Uzasadnienie
Z wniosku A. K. Prezydent W. prowadził postępowanie w sprawie wymeldowania B. M. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w W. Decyzją z dnia [...] września 2010 r., Nr [...] Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu B. M. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w W. Ponieważ strona nie złożyła odwołania od tej decyzji, decyzja stała się ostateczna.
B. M. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta W. o wymeldowaniu.
W piśmie z dnia 20 lipca 2011 r., wskazała na przesłankę rażącego naruszenia przepisów prawa jako podstawę do stwierdzenia nieważności omawianej decyzji. Podniosła również, że organ bezpodstawnie uznał, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny. Zainteresowana zwróciła również uwagę na swój długotrwały pobyt w szpitalu oraz na fakt pozostawienia w dotychczasowym miejscu zamieszkania wszystkich swoich rzeczy. Za rażące naruszenie prawa uznała również to, iż nikt z urzędników nie skomunikował się z nią osobiście.
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności złożonego przez B. M., decyzją z dnia [...] lipca 2011r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2010 r.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją B. M. wniosła odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazując, że nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewody, a co za tym idzie podtrzymała, iż decyzja Prezydenta W. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W odwołaniu strona wskazała na bezpodstawne wymeldowanie z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w W., które spowodowane było ustaleniem, iż strona dobrowolnie opuściła miejsce zamieszkania. Jak podkreśla odwołująca się miejsca pobytu nie opuściła dobrowolnie.
Ponadto w odwołaniu podniesiono, iż przed Sądem Rejonowym [...] toczy się sprawa o przywrócenie posiadania, wszczęta przez zainteresowaną.
Po rozpatrzeniu odwołania B. M. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji swoją decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2010 r. o wymeldowaniu.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ naczelny wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzja Prezydenta W., o której stwierdzenie nieważności wnosiła B. M., wydana została na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z poźn. zm.). W dniu wydania decyzji ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych była ustawą obowiązującą a zatem nie może być mowy o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie Prezydenta W. zostało wydane na podstawie prawa materialnego regulującego kwestie wymeldowania.
Istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie ma pojęcie rażącego naruszenia prawa. W rozumieniu przepisów Kpa rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji wynikającą z naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. "Za rażące naruszenie prawa rozumie się takie naruszenie prawa, które jest oczywiste, dotyczy przepisu o istotnym charakterze i powoduje skutki, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 403/10 (LEX nr 752487). Organ naczelny podkreślił, że "rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1910/09 (LEX nr 746847).
Zarzuty przedstawione przez stronę nie pozwalają na stwierdzenie, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] września 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Organ naczelny wskazał, że Prezydent W. prowadząc postępowanie dotyczące wymeldowania skarżącej z budynku nr [...] przy ulicy [...] w W., zgromadził materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, pozwalający na dokonanie pełnej oceny i wydanie rozstrzygnięcia. W trakcie prowadzonego postępowania powołał i przesłuchał świadków, którymi byli sąsiedzi. Ponadto została przeprowadzona kontrola meldunkowa. O wszystkich tych czynnościach zainteresowana była informowana, o czym świadczy zgromadzona korespondencja. Zgodnie z powyższym nieuzasadnione jest twierdzenie strony jakoby podczas prowadzonego postępowania pozbawiona została możliwości obrony swoich praw.
W świetle powyższych faktów nieuprawnione jest również twierdzenie, iż ustalenie stanu faktycznego w sprawie nastąpiło w sposób niewłaściwy, bowiem ustalenie nastąpiło zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 Kpa. W ocenie Ministra w trakcie postępowania prowadzonego przez Prezydenta W. nie doszło do uchybień proceduralnych.
Odnosząc się do zarzutu nie brania pod uwagę stanu zdrowia strony uniemożliwiającego osobiste uczestnictwo w postępowaniu, zauważyć należy, że w takiej sytuacji przepisy Kpa przewidują instytucję pełnomocnika. Zgodnie bowiem z art. 32 Kpa strona może działać przez pełnomocnika. Wojewoda [...] mając na względzie stan zdrowia strony mogący uniemożliwić osobiste stawiennictwo, pouczył B. M. w piśmie z dnia 16 marca 2011 r. o możliwości ustanowienia pełnomocnika. Pouczenie zawierało również pouczenie o sposobie ustanowienia pełnomocnika.
W uzasadnieniu decyzji organu naczelnego wskazano, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy lecz jedynie ustalenie, czy badana w trybie nadzoru decyzja jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa.
Minister stwierdził, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] września 201Or. dotycząca wymeldowania B. M. nie jest obarczona wadami powodującymi konieczność stwierdzenia jej nieważności.
Organ naczelny wskazał, że w postępowaniu przed organem wojewódzkim prawidłowo ustalono, że B. M. opuściła miejsce pobytu stałego i nie dokonała czynności wymeldowania a zatem zaistniały przesłanki do dokonania wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wojewoda [...] odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2010 r. działał zgodnie z przepisami prawa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2011 r. wniosła B. M. zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisów postępowania administracyjnego.
Strona skarżąca podniosła, że decyzja o jej wymeldowaniu została podjęta pomimo, że z lokalu nie wyprowadziła się dobrowolnie i uniemożliwiono jej powrót do tego lokalu.
Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie narusza przepisów prawa i w związku z tym skarga podlega oddaleniu.
Po pierwsze zauważyć należy, iż postępowanie, które zakończone zostało wydaniem zaskarżonej decyzji toczyło się w trybie nadzwyczajnym.
Przedmiotem tego postępowania było zbadanie, czy nie zachodzą ustawowe przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2010 r., którą orzeczono o wymeldowaniu B. M. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w W. W tym miejscu należy podkreślić, że postępowanie nadzwyczjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy lecz jedynie ustalenie, czy badana w trybie nadzoru decyzja jest dotknięta np. wadą rażącego naruszenia prawa.
Decyzja o wymeldowaniu B. M. z pobytu stałego wydana została w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Przepis ten stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja miała miejsce. B. M. opuściła miejsce pobytu stałego i nie dokonała czynności wymeldowania się.
Podnoszona przez skarżącą kwestia dobrowolności przy opuszczeniu miejsca zameldowania ma w niniejszej sprawie znaczenie drugorzędne.
Wynika to z faktu, że w stosunku do B. M. prawomocnym wyrokiem Sądu orzeczona została eksmisja z przedmiotowego lokalu, (wyrok Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] marca 2009r. sygn. akt [...]). Orzeczenie to zapadło przed wydaniem badanej w trybie nadzoru decyzji o wymeldowaniu.
W postępowaniu w sprawie o wymeldowanie osoby z pobytu stałego organy winny badać, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz czy nastąpiło w sposób dobrowolny. Przedmiotowy nakaz nie odnosi się jednakże do sytuacji, gdy orzeczona została eksmisja z danego lokalu. W takiej sytuacji przyjmuje się, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję stanowi opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a w konsekwencji uzasadnia wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu.
Nieprzebywanie w miejscu stałego zameldowania w sytuacji utraty uprawnień do przebywania w lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sąd stwierdza, iż w niniejszej sprawie nie można uznać, że badana w trybie nadzoru decyzja Prezydenta W. z dnia [...] września 201Or. dotycząca wymeldowania B. M. jest obarczona wadami powodującymi konieczność stwierdzenia jej nieważności. W szczególności nie można uznać, że badana w postępowaniu nieważnościowym decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W konsekwencji stwierdzić należy, że organy obu instancji działające w postępowaniu nadzorczym prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji o wymeldowaniu.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.