Uzasadnienie
- I. G. na urzędowym formularzu z dnia 30 sierpnia 2013 r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Z nadesłanego formularza PPF wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwiema małoletnimi córkami. Źródłem utrzymania rodziny skarżącej są dochody z tytułu wykonywanej przez nią oraz jej męża pracy, w łącznej wysokości 3900 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o pow. 60 m2, dwóch domów w stanie surowym o pow. 140 m2, mieszkania kupionego na kredyt o pow. 51 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 1 ha. Natomiast mąż skarżącej jest właścicielem mieszkania o pow. 36 m2. Uzasadniając przedmiotowy wniosek skarżąca wskazała, że wobec obciążeń, które na niej ciążą z tytułu spłaty kredytu mieszkaniowego i na samochód oraz kosztów utrzymania dwójki dzieci nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego.
Ponieważ oświadczenie skarżącej z dnia 30 sierpnia 2013 r. było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pismem z dnia 10 września 2013 r. wezwano ją do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających jej stan majątkowy i dochody, to jest do nadesłania:
- a) wyciągów z posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich 6 miesięcy,
- b) kserokopii zeznań podatkowych skarżącej oraz jej męża za 2012 rok,
- c) kserokopii umowy kredytu hipotecznego oraz kredytu na samochód, o których mowa w rubryce 7 formularza PPF, wraz z harmonogramem ich spłat,
- d) zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia skarżącej oraz jej męża z tytułu umowy o pracę,
- e) oświadczenia, czy mąż skarżącej uzyskuje dochody z mieszkania o pow. 36 m2, jeśli tak to zobowiązać do nadesłania dokumentu potwierdzającego jego miesięczną wysokość (np. umowy najmu),
- f) oświadczenia, czy skarżąca, ewentualnie jej mąż starali się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to czy otrzymali tę pomoc i w jakiej wysokości,
- g) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości - np. opłat związanych z eksploatacją domu (opłat za energię elektryczną, gaz).
Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone skarżącej w dniu 20 września 2013 r. (k. 94 akt sądowych). Termin do wykonania wezwania Sądu upłynął zatem w dniu 4 października 2013 r. Skarżąca w zakreślonym terminie nie złożyła do akt sprawy żądanych od niej dokumentów, natomiast w piśmie z dnia 30 września 2013 r. oświadczyła, że wycofuje wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej możliwości płatniczych.
Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącą, a które nadal pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jej sytuacji materialno – bytowej. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony zarówno referendarza sądowego jak i Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny.
W niniejszej sprawie skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych.
Warunkiem przyznania prawa pomocy w powyżej wskazanym zakresie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. jest wykazanie braku możliwości poniesienia przez skarżącą pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Nieudzielanie wymaganych informacji powoduje, iż brak jest możliwości ustalenia, czy skarżąca spełnia tę przesłankę.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Jak wskazano powyżej, referendarz sądowy uznał zawarte w urzędowym formularzu PPF z dnia 30 sierpnia 2013 r. oświadczenie skarżącej za niewystarczające dla dokonania oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Przedłożenie przez skarżącą żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację dochodów wskazanych przez nią w rubryce 10 formularza PPF ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżąca i jej rodzina się znajdują. Ustaleniu relacji miesięcznych wpływów do budżetu domowego do wysokości jej niezbędnych obciążeń służyło zobowiązanie skarżącej do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, a także oświadczeń dotyczących wydatków ponoszonych z tytułu zaciągniętych kredytów oraz na bieżące utrzymanie. W celu potwierdzenia rzeczywistych dochodów skarżąca została wezwana do złożenia oświadczeń w zakresie uzyskiwanych dochodów z posiadanych nieruchomości.
Warto podkreślić, że skarżąca poza domem, w którym zamieszkuje razem z rodziną oraz dwoma domami w stanie surowym posiada mieszkanie o pow. 51 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1 ha. Mąż skarżącej jest również właścicielem mieszkania o pow. 36 m2. Można zatem przypuszczać, że wskazane przez skarżącą w rubryce 10 formularza PPF dochody z tytułu umowy o pracę nie są jedynymi dochodami jej rodziny.
Wnioskodawczyni na skierowane do niej w dniu 10 września 2013 r. wezwanie nie udzieliła odpowiedzi. Stwierdzić zatem należy, iż skarżąca nie przedstawiła istotnych dla oceny wniosku dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Okoliczności te powodują ostatecznie, iż brak jest podstaw aby przyjąć, że wnioskodawczyni uprawdopodobniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Konkludując należy stwierdzić, że nie nadsyłając wymienionych wyżej dokumentów źródłowych i oświadczeń, skarżąca odstąpiła od wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, w sposób określony w wezwaniu z dnia 10 września 2013 r. Tym samym uniemożliwiła dokonanie oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych, co wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania mu prawa pomocy.
Dopóki strona nie złoży do akt spawy stosownych dokumentów i wyjaśnień, uwzględnienie jej wniosku nie będzie możliwe.
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.