Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].06.2005r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].05.2005r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...].10.1948r. dotyczącej nieruchomości ziemskiej S., o powierzchni [...] ha, położonej w województwie [...], przejętej na cele reformy rolnej.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia wystąpił M. M. podnosząc, iż przejęcie to nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Organ ustalił, że z wyżej wymienionego orzeczenia wynika, iż właścicielami nieruchomości byli E. i W. N., którzy umową przyrzeczenia z dnia 10.11.1938r. zobowiązali się do sprzedaży Z. M. przedmiotowej nieruchomości.
W aktach sprawy nie ma dokumentów potwierdzających, iż do przeniesienia własności nieruchomości doszło. Organ zwrócił się do wnioskodawcy o uzupełnienie dokumentacji, jak również o przedłożenie stosownych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. M. Wnioskodawca przedłożył jedynie skrócone odpisy aktu zgonu oraz kopię umowy przyrzeczenia kupna - sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.
Ponieważ umowa przyrzeczenia nie wywołuje skutków prawno - rzeczowych, nie można uznać, iż wnioskodawca wykazał swoją legitymację prawną do występowania jako strona w sprawie. Organ stwierdził, iż występują przesłanki podmiotowe uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania.
Od decyzji tej wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż decyzja ta jest sprzeczna z orzeczeniem tego samego organu z dnia [...].10.1948r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając sprawę nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji z dnia [...].05.2005r.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].06.2005r. wniósł M. M. zarzucając naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z utrzymaną przez nią w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].05.2005r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].05.2005r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych / por. Wyrok NSA z dnia 8.11.1997r., IIISA 1802/95 niepublikowany /. Postępowanie wyjaśniające, poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, winno dotyczyć wyłącznie kwestii formalnych. Obowiązkiem organu nadzoru jest ustalenie, czy żądanie zostało wniesione przez uprawniony podmiot, mający zdolność do czynności prawnych i czy wszczęcie postępowania jest dopuszczalne z uwagi na przedmiot żądania.
Organ uznał, iż z wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego może wystąpić jedynie uprawniony podmiot, w tym wypadku właściciel spornej nieruchomości, bądź jego następcy prawni.
Z orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...].10.1948r. wynika, iż właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli E. i W. N., którzy przedwstępną umową przyrzeczenia kupna - sprzedaży z dnia [...].11.1938r. zobowiązali się do sprzedaży Z. M. tej nieruchomości. Skarżący nie udokumentował, iż do zawarcia umowy przyrzeczonej doszło, która by przeniosła tytuł własności nieruchomości na rzecz Z. M. W tej sytuacji organ uznał, iż skarżący nie wykazał swojej legitymacji prawnej do występowania jako strona postępowania nadzorczego.
Zgodnie z art. 157 § 2 kpa podmiotem legitymowanym do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest strona postępowania. Chodzi tutaj o postępowanie administracyjne, w toku którego wydano decyzję, co do której obecnie ma być wszczęte postępowanie o stwierdzenie jej nieważności.
Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej powinno toczyć się z udziałem wszystkich stron postępowania zakończonego weryfikowaną decyzją, bez względu na sposób wszczęcia tego postępowania - na żądanie strony, czy z urzędu / por. wyrok NSA (7) z 8.09.2003r., OSA 2/03, ONSA 2004, Nr 1, poz. 2; wyrok NSA z 8.04.1988r., IVSA 878/87, GAP 1989, Nr 9, s. 45 /.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obecnie obowiązuje nawet dalej idący pogląd przyjęty w wyroku NSA z 12.01.1994r. II SA 2164/92, ONSA 1995, Nr 1,poz. 32, zgodnie z którym "stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji."
W tej sytuacji organ ponownie prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...].10.1948r. nr [...]na etapie wszczęcia postępowania, ustali kto był stroną tego postępowania, w szczególności czy stroną tego postępowania był Z. M. co podnosi skarżący. Jeżeli Z. M. był stroną tego postępowania, to zgodnie z obowiązującym orzecznictwem, jego następca prawny ma legitymację do wszczęcia postępowania nadzorczego na podstawie art. 157 § 2 kpa.
Organy zupełnie pominęły kwestię, że Z. M. zawarł z właścicielami nieruchomości przedwstępną umowę przyrzeczenia sprzedaży, która w świetle postanowień ustawy z dnia 16.06.1948r. o uprawnieniach osób, które przed dniem 13 września 1944r. otrzymały we władanie grunty, wchodzące w skład nieruchomości ziemskich, przeznaczonych na cele reformy rolnej / Dz. U. 1948r., Nr 33, poz. 222 / mogła rodzić dla niego legitymację prawną do występowania w charakterze strony w postępowaniu, w którym uchylono orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...].07.1945r. L. [...] oraz jednocześnie uznano, że nieruchomość ziemska "O. S.", położona w pow. G., o obszarze [...] ha podpadała pod działanie dekretu z dnia 6.09.1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Jeżeli organ ustali, że orzeczenie z dnia [...].07.1945r. skierowane było do Z. M., to postępowanie, w którym je uchylono powinno się toczyć z jego udziałem, gdyż zgodnie z art. 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22.03.1928r. o postępowaniu administracyjnym / Dz. U. 1928r., Nr 36, poz. 341 ze zm. / miał w nim przymiot strony.
Skarżący ze swej strony, musi wylegitymować się postanowieniem sądowym potwierdzającym, że jest następcą prawnym Z. M..
Z podanych przyczyn, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].05.2005r. zapadły z naruszeniem art. 157 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. C ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz.1270 /, orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.