Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu zażalenia J. M. syna W., uchylił własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r., którym zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1949 r. w przedmiocie stwierdzenia, że majątek ziemski "G.", powiat [...], o ogólnej powierzchni [...]ha stanowiący byłą własność S. M., M.M. z domu S., J. M. i M. M. z domu M., podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Minister podniósł, iż postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r. zostało wydane w postępowaniu z wniosku J. M. syna S. z dnia 15 kwietnia 2004 r. Jednakże zostało ono skierowane do J. M. syna W., który nie ma, zdaniem Ministra, interesu prawnego w tym postępowaniu, a zatem nie jest stroną tego postępowania. Ze znajdującej się w aktach sprawy kopii odpisu z wypisu aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1948 r. wynika, że poprzednik prawny składającego zażalenie tj. W.M., przekazał tytułem darowizny odziedziczone po J. M. 1/102 części majątku ziemskiego "G." na rzecz W. M. Tym samym J.M. syn W. nie jest następcą prawnym pierwotnych właścicieli przejętego majątku ziemskiego.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. M. syn W. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] sierpnia 2009 r. wskazując, iż stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest sprzeczne z uwierzytelnionymi dokumentami załączonymi do wniosku z dnia 14 listopada 2007 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1949 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Uczestnik postępowania J. M. syn S. wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż postanowienie z dnia [...] sierpnia 2009 r. odpowiada prawu.
Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Art. 138 kpa zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Należy podkreślić, iż katalog rozstrzygnięć, które mogą zapaść w wyniku postępowania odwoławczego, jest wyczerpujący.
Przepis ten przewiduje możliwość utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji lub wydania orzeczenia reformatoryjnego bądź kasacyjnego, a także umorzenie postępowania odwoławczego.
Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie, a zatem nie może zakończyć postępowania w inny sposób, jak tylko przez wydanie jednej z decyzji, o której mowa w treści powołanego artykułu.
W szczególności powołany przez organ odwoławczy jako podstawa wydanego rozstrzygnięcia przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa stanowi o tym, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję umarza postępowanie pierwszej instancji. Treść tego przepisu, w ocenie Sądu, nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym wypadku postanowienia, i nierozstrzygnięcia co do dalszego biegu postępowania w sprawie, albowiem organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji jest zobowiązany do określenia swojego stanowiska w sprawie.
W ocenie Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę rozstrzygnięcie organu odwoławczego ograniczające się tylko do uchylenia postanowienia wydanego w pierwszej instancji narusza przepis art. 138 kpa. Nadto wskazać należy na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r. OPS 16/98 (opublik. ONSA 4/199, poz. 11), według której stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Uchwała ta w ocenie Sądu ma w pełni zastosowanie także w razie wniesienia zażalenia przez podmiot do tego nielegitymowany materialnie.
W konsekwencji odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań w postępowaniu zażaleniowym (art. 144 kpa), stwierdzenie iż podmiot wnoszący zażalenie nie jest czynnie do tego legitymowany, albowiem nie posiada własnego interesu prawnego do zakwestionowania wydanego w I-ej instancji postanowienia, winno prowadzić do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego (art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kpa).
Reasumując należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego i jako wadliwe winno być wyeliminowane z obrotu prawnego.
W myśl art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1949 r. jednakże z treści tego rozstrzygnięcia nie wynika czy zostało zawieszone postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2004 r. J. M. syna S. czy też postępowanie wszczęte wnioskiem J. M. syna W. z dnia 14 listopada 2007 r. Treść postanowienia z dnia [...] kwietnia 2009r. może wskazywać, iż dotyczy ono postępowania wszczętego wnioskiem J. M. syna S. jednakże zostało ono doręczone J.M. synowi W. Biorąc pod uwagę skomplikowany stan faktyczny rozpoznawanej sprawy oraz zbieżność imienia i nazwiska osób wnioskujących o stwierdzenie nieważność orzeczenia z [...] grudnia 1949 r. podnieść trzeba, iż wskazanie, którego postępowania dotyczy zawieszenie, winno być precyzyjne.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270) orzekł jak w sentencji. W punkcie 2 orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach Sąd postanowił w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.