Uzasadnienie
Syn. akt IV SA/Wa 1883/09
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 157 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Z. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] ustalającej na wniosek J. Sp. z o.o. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego VI-XIII kondygnacyjnego z usługami w parterze i podziemnym garażem wraz z dojazdami, zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną na działach o nr ew. [...] - cz., [...], [...] - cz., w obrębie [...], przy ul. [...] w Dzielnicy W., zmienionej decyzją Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] na podstawie art. 155 kpa.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej zgodnie z art. 157 § 2 kpa wszczyna się na żądanie lub z urzędu. Za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa może być uznany jedynie podmiot, który zgodnie z własną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy - posiada interes prawny lub obowiązek, o których należy rozstrzygnąć przez wydanie decyzji administracyjnej. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszącego się do zagadnienia strony postępowania stwierdził, że skarżący nie był i nie jest nadal stroną postępowania o ustalenie na wniosek J. warunków zabudowy i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, gdyż stroną w tej sprawie i w ewentualnym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] jest i byłaby [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "O." jako wieczysty użytkownik sąsiednich działek w stosunku do terenu inwestycji.
Skarżącemu, jak wynika z kopii zawiadomienia z Sądu Rejonowego W. – [...] Wydział Ksiąg Wieczystych przysługuje jedynie własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku 1 przy ul. [...], dlatego nie posiada interesu prawnego we wzruszeniu ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2005r.
Skargę na powyższą decyzję złożył Z. B., podnosząc, iż wbrew stanowisku Kolegium, jego interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania nieważnościowego wynika ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, znajdującego się w obszarze oddziaływania obiektu, a w szczególności z roszczenia wynikającego z art. 17 14 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, którego dochodzi przed sądem powszechnym (Sąd Okręgowy w W., sygn. akt [...]).
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
W prawie administracyjnym obowiązuje generalna zasada stabilności decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją stanowiącą wyjątek od wskazanej wyżej zasady generalnej, wszelako wyjątek ten dopuszczalny jest wyłącznie w przypadkach enumeratywnie wyliczonych wart. 156 § 1 pkt 1-7 kpa.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może być wszczęte z urzędu lub na wniosek strony (art. 157 § 2 kpa). Stroną postępowania administracyjnego stosownie do treści art. 28 kpa jest 2 każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony przesądzają przepisy prawa materialnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (np. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984r., I SA 1748/83). Pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego, gdyż "interes prawny" uzasadniający przyznanie konkretnej osobie przymiotu strony postępowania musi wynikać z przepisów prawa materialnego powszechnie obowiązującego (por. uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/2004, ONSAiWA 2005/4/62).
Od sytuacji, w której rozstrzygnięcie administracyjne wpływa na prawa i obowiązki danego podmiotu, chronione lub wynikające z prawa materialnego (interes prawny) należy odróżnić sytuację, w której dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego interesu poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę skierowanego żądania określonych czynności organu administracyjnego, gdyż posiada jedynie interes faktyczny. W takiej sytuacji podmiotowi temu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Zatem stosownie do art. 157 § 3 kpa, gdy wszczęcia postępowania domaga się podmiot niebędący stroną - organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania.
W przypadku postępowania o ustalenie warunków zabudowy na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) o wydanie decyzji może wystąpić inwestor, właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, na której ma być realizowana inwestycja. Ponadto stronami tego postępowania mogą być podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości (właściciele i użytkownicy wieczyści) sąsiednich działek (por. uchwałę składu 5 sędziów NSA z dnia 25 września 1995r., VI SA 13/95, ONSA 1995/4/154, uchwałę składu 5 sędziów NSA z dnia 4 grudnia 1995r., VI SA 20/95, ONSA 1996/2/54).
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że skarżący nie jest legitymowany do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 3 2005 r. nr [...] ustalającej warunki zabudowy zmienionej późniejszą decyzją tego organu z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], gdyż jako członek spółdzielni mieszkaniowej – [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "O." - posiadający spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. nie może wykazać się interesem prawnym, a jedynie interesem faktycznym. Ze znajdującego się w aktach sprawy kserokopii zawiadomienia z Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych - Rep. Kw [...], wynika, że skarżącemu nie przysługuje bowiem prawo własności/ współwłasności bądź użytkowania wieczystego gruntu, na którym położony jest wskazany wyżej budynek. Działka ew. nr [...] granicząca bezpośrednio z terenem inwestycji jest w wieczystym użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "O.", a zatem tej Spółdzielni przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, przy czym dodać należy, iż z akt sprawy wynika, że brała ona udział jako strona w postępowaniu zwykłym.
W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze poprawnie, odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (art. 157 § 3 kpa), bowiem w dacie oceny interesu prawnego skarżącego żądanie stwierdzenia nieważności nie dotyczyło jego praw.
Posiadanie przymiotu strony podlega bowiem ocenie na datę wydania zaskarżonej decyzji w trybie art. 157 § 3 kpa, natomiast decyzja będąca przedmiotem weryfikacji w trybie nadzoru podlegałaby ocenie według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydawania kwestionowanej decyzji.
W świetle powyższego podnoszona w skardze okoliczność dochodzenia przed sądem powszechnym roszczenia wynikającego z art. 17 14 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych nie mogła odnieść zamierzonego skutku.
Nie znajdując, zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.