Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23 października 2009 r. przez H. F. i M. S. (powoływane dalej jako: "skarżące") jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], znak: [...] o umorzeniu postępowania z wniosku o wznowienie postępowania w sprawie aktu własności ziemi.
Zaskarżone orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym: Aktem Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1973 r., Naczelnik Dzielnicy W. [...] na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności rolnych gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250) stwierdził, że J. Z. wraz z żoną S. Z. stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości (działek nr ew. [...] w obrębie nr [...] oraz nr ew. [...] w obrębie nr [...], obiekt B.) o łącznej powierzchni 0,6344 ha, położonych w W., przy ul. [...].
Skarżące wnioskiem z dnia 12 maja 2009 r. wystąpiły do Wojewody [...] o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako: "k.p.a.") w sprawie powyższego aktu własności ziemi. Uzasadniając wniosek skarżące stwierdziły, że wraz z siostrą S. Z. otrzymały w drodze dziedziczenia po zmarłym dziadku – J. G. - działki położone w Gminie W., przy ul. [...]. W 1973 r. S. Z., bez powiadomienia skarżących, otrzymała ww. akt własności nieruchomości tylko dla siebie, czym pozbawiła skarżące praw do majątku objętego spadkiem.
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie z powyższego wniosku skarżących.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu
Państwa (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.), zgodnie z którym do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a wszczęte w tych sprawach postępowanie administracyjne podlega umorzeniu.
W ocenie Wojewody [...], zgodnie z przytoczonymi powyżej regulacjami umorzenie postępowania, którego przedmiotem jest wznowienie postępowania w sprawie aktu własności ziemi jest obowiązkowe bez względu na to, czy wniosek jest uzasadniony czy nie, a także bez względu na to, czy akt własności ziemi wydano prawidłowo czy też z naruszeniem prawa.
W dalszej kolejności Wojewoda [...] zwrócił uwagę na rażące zaniedbanie ze strony wnioskodawczyń, które wnoszą o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnie 36 lat temu.
Wojewoda [...] stwierdził również, iż istotnie postępowanie, które poprzedziło wydanie Aktu Własności Ziemi Nr [...] nosi znamiona kwalifikowanych wad, które - gdyby nie dyspozycja art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami - mogłyby skutkować wznowieniem postępowania. Wojewoda [...] wskazał przy tym na protokół z dnia [...] listopada 1973 r., z którego - w jego ocenie - wynika, że przesłuchiwana S. Z., będąc pouczona o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 247 k.k. z 1969 r. - obecnie art. 233 k.k. z 1997 r.) pominęła, że są inne osoby, które mogą rościć sobie prawa do przedmiotowych nieruchomości.
W konsekwencji powyższego organ prowadzący postępowanie nie poinformował zainteresowanych stron o sporządzeniu przedmiotowego Aktu Własności Ziemi, przez co wnioskodawczynie nie mogły bronić swoich praw do przedmiotowych nieruchomości. Taki stan rzeczy, w ocenie organu, rodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 233 k.k., o którym - z uwagi na przedawnienie karalności - organ nie zawiadomił właściwych organów ścigania.
Od decyzji Wojewody [...] skarżące wniosły odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazując na wady prawne, jakimi - w ich ocenie -dotknięty jest Akt Własności Ziemi Nr [...] z dnia [...] grudnia 1973 r.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu minister w pełni podzielił stanowisko wojewody, co do braku możliwości, w obowiązującym stanie prawnym, wzruszenia decyzji ostatecznej będącej aktem własności ziemi. W ocenie organu odwoławczego, wobec braku możliwości badania legalności rozstrzygnięć podjętych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, wojewoda zasadnie umorzył postępowanie w rozpoznawanej sprawie.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące wniosły o uchylenie decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy.
W motywach skargi skarżące podniosły, że odziedziczyły nieruchomość objętą aktem własności ziemi wraz z siostrą S. Z. - po J. G. Potwierdza to prawomocne orzeczenie Sądu Powiatowego dla W. -Wydział [...] Cywilny [...] z [...] kwietnia 1959 r. Podały dalej, że w 1973 r. siostra pozbawiła ich własności otrzymując ziemię w całości ww. Aktem Własności Ziemi Nr [...].
Skarżące podniosły ponadto, że zostały pozbawione możności udziału w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie zostały o nim powiadomione, a o całym zdarzeniu dowiedziały się dopiero w 1996 r.
Wskazały również na nieprawidłowości w protokole z [...] listopada 1973 r., na którym oparte zostało orzeczenie - akt własności ziemi, polegające na braku wpisu w protokole osoby spadkodawcy i osób spadkobierców, błędnym określeniu przedmiotu darowizny, którą otrzymała S. Z. od swojej matki, a także na zamieszczeniu stwierdzenia, że nikt nie wnosi w sprawie jakichkolwiek roszczeń.
Podniosły również, iż przy wydawaniu decyzji doszło do popełnienia przestępstwa, polegającego na ich wydziedziczeniu z ziemi po zmarłym J. G. Końcowo stwierdziły, że art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dotyczy wydanych aktów własności ziemi Skarbu Państwa a nie prywatnych ziem. W związku z powyższym skarżące
Sygn. akt IV SA/Wa 1860/09 wskazały na art. 145 ust. 1 pkt 2 i 4 k.p.a. jako na podstawę wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Badając w powyższym kontekście zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że odpowiada ona prawu a zarzuty skargi - jako nieuzasadnione - nie podlegają uwzględnieniu.
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że merytoryczne rozpoznanie sprawy z wniosku skarżących o wznowienie postępowania nie jest możliwe gdyż przepisy art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm.) stanowią, że od dnia 1 stycznia 1992 r. (data wejścia w życie ustawy) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. Podkreślić należy, że przytoczone powyżej wyłączenie prawne - w zakresie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - odnosi się do wszystkich decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, w tym również do kwestionowanej przez skarżących decyzji ostatecznej - Aktu
Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1973 r. wydanej przez Naczelnika Dzielnicy W. [...]. Tym samym nieuzasadniony jest zarzut skarżących, że w rozpatrywanej sprawie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw nie ma zastosowania.
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, na gruncie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, zgodnie z którym: z woli ustawodawcy trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszania ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie, skutkowałyby stosowaniem tych trybów (vide np. wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 627/98, LEX nr 41779, wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r., sygn. akt II SA 569/99, LEX nr 46213). Zgodzić należy się również z poglądem tego sądu wyrażonym w ww. wyrokach, że art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw zawiera zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach uprzednio unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydane były rozstrzygnięcia zwane aktami własności ziemi.
Powyższe oznacza, że niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji (aktu własności ziemi) w trybach nadzwyczajnych uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności oraz uchylenia lub zmiany decyzji. Z tych też względów nieuzasadnione jest twierdzenie skarżących, że w rozpatrywanej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego, który reguluje podstawy wznowienia postępowania. Organy orzekające w sprawie były zobligowane, bez oceny kwestii
Sygn. akt IV SA/Wa 1860/09 prawidłowości wydanej decyzji (aktu własności ziemi), umorzyć postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.