Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 26 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1930/19

Uzasadnienie

W piśmie z 5 kwietnia 2019 r. H. S. wniosła o wypłatę na jej rzecz przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odszkodowania w łącznej kwocie 165.000.000 zł z tytułu przejęcia na mocy orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z [...] października 1949 r. na własność Skarbu Państwa mienia pozostałego w gromadzie [...] po osobach wysiedlonych do [...] oraz przesiedlonych na [...].

W odpowiedzi na wniosek o wypłatę odszkodowania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z 27 maja 2019 r. poinformował H. S., że nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniosku z 5 kwietnia 2019 r. oraz, że podstawą wypłaty odszkodowania mógłby być prawomocny wyrok sądu powszechnego zasądzający od Skarbu Państwa – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odszkodowanie w określonej kwocie.

W dniu 26 czerwca 2019 r. H. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z treści skargi wynika, że skarżąca wnosi o zasądzenie na jej rzecz odszkodowania w związku z przejęciem przez Skarb Państwa gruntów i budynków w gromadzie [...], jak również krzywd będących następstwem przesiedlenia jej rodziny na [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie jako niedopuszczalnej, podnosząc, że przedmiotem zaskarżenia nie jest decyzja wydana przez organ w ramach postępowania administracyjnego ani bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018, poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm. – zwaną dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest żądanie zasądzenia od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odszkodowania za mienie ruchome i nieruchome osób przesiedlonych do Z.S.R.R. pozostałe na obszarze Państwa Polskiego, które przeszło z mocy prawa na własność Państwa na mocy dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. 1947, Nr 59, poz. 318 ze zm.). Podstawą prawną tak sformułowanego roszczenia jest art. 417 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2019, poz. 1145 ze zm.), zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

Należy wskazać, że organy administracji publicznej rozstrzygają kwestie nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości na podstawie ww. dekretu. Wynik postępowania administracyjnego ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sądu w sprawie cywilnej, dla której orzeczenie organu administracji publicznej ma charakter prejudycjalny (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2011 r., III CZP 21/11). Z żądaniem zasądzenia odszkodowania w oparciu o regulację art. 417 § 1 k.c. skarżąca powinna wystąpić do sądu powszechnego, który jest właściwy do oceny zasadności tak sformułowanego roszczenia, jak również jego wysokości.

Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.