Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 35 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. 2016, poz. 2064 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P., J.,, pełnomocnika M., K., od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia [...]marca 2018 r, nr USC [...] i [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu zgonu nr [...], sporządzonego na imiona i nazwisko M., B., C.,, w zakresie daty zgonu, tj. [...] lipca 2017 r. na [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
[...] do Urzędu Stanu Cywilnego [...] wpłynął wniosek M., K.,, reprezentowanego przez P., J.,, o sprostowanie aktu zgonu nr [...], sporządzonego na imiona i nazwisko M., B., C.,, w zakresie daty zgonu, tj. [...] lipca 2017 r. na [...] lipca 2017 r. Po rozpoznaniu sprawy, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...]wydał postanowienie z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie zwrotu podania M., K.,, wskazując, że właściwym do sprostowania daty zgonu w akcie zgonu M., B., C., jest wyłącznie sąd powszechny w oparciu o art. 36 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (dalej: Pasc). Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] wydał w dniu [...] marca 2018 r., decyzję nr USC n. [...] i [...]orzekającą o odmowie sprostowania aktu zgonu nr [...], sporządzonego na imiona i nazwisko M. B. C..
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika M. K. organ odwoławczy wydał powołaną na wstępie zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy powołał, że we wniosku o sprostowanie aktu zgonu nr [...] P. J., pełnomocnik M. K., wskazał, że pismem z dnia [...] października 2017 r. lekarz medycyny E. J. dokonała sprostowania danych zawartych w karcie zgonu M. B. C. w rubryce nr 6 w części przeznaczonej do zarejestrowania zgonu, wystawionej przez nią dnia [...] lipca 2017 r., zastępując błędne dane zawarte w tej rubryce (tj. datę zgonu [...] lipca 2017 r.) poprawnymi, tj. prawidłową datą śmierci wymienionego, która nastąpiła [...] lipca 2017 r. E. J. wskazała przy tym, że omyłkowo wpisała datę zgonu M. B. C. jako dzień [...] lipca 2017 r., podczas gdy w tej samej karcie zgonu w części przeznaczonej dla administracji cmentarza w rubryce nr 4, wpisała prawidłowy dzień śmierci wymienionego, tj. [...] lipca 2017 r. P. J. załączył również do akt sprawy kopię testamentu M. B. C. sporządzonego przed notariuszem M. G. dnia [...] marca 2017 r., rep. A nr [...]. Wskazał również, że w Sądzie Rejonowym w W. toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym M. B. C..
W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ uznał, że nie jest możliwe sprostowanie aktu zgonu nr [...], sporządzonego na imiona i nazwisko M. B. C. w zakresie daty zgonu, tj. [...] lipca 2017 r. na [...]lipca 2017 r.. Powołano, że podstawą sporządzenia aktu zgonu nr [...] była karta zgonu wystawiona w dniu [...] lipca 2017 r. przez lekarz E. J. oraz protokół zgłoszenia zgonu, który został podpisany przez M. K.. Zarówno w karcie zgonu - części przeznaczonej do zarejestrowania zgonu, jak i protokole zgłoszenia zgonu wskazano [...] lipca 2017 r. jako datę zgonu M. B. C..
W związku z powyższym Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] zobowiązany był do sporządzenia aktu zgonu z tą datą. Organ uznał, że bez znaczenia pozostaje zarzut podnoszony przez stronę, w którym wskazuje, że przy sporządzaniu aktu zgonu organ I instancji nie zweryfikował dokładnie przedstawionych mu dokumentów. W karcie zgonu w rubryce nr 4 przeznaczonej dla administracji cmentarza wpisana była bowiem inna data śmierci M. B. C., tj. [...] lipca 2017 r. Organ podzielił ocenę strony, że przy sporządzaniu aktów stanu cywilnego kierownik urzędu stanu cywilnego zobowiązany jest do dokonywania oceny dokumentów, niezbędnych do zarejestrowania zdarzeń z zakresu usc. Wskazał również, że także lekarz wypełniając kartę zgonu, powinien dochować należytej staranności, tak aby zawarte w niej dane były prawidłowe. Podkreślono, że wzór karty zgonu został podzielony na dwie części tj. "Część przeznaczoną do zarejestrowania zgonu" oraz "Część przeznaczoną dla administracji cmentarza", a podstawą sporządzenia aktu zgonu może być wyłączenie ta część karty zgonu, która jest przeznaczona do jego zarejestrowania.
Organ wskazał, że właśnie karta zgonu - część przeznaczona do zarejestrowania zgonu jest dokumentem wchodzącym w skład tzw. akt zbiorowych obok protokołu zgłoszenia zgonu, na podstawie których można dokonać sprostowania aktu zgonu zgodnie z art. 35 Pasc.
Powołano, że pełnomocnik strony, nie załączył do akt sprawy (pomimo wezwania go przez organ I instancji) pisma z dnia [...] października 2017 r. Niemniej jednak pismo to, nie mogłoby stanowić podstawy sprostowania, gdyż nie jest dokumentem, o którym mowa w art. 35 Pasc.
Organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione zarzuty odwołania w zakresie naruszenia art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. W odniesieniu do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. wskazano, że uchybienie to nie miało wypływu na wynik sprawy, tym bardziej, że w uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji wskazał powody, dla których odmówiono sprostowania aktu zgonu. Organ odwoławczy wskazał również na naruszenia w zakresie art. 12 i 35 k.p.a. oraz na nieprawidłowości w toku postępowania, polegające na dwukrotnym wzywaniu pełnomocnika strony do złożenia pełnomocnictwa oraz brak wskazania przepisów prawa procesowego w podstawie prawnej decyzji. W ocenie organu odwoławczego powyższe uchybienia nie uzasadniały jednak uchylenia decyzji.
Wskazano również, że jeżeli strona uważa, że treść aktu zgonu nr [...], jest niezgodna z prawdą, powinna w trybie art. 36 Pasc, złożyć do sądu powszechnego wniosek o jego sprostowanie.
M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ja decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Strona wniosła również o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu – kserokopii oświadczenia sporządzonego w dniu [...]października 2017 r. przez lek. med. E. J. i przesłanego kierownikowi USC, o sprostowaniu danych zawartych w karcie zgony, stanowiącego załącznik do skargi.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- a) art. 51 ust. 4 Konstytucji RP, art. 35 ust. 1 i ust. 3 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego z dnia 28 listopada 2014 r. (tj. Dz. U. 2016, poz. 2064 ze zm.), poprzez uznanie, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego zasadnie odmówił dokonania sprostowania aktu zgonu M. B. C. pomimo sprzeczności treści aktu zgonu z treścią karty zgonu M. B. C. (tj. aktu zbiorowego rejestracji stanu cywilnego) i utrzymanie tej decyzji w mocy,
- b) art. 7, art. 77 § 1 i 4 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez pominięcie znanego Wojewodzie [...] z urzędu dowodu - sporządzonego w dniu [...] października 2017 r. przez lek. Med. E. J. i przesłanego Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego oświadczenia o sprostowaniu danych zawartych w karcie zgonu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach, Sąd doszedł do przekonania że odpowiada ona prawu i brak jest podstaw do uwzględnia skargi.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu (Dz. U. z 2016 r. poz. 2064 ze zm.). Zgodnie z art. 35 ust. 1 tej ustawy, akt stanu cywilnego zawierający dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził. Omawiany przepis dopuszcza zatem sprostowanie w akcie stanu cywilnego różnego rodzaju niezgodności, które wynikają z porównania treści tego aktu z dokumentami składającymi się na jego akta zbiorowe lub z innymi aktami stanu cywilnego, które stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego.
W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że podstawą sporządzenia aktu zgonu nr [...] była karta zgonu wystawiona w dniu [...] lipca 2017 r. przez lekarz E. J. oraz protokół zgłoszenia zgonu, który został podpisany przez M. K.. Zarówno w karcie zgonu - części przeznaczonej do zarejestrowania zgonu, jak i protokole zgłoszenia zgonu wskazano [...] lipca 2017 r. jako datę zgonu M. B. C.. W związku z powyższym Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] zobowiązany był do sporządzenia aktu zgonu z tą datą. Należy podzielić ocenę organu odwoławczego, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w karcie zgonu w rubryce nr 4 przeznaczonej dla administracji cmentarza wpisana była inna data śmierci M. B. C., tj. [...] lipca 2017 r. Wzór karty zgonu został podzielony na dwie części tj. "Część przeznaczoną do zarejestrowania zgonu" oraz "Część przeznaczoną dla administracji cmentarza".
W związku z powyższym podstawą sporządzenia aktu zgonu mogła być wyłączenie ta część karty zgonu, która jest przeznaczona do jego zarejestrowania, i właśnie na podstawie tej części – przeznaczonej do zarejestrowania zgonu – został sporządzony akt zgonu.
Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Pasc akt zgonu sporządza się w dniu, w którym dokonano zgłoszenia zgonu, a jeżeli zgłoszenie zgonu nastąpiło w sposób określony w art. 17 ww. ustawy - w następnym dniu roboczym po dniu zgłoszenia zgonu. Akt zgonu sporządza się na podstawie karty zgonu oraz protokołu zgłoszenia zgonu (art. 92 ust. 2 Pasc). Zasadnie więc organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że obligatoryjnym dokumentem stanowiącym podstawę sporządzenia aktu zgonu przez kierownika urzędu stanu cywilnego jest karta zgonu wystawiona przez lekarza. To właśnie karta zgonu - część przeznaczona do zarejestrowania zgonu - jest dokumentem wchodzącym w skład tzw. akt zbiorowych obok protokołu zgłoszenia zgonu. W przedmiotowej sprawie bezsprzecznie akt zgonu został sporządzony na datę widniejącą w części karty zgonu przeznaczonej do zarejestrowania zgonu i jego sporządzenia oraz jest z nią zgodny.
Słusznie również organ uznał, że pismo lekarza medycyny E. J. z dnia [...] października 2017 r., w którym lekarz wskazała, że prostuje dane zawarte w karcie zgonu M. B. C. w rubryce nr 6, zastępując błędne dane śmierci na prawidłową datę [...] lipca 2017 r., nie stanowi dokumentu akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego określonego w art. 35 Pasc i nie może być podstawą sprostowania aktu zgonu.
Zdaniem Sądu właściwe było również pouczenie strony, iż skoro uważa, że treść aktu zgonu nr [...] jest niezgodna z prawdą, powinna w trybie art. 36 ustawy o aktach stanu cywilnego, złożyć do sądu powszechnego wniosek o jego sprostowanie. Zgodnie z treścią powyższego przepisu, sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli:
- 1) sprostowanie aktu stanu cywilnego jest niemożliwe na podstawie akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub innych aktów stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których mowa w art. 35 ust. 2 ustawy o aktach stanu cywilnego;
- 2) sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w ww. pkt 1.
Zauważyć w tym miejscu również należy, że akty stanu cywilnego posiadają szczególną moc dowodową, ponieważ stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona tylko przez sąd (art. 3 Pasc). W szczególności powyższe dotyczy m.in. aktu zgonu. Wobec powyższego, nie można podzielić zarzutów skargi, jakoby pismo lekarza z [...] października 2017 r. zmieniało treść karty zgonu, a zmieniona treścią tego pisma karta zgonu, mogła być podstawą dokonania sprostowania aktu zgonu. W ocenie Sądu, dokumentem akt zbiorowych, na podstawie których został sporządzony przedmiotowy akt zgonu, jest cały czas karta zgonu, wypełniona na stosownym formularzu z treściami w niej zawartymi.
Natomiast pismo lekarza z [...] października 2017 r. jest tylko i wyłącznie złożonym przez niego w terminie późniejszym oświadczeniem i jako takie, nie zmienia treści figurujących w karcie zgonu. Niewątpliwie powoływane przez stronę niezgodności w danych dotyczących daty śmierci winny podlegać weryfikacji w ramach prowadzonego przez sąd powszechny postępowania dowodowego, który po zbadaniu wszystkich dokumentów i przesłuchaniu świadków, dokona ustaleń stanu faktycznego w sprawie.
Nie można się również zgodzić ze stanowiskiem skarżącego z zakresie możliwości sprostowania wystawionej karty zgonu przez lekarza, w sytuacji gdy lekarz stwierdzi swoją omyłkę. Kwestie sprostowania omyłek pisarskich przez organy administracji czy zaistniałych w orzeczeniach sądów są regulowane odpowiednimi przepisami, przewidującymi zarówno tryb prostowania orzeczeń jak również możliwość zaskarżenia takich rozstrzygnięć. Niezasadne jest również powoływanie się na przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobie orzekania o czasowej niezdolności do prawy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim (Dz. U. 2015 2013). Przepisy rozporządzenia przewidują taką możliwość co do np. orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy. Nie mniej jednak, brak jest podstaw by uznać, że analogicznie można dopuścić możliwość sprostowania kary zgonu wystawionej przez lekarza, co automatycznie zmieniałoby dane ujawnione w karcie zgonu, a tym samym uzasadniało sprostowanie aktu w trybie art. 35 Psca.
Podkreślić należy, że z uwagi na szczególną moc dowodową aktów stanu cywilnego wyrażoną w art. 3 Pasc, ustawodawca przewidział i uregulował kwestę dopuszczalności sprostowania aktów przez organy administracji– art. 35 Pasc bądź też przez sąd powszechny – art. 36 Pasc. Ponadto, z uwagi na wagę dokumentu jakim jest karta zgonu oraz akt zgonu, potwierdzający śmierć człowieka, pozbawionym racji byłoby dopuszczenie możliwość dowolnego prostowania wystawionej wcześniej karty zgonu.
Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie doszło do naruszenia art. 35 ust. 1 i 3 ustawy Pasc. Nie doszło również do naruszenia art. 51 ust. 4 Konstytucji. Wskazać należy, że strona może wystąpić ze stosowym wnioskiem do sądu powszechnego celem uzyskania stosownego rozstrzygnięcia prowadzącego do zmiany danych w zakresie daty śmierci w przedmiotowym akcie zgonu.
Również nie mogły odnieść skutku zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania. Faktem jest, że pismo lekarza medycyny z [...] października 2017 r. zostało dołączone dopiero na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Nie mniej jednak, pismo powyższe nie mogło stanowić postawy do uznania, że dane figurujące w karcie zgonu, będącej podstawą zarejestrowania zgonu i wystawienia aktu zgonu, uległy zmianie. Tak więc niedołączenie tego pisma w toku prowadzonego postępowania, nie uzasadnia uchylenia decyzji, albowiem uchybienie w zakresie art. 7 i 77 § 1 i 4 k.p.a nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji odniósł się do pismo powoływanego przez stronę i wyjaśnił dlaczego pisma to nie jest dokumentem, o którym mowa w art. 35 Pasc.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o słuszności stanowiska organów w niniejszej sprawie, co doprowadziło do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.