposób przyjąć, że Państwo W. nie są w stanie wygospodarować 150 zł niezbędnych do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, czy też 100 zł na ewentualne opłaty od zażaleń na postanowienia Sądu pierwszej instancji.
Skarżący wskazuje wprawdzie, że uzyskiwany przez niego i żonę dochód przeznaczany jest w części na pomoc córce samotnie wychowującej dwoje dzieci, a także, że spłaca zadłużenie w wysokości ponad 150.000 zł. Należy jednak zauważyć, że wysokość dochodu uzyskiwanego przez małżonków wielokrotnie przekracza kwotę aktualnie należnego wpisu od skargi kasacyjnej, jak i opłat ewentualnie należnych w przyszłości. Ponadto, nie kwestionując w żadnej mierze konieczności terminowego wywiązywania się przez skarżącego ze zobowiązań prywatnoprawnych (wynikających np. z zaciągniętych kredytów, czy pożyczek), należy ponownie podkreślić, że każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak koszty mieszkania, wyżywienia, czy leczenia.
Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że prywatne zobowiązania strony postępowania mają pierwszeństwo przed obowiązkiem uiszczenia przez nią kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena możliwości płatniczych F. W. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Stały dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącego ze świadczeń emerytalnych pozwala bez uszczerbku w konicznym utrzymaniu poczynić oszczędności, które umożliwią pokrycie pełnych kosztów postępowania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.