Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] orzekającą o odmowie wymeldowania P. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2010 r. (data wpływu do organu) A. Z. - matka P. W.- wystąpiła o wymeldowanie ww. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W..
W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Prezydent W. orzekł o odmowie wymeldowania P. W. z pobytu stałego w ww. lokalu. Organ I instancji uznał, iż po stronie wymienionego nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) uzasadniające wymeldowanie bowiem P. W. nie opuścił przedmiotowego w sprawie lokalu ani dobrowolnie ani trwale.
Odwołanie od ww. decyzji złożyła A. Z. wnosząc o jej uchylenie. Wskazała, iż P. W. jest alkoholikiem, wszczyna awantury i bijatyki. Podkreśliła, iż po ostatnim pobiciu wnioskodawczyni, wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. II Wydział Cywilny z dnia [...] października 2008 r., otrzymał nakaz opróżnienia lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie "w trybie natychmiastowym", bez prawa uzyskania lokalu socjalnego. Powodem wystąpienia o wymeldowanie był ww. wyrok Sądu oraz troska o życie młodszego, niepełnosprawnego syna, jednak zaskarżona decyzja nie uwzględnia powyższych okoliczności. Organ odniósł się bowiem jedynie do kwestii więzi łączących starszego syna wnioskodawczyni z miejscem zameldowania, ignorując całkowicie sytuację mieszkających w nim osób, których zdrowie i życie jest zagrożone.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...]., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: k.p.a.], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, iż w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, do wydania - na wniosek strony lub z urzędu - decyzji w sprawie wymeldowania, konieczne jest spełnienie warunku faktycznego opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, jak również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby.
Następnie organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie analizy akt sprawy ustalono, że P. W. obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w I., gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. Planowany okres zakończenia kary przypada na dzień [...] sierpnia 2011 r. Z oświadczeń składanych przez A. Z. wynika, że P.W. do czasu aresztowania przebywał w lokalu nr [...] przy ul. [...]w W.. W przedmiotowym mieszkaniu pozostawił rzeczy osobiste, dokumenty. Nie dysponował kluczami do spornego lokalu. W sprawie syna został wydany wyrok eksmisyjny. Z kolei wyjaśnienia P. W. potwierdzają, iż przed osadzeniem w zakładzie karnym przebywał w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Z chwilą jego aresztowania A. Z. podjęła kroki mające na celu usunięcie go z lokalu, czego wynikiem jest wyrok Sądu Rejonowego dla W.II Wydział Cywilny z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...], orzekający jego eksmisję z ww. lokalu.
Mając na względzie oświadczenia stron przedmiotowego postępowania Wojewoda uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił wymeldowania P.W. z ww. miejsca pobytu stałego. Nie można bowiem uznać, że opuszczenie przez wymienionego miejsca stałego zameldowania miało charakter trwały i było dobrowolne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych
Sygn. akt IV SA/Wa 1730/10 organ zauważył, iż czasowe opuszczenie miejsca stałego zameldowania w związku z osadzeniem w zakładzie karnym nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby odbywającej karę pozbawienia wolności. W takim przypadku opuszczenie miejsca zameldowania nie było dobrowolne i nie miało trwałego charakteru. Za dobrowolne opuszczenie miejsca stałego pobytu nie można uznać aresztowania.
Zdaniem Wojewody, okoliczności podniesione przez wnioskodawczynię w odwołaniu, choć istotne dla strony, nie mogą mieć wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Skoro bowiem opuszczenie spornego lokalu przez P. W. nastąpiło na skutek jego aresztowania, to należy uznać, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
W skardze na powyższą decyzję A. Z. wniosła o jej uchylenie z powodu niezgodności z prawem. Podniosła ponownie, iż P. W. jest alkoholikiem, znęca się fizycznie i psychicznie nad pozostałymi domownikami. Ze względu na popełnione czyny wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] stycznia 2006 r. został skazany na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata. Mimo otrzymanej szansy na zmianę swojego życia, nie wywiązał się z zobowiązań nałożonych przez Sąd i nie zmienił swego postępowania w stosunku do skarżącej i młodszego, niepełnosprawnego brata. Z powodu ciągłych awantur i interwencji policji wyrokiem z dnia [...] października 2008 r. Sąd Rejonowy dla W. orzekł jego eksmisję z lokalu nr [...] przy ul. [...]w W.. P.W. nie opróżnił jednak ww. lokalu, nadal jest w nim zameldowany.
Skarżąca podkreśliła, iż decyzje wydane w niniejszej sprawie są dla niej całkowicie niezrozumiałe. Organy powołują się na więzi rodzinne i konieczność wyrażenia zgody przez P. W. na wymeldowanie z miejsca stałego pobytu. Nie uwzględniają przy tym powołanych wyroków sądowych i sytuacji zagrożenia życia i zdrowia skarżącej oraz jej młodszego syna.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in, przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.LJ. nr 153, poz. 1270 ze zm.); dalej: "p.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Kierując się ww. przesłankami Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi natomiast nie mogą skutkować jej uwzględnieniem.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, jest zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Pobytem czasowym jest natomiast przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1). W myśl art. 8 ust. 1 tejże ustawy, za okoliczność uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące uważa się w szczególności pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych.
W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. art. 15 ust. 2 jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają
Sygn. akt IV SA/Wa 1730/10 wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in. sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w tymże lokalu (v. wyroki NSA: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00; z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. akt SA/Sz 1278/00, orzeczenia.nsa.gov.pl)
Z ustaleń, prawidłowo poczynionych przez organy orzekające w niniejszej sprawie wynika, że P. W. nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...]w W. wobec jego osadzenia w dniu [...] lutego 2010 r. w Zakładzie Karnym w I. {obecnie w Zakładzie Karnym w R.), gdzie odbywa karę pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego W.z dnia [...] stycznia 2006 r., sygn. akt [...]. Zakończenie odbywania kary przypada na dzień [...] sierpnia 2011 r. (informacja z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] kwietnia 2010 r.). Jak wskazała sama wnioskodawczyni, przed osadzeniem w zakładzie karnym P. W. przebywał w spornym lokalu, choć większość czasu spędzał poza domem, w lokalu tym pozostawił również swoje rzeczy osobiste (protokół z przesłuchania strony z dnia [...] kwietnia 2010 r.).
Oznacza to, że zainteresowany nie opuścił dobrowolnie miejsca stałego pobytu. Przebywanie osoby w zakładzie karnym należy traktować jako stan przejściowy, który nie może być utożsamiany z opuszczeniem lokalu z własnej woli. Zainteresowany nie ma bowiem wpływu zarówno na fakt opuszczenia lokalu, jak i na czynności administracyjne związane z wymeldowaniem z pobytu stałego.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, iż fakt pobytu zainteresowanego w zakładzie karnym w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności - niezależnie od okoliczności, jakie legły u podstaw wymierzenia tejże kary - nie może stanowić przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego. Zainteresowany nie opuścił bowiem spornego lokalu w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Powyższej oceny nie może zmienić podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż wyrokiem z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla W.nakazał P. W.
Sygn. akt IV SA/Wa 1730/10 opróżnienie lokalu nr [...] przy ul. [...]w W. i wydanie go skarżącej. Wyrokowi temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Podkreślenia wymaga, iż wyrok sądu powszechnego nakazujący opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie uprawnień do przebywania w lokalu, nie stanowi jednak samoistnej przesłanki upoważniającej organ ewidencyjny do wymeldowania oznaczonej w tym wyroku osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Przesłankę taką stanowi natomiast wykonanie wyroku eksmisyjnego, a więc dobrowolne opuszczenie lokalu przez osobę, do której skierowany został nakaz w nim zawarty, bądź też jego wyegzekwowanie przez komornika sądowego. Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem aktem równoznacznym z ustaniem jej pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (v. wyroki NSA: z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, Lex nr 159189; z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 459/07, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż P.W. nie wykonał dobrowolnie wyroku eksmisyjnego. Przeciwnie, do dnia zatrzymania i osadzenia w zakładzie karnym przebywał w spornym lokalu. Nie została też przeprowadzona jego eksmisja z przedmiotowego lokalu przez komornika sądowego.
Skoro zatem nie miało miejsca opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję (ani dobrowolne, ani przymusowe w drodze egzekucji komorniczej), to brak było przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu zobowiązanego z pobytu stałego na zasadzie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Końcowo, odnosząc się do podniesionych przez skarżącą okoliczności dotyczących choroby alkoholowej P. W., jego agresywnego zachowania względem pozostałych domowników oraz wynikającej stąd obawy o ich życie i zdrowie w sytuacji powrotu zainteresowanego do spornego lokalu Sąd stwierdza, iż kwestie te w istocie świadczą o istnieniu głębokiego problemu rodzinnego i społecznego. Jednak o sposobie rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie mogą decydować względy czysto ludzkie, choćby najbardziej uzasadnione, lecz obowiązujące przepisy prawa. Te natomiast jasno określają kryteria wymeldowania
Sygn. akt IV SA/Wa 1730/10 danej osoby z pobytu stałego, które w kontrolowanej sprawie - jak wskazano powyżej - nie wystąpiły.
Mając na względzie wszystko powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).