Uzasadnienie
W dniu 10 czerwca 2003 r. E. D., B. B. i M. W. współwłaścicielki działek płożonych w P. przy ul. [...] oznaczonych nr ew. [...] i [...] zgłosiły zarzut do wyłożonego do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w P. przy zbiegu ulic [...] i [...].
Wnoszące zarzut sprzeciwiły się przeznaczeniu działki [...] pod projektowaną ulicę [...] i przeznaczeniu części działki Nr [...] pod poszerzenie pasa drogowego ulicy [...]. W zarzucie podniesiono, że projektowanie drogi i linia zabudowy powodują, że na wskazanych działkach niemożliwe będzie zaprojektowanie i wybudowanie jakiegokolwiek budynku mieszkalnego. W związku z tym wartość nieruchomości ulega radykalnemu obniżeniu. Zarzucające uważają poszerzenie ul. [...] oraz projektowanie drogi na działce Nr [...] za niecelowe.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. Rada Miasta P. odrzuciła zgłoszony zarzut w całości.
W uzasadnieniu tej uchwały podano, że zgodnie z ustaleniami projektu planu działka Nr ew. [...] położona jest na terenie przeznaczonym pod projektowaną ulicę [...], oznaczoną symbolem [...].
Natomiast działka Nr ew. [...] położona jest w części na terenie przeznaczonym pod zabudowę usługową i mieszkaniową jednorodzinną, oznaczonym symbolem [...], a w pozostałej części na terenie przeznaczonym pod projektowane poszerzenie ulicy [...] ([...]).
Projektowane poszerzenie ulicy [...] jest niezbędne ze względu na konieczność dostosowania parametrów tej ulicy do funkcji jaką pełni w układzie komunikacyjnym miasta P.. Ulica [...] jest fragmentem drogi krajowej Nr [...] relacji K.-P.-O., stanowiącej jednocześnie główny wjazd do miasta od strony południowo-zachodniej. Zaprojektowana szerokość tej drogi – w liniach rozgraniczających 35 m jest minimalną szerokością dla jej planowanych parametrów technicznych oraz jest zgodna z przepisami rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich użytkowanie (Dz. U. Nr 43 poz. 430).
Projektowana zaś ulica lokalna [...] ma za zadanie zapewnienie obsługi komunikacyjnej działek do niej przylegających, w tym głównie działek zlokalizowanych wzdłuż, ul. [...], dla której obowiązuje zakaz urządzania zjazdów na przylegające do niej nieruchomości.
Jednocześnie podano, że ustalenia projektu planu dotyczące zarówno przebiegu ulicy lokalnej [...] jak i zajęcia działki nr ew. [...] pod poszerzenie ulicy [...] są zgodne z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy w L z dnia [...] grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 1994 r. Nr [...] poz. [...]).
W uchwale wyjaśniono nadto, że jeżeli ustalenie planu zagospodarowania przestrzennego będzie skutkowało niemożnością korzystania przez współwłaścicieli z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem – wówczas przysługiwać im będą roszczenia przewidziane w art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 1999 r. Nr 15 poz. 139 ze zmianami).
Skargę na tę uchwałę wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. D. B. B. i M. W..
W skardze zarzucono, że działka Nr [...] wraz z działką [...] stanowi jedną całość, wspólnie ogrodzoną i użytkowaną. Jest zadbana i uporządkowana. W 1981 r. została wywłaszczona pod budowę utwardzonej drogi, jednakże wobec niezrealizowania tego celu, na jaki została wywłaszczona – decyzją Prezydenta Miasta P. w 2002 r. została zwrócona skarżącym. Zdaniem skarżących przedłużenie ulicy [...] jest bezcelowe, bowiem działki, do których ulica ta ma zapewnić dojazd – posiadają już dojazd od ul. [...]. Wprawdzie ulica [...] jest aktualnie drogą tranzytową o znaczeniu krajowym, jednakże straci swoje dotychczasowe znaczenie w związku z powstającą nową przeprawą mostową oraz koncepcją dojazdów do nowego mostu, które przejmą ruch tranzytowy, a ulica [...] stanie się drogą lokalną i nadal będą mogły być użytkowane istniejące wjazdy na posesje, położone przy tej ulicy. Przez działkę [...] przebiega kolektor sanitarny i deszczowy.
Wodociągi P. przez wiele lat miały możliwość wykonania zabiegów eksploatacyjnych i remontowych tych urządzeń, gdyż do 2002 r. działka stanowiła własność Skarbu Państwa. W okresie tym jednak nie podjęto tych działań.
Istniejąca ulica [...] jest wprawdzie obecnie ulicą ślepą, ale jej rozmiary umożliwiają dojazdy służb ratowniczych, komunalnych i straży pożarnej, nie istnieje więc potrzeba jej przedłużenia i łączenia z ulicą [...] i [...].
Przeznaczenie działki [...] pod projektowanie ulicy [...] skarżące uważają więc za nadużycie przepisów umożliwiających ograniczenie w korzystaniu z prawa własności.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta P. wniosła o jej oddalenie, przedstawiając w obszernych wywodach przebieg postępowania planistycznego (potwierdzony dołączoną do akt dokumentacją) w tym omawiając przebieg kilkakrotnych spotkań Prezydenta Miasta i przedstawicieli zespołu projektowego m. in. ze skarżącymi w sprawie zgłoszonych przez nich zarzutów i wyjaśniając, że uwzględnienie zarzutu dotyczącego przedłużenia ul. [...] nie jest możliwe ponieważ:
- - przez teren działki Nr [...] przebiegają kolektory: sanitarny i deszczowy wykonany na podstawie pozwolenia na budowę wydanego w 1992r. Kolektory te są w złym stanie technicznym. Zdaniem Wodociągów P. kolektory te powinny znaleźć się w liniach rozgraniczających ulicy,
- - utrzymanie w projekcie planu odcinka ulicy [...] mającego połączyć ulicę tę z ulicami [...] i [...] jest niezbędne z uwagi na konieczność zapewnienia działkom położonym pomiędzy ul. [...] i [...] dojazdów od ulicy [...] – a nie - jak to ma miejsce obecnie – od ulicy [...] będącej drogą krajową wyprowadzającą ruch tranzytowy z miasta w kierunku K.,
- - projektowany odcinek ulicy [...] na długości 200 m został już zrealizowany (wykonano uzbrojenie i nawierzchnię).
Wyjaśniono przy tym, że powiązanie ul. [...] z ulicą [...] poprzez wykonanie ul. [...] łączącej te ulice jest niezbędna z uwagi na wymogi wynikające z § 9 ust. 1 pkt. 4 pow. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie oraz względom bezpieczeństwa użytkowania ul. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zażył, co następuje:
Jak wynika z treści skargi oraz z pisma skarżących z dnia 26 lutego 2004 r. adresowanego do Prezydenta Miasta P. przedmiotem skargi jest ta część uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 2004 r., która dotyczy wytyczenia odcinka ul. [...] i zajęcia w tym celu działki skarżących o Nr ewid. [...].
W sprawie jest oczywiste, że ustalenia zawarte w projekcie planu, prowadzące do zajęcia działki skarżących pod budowę przewidzianego w tym projekcie odcinka ulicy [...] – naruszają interes prawny skarżących. Naruszenie interesu prawnego skarżących przez ustalenia przyjęte w projekcie planu stanowią przesłankę umożliwiającą wniesienie zarzutu do tego projektu, a w przypadku odrzucenia zarzutu wniesienie skargi do Sądu. Nie przesądza natomiast o obowiązku uwzględnienia zarzutu przez gminę. Obowiązek uwzględnienia zarzutu powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego zarzucającego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (konkretnej normy prawnej).
Obowiązku takiego Rada nie ma wówczas, gdy wprawdzie naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie wnoszącego zarzut, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie z mocy art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym tzw. władztwa planistycznego w ramach którego rada gminy (miasta) ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (miasta). Wówczas, mimo, że zostaje naruszony prawem chroniony interes wnoszącego zarzut, wynikający z uprawnień właścicielskich – nie ma obowiązku uwzględnienia zarzutu, a tym samym – nie można Radzie Gminy (miasta) skutecznie zarzucić, że zgłoszony zarzut odrzuciła. Rada działa w takiej sytuacji w granicach przysługujących jej uprawnień i o ile uprawnień tych nie nadużywa, nie naruszając przy tym obowiązującego prawa - odrzucenie zarzutu nie może później skutkować stwierdzeniem przez sąd nieważności takiej uchwały.
W okolicznościach sprawy niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł argumentów, które pozwalałyby na stwierdzenie, że odrzucenie zarzutu skarżących do projektu planu nastąpiło z naruszeniem prawa, zobowiązującym do stwierdzenia nieważności zakwestionowanej w skardze uchwały.
Stosownie do art. 2 ust. 1 pow. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym treść planu zagospodarowania przestrzennego, który jest aktem prawa miejscowego, powinna odpowiadać wymogom określonym w obowiązujących przepisach prawa materialnego.
Z przepisu tego wynika więc, że treść planu powinna być zgodna z przepisami ustaw, a tym samym - z przepisami aktów wykonawczych wydanych na podstawie i w celu wykonania ustaw.
Wynika stąd, że zaliczanie przez ustawę ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu w planach miejscowych do zadań własnych gminy nie oznacza, że gmina nie jest obowiązana do uwzględnienia w planach miejscowych warunków określonych w przepisach powszechnie obowiązujących, lecz w pełni swobodnie może kształtować treść tych planów. Tymczasem jak wynika z dokumentacji dołączonej do akt sprawy – uwzględnienie zarzutu skarżących, prowadzić by musiało do zmiany rozwiązań komunikacyjnych przewidzianych w planie zagospodarowania zatwierdzonym w 1994 r. a polegających na połączeniu ulicą [...] ulic [...] i [...] i oznacza w projekcie nowego planu wykonawczego na podstawie poprzedniego planu fragmentów projektowanej ulicy [...] jako ulicy ślepej nieprzelotowej, a takie rozwiązanie stanowiłoby oczywiste naruszenie § 125 oraz § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi. (Przepis § 125 rozstrzyga, że w przypadku nieprzelotowego zakończenia drogi klasy L lub D wykonuje się plac do zawracania samochodów osobowych o promieniu nie mniejszym niż 6 m i dla samochodów ciężarowych o promieniu nie mniejszym niż 9 m lub w kształcie kwadratu o wymiarach nie mniejszych niż 12,5 x 12,5 m. Ulica [...], dochodząca do działki skarżących nie jest zakończona takim planem).
Co zaś do zarzutu naruszenia prawa własności ustaleniami planu (wymuszonymi – jak wyżej wskazano – przepisami powyższych warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi) – to należy wskazać, że prawo to, choć konstytucyjnie chronione nie jest prawem absolutnym i może być ograniczone – tyle, że w drodze ustawy i w trybie tam określonym. Taką ustawą w sprawie rozpoznawanej przez Sąd jest ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym, która w art. 4 ust. 1 wyposaża gminę w uprawnienie do ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Sąd kontrolując i pod tym kątem zaskarżoną uchwałę nie stwierdził, aby Rada Miasta P. nadużyła przysługujących jej uprawnień planistycznych. W zaskarżonej uchwale Rada zawarła wyczerpującą argumentację tak faktyczną jak i prawną odnoszącą się do zarzutów skarżących.
Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona uchwała prawa nie narusza i dlatego – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
I.K.