Uzasadnienie
I. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy L. W odpowiedzi, udzielonej pismem z dnia 31 lipca 2012 r. Burmistrz L. wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, albowiem została ona wniesiona bez wyczerpania trybu określonego w art. 101 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Wezwanie do usunięcia naruszenia stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu.
Z treści powyższego przepisu wynika, że wniesienie skargi na uchwałę organu gminy, przez osobę, której interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą, jest dopuszczalne po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia. Podkreślić przy tym należy, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest surogatem środka odwoławczego i wywołuje określone skutki prawne.
W aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego skierowanie przez stronę skarżącą wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Jednocześnie skarżąca - w piśmie z dnia 31 lipca 2012 r. – stwierdziła, że takiego wezwania nie składała.
Mając na uwadze ustalony stan faktyczny, w sprawie należało przyjąć, iż skarżąca nie wyczerpała trybu przewidzianego w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym będącego warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego.
Zatem należało uznać, iż skarga jest niedopuszczalna i jako taka, podlega odrzuceniu przez Sąd.
Ustosunkowując się do pisma skarżącej, z którego wynika, że kwestionuje ona podstawę prawną działania Straży Miejskiej, tj. twierdzi, że Straż Miejska "nie została upoważniona przez Burmistrza do wykonywania zaskarżonej uchwały" wyjaśnić należy, że wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości przez jej właściciela określa ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity z 2012 r., poz. 391). Na mocy tej ustawy właściciele nieruchomości zobowiązani zostali do zapewnienia utrzymania czystości i porządku między innymi przez wyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym (art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy).
Nadzór nad przestrzeganiem ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności nad realizacją obowiązków właścicieli nieruchomości sprawuje wójt (burmistrz, prezydent miasta). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, w przypadku stwierdzenia niewykonywania obowiązków określonych w tej ustawie przez właściciela nieruchomości wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Ponadto, zgodnie z art. 9u ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach kontrola przestrzegania przepisów tej ustawy, sprawowana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) odbywa się na podstawie art. 379 i 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.). Na mocy tych przepisów wójt (burmistrz, prezydent miasta) może 1) wykonywać kontrolę osobiście upoważnić, 2) upoważnić do wykonywania funkcji kontrolnych pracowników podległych mu urzędów miejskich lub gminnych lub funkcjonariuszy straży gminnych.
Niezależnie od powyższego, straż gminna (miejska) jest uprawniona do kontrolowania wykonywania obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez właścicieli nieruchomości na mocy przepisów karnych (art. 10 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Postępowanie w tych sprawach toczy się według przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148 ze zm.), zwanej dalej K.p.w. (art. 10 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości (...)).
Zarówno ze skargi, jak i z pisma skarżącej z dnia 14 września 2012 r. wynika, że w stosunku do skarżącej zostało wszczęte postępowanie mandatowe (do skargi załączono wniosek o ukaranie). Wyjaśnić więc należy skarżącej, że zgodnie z treścią art. 95 K.p.w., postępowanie mandatowe prowadzi Policja, a inne organy, gdy przepis szczególny tak stanowi. W odniesieniu do Straży Miejskiej wskazać należy na ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (Dz. U. Nr 123, poz. 779 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 208, poz. 2026 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 w/w rozporządzenia, strażnicy są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenia określone w art. 10 ust. 1-2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a więc m.in. za niewyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym.
Zgodnie natomiast z treścią art. 98 § 1 K.p.w., w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego: wydawanego ukaranemu po uiszczeniu grzywny bezpośrednio funkcjonariuszowi, który ją nałożył; kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru; zaocznego. Mandat karny zaoczny powinien wskazywać miejsce i termin opłacenia grzywny oraz informować o skutkach jej nieuiszczenia w tym terminie. Mandat ten staje się prawomocny z chwilą uiszczenia grzywny we wskazanym miejscu i terminie. Wskazać także trzeba, że stosownie do treści art. 101 § 1 i 2 K.p.w., prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, a jego uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu, natomiast uprawnionym do uchylenia prawomocnego mandatu karnego nie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny tylko sąd powszechny I instancji, na którego obszarze działania została nałożona grzywna - sąd rejonowy wydział grodzki, a gdy wydział taki w danym sądzie rejonowym nie istnieje - wydział karny.
Zgodnie z treścią art. 102 K.p.w., nadzór nad postępowaniem mandatowym sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. Z racji tego nadzoru, to minister właściwy ds. wewnętrznych może m.in. domagać się wyjaśnień, także w konkretnych sprawach. W ramach nadzoru może też nakazać zwrot ukaranemu nadpłaconej grzywny, gdy wymierzono ją np. w wysokości wyższej niż dopuszczalna w trybie mandatowym czy powyżej granic tej kary przewidzianej za dany czyn, choć jeszcze w granicach grzywny ustalonej dla mandatu, albo gdy nałożono ją powyżej granic (wbrew zasadom) ustalonej taksy. Może zatem w trybie nadzoru także reagować na te uchybienia organu mandatowego, które nie dają podstaw do uchylenia prawomocnego mandatu. Do działania takiego uprawniony jest też organ przełożony nad funkcjonariuszem, który wadliwie mandat nałożył. Dodać też można, że na podstawie art. 99 K.p.w., tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie grzywny nałożonej mandatem zaocznym, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, obowiązany jest wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie. Sądem właściwym do rozpoznania takiej sprawy będzie sąd powszechny.
Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono, jak w sentencji.