Uzasadnienie
Burmistrz Miasta K. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...], na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.), odmówił wydania nakazu dotyczącego zaprzestania wylewania wód roztopowych i opadowych zanieczyszczonych fekaliami z szamba znajdującego się na nieruchomości nr ew. [...] w obrębie [...] położonej przy ul. [...], stanowiącej własność R. i B. D., na nieruchomość nr ew. [...] w obrębie [...], położoną przy ul. [...] w K., stanowiącą własność A. i M. S. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wnieśli Z. i W. W., właściciele działki nr ew. [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., Nr [...], umorzyło postępowanie odwoławcze, podnosząc na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne oraz art. 28 i art. 105 Kpa, że Z. i W. W. w przedmiotowym postępowaniu nie posiadają statusu strony.
Kolegium wskazało, że wbrew twierdzeniom odwołujących się, nie zostali oni poszkodowani przez R. i B. D. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że działka Z. i W. W. nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością należącą do Państwa D.. Organ ponadto uznał, iż z uwagi na ukształtowanie terenu, wykluczona została możliwość zalania posesji Z. i W. W. ściekami pochodzącymi z działki Państwa D. Również sami skarżący, zdaniem organu, wnosząc o wszczęcie postępowania nie wykazali aby takie negatywne oddziaływanie na ich działkę występowało. Podkreślono, że skarżący we wniosku skierowany do organu wskazali, iż zalewana jest działka sąsiadów, tj. działka nr [...] i ulica [...] oraz że woda podchodzi pod fundamenty ich ogrodzenia. Okoliczność ta zdaniem Kolegium, nie oznacza oddziaływania bezpośrednio na nieruchomość odwołujących się. Zawarte natomiast w piśmie z dnia 7 listopada 2011 r. stwierdzenie, że ścieki pochodzące od Państwa D. przedostawały się do wód gruntowych i wpłynęły na posesję nr [...], należącą do odwołujących się, nie została w żaden sposób udowodniona. Kolegium zwróciło uwagę, że Z. i W. W. nie przedstawili żadnych dowodów, np. z opinii biegłego, czy z oględzin, które potwierdziłyby te twierdzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało ostatecznie, że negatywne oddziaływanie nie dotyczy działki, której właścicielami są odwołujący się, a zatem wobec braku interesu prawnego po stronie Z. i W. W. zasadne jest umorzenie postępowania odwoławczego.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z. i W.W., zarzucając jej naruszenie art. 29 ustawy Prawa wodnego oraz art. 28 i 138 § 1 pkt 3 Kpa.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż błędne jest stanowisko Kolegium stwierdzające, że nie mają oni interesu prawnego do występowania w przedmiotowym postępowaniu. Podnieśli, iż rozpoznanie sprawy z ich udziałem, dotyczącej nakazania zaprzestania R. i B. D. wylewania wód roztopowych i opadowych jest uzasadnione, bowiem w ocenie skarżących bezsporne jest, że należąca do nich nieruchomość znajduje się w zakresie oddziaływania działki R. i B. D. Skarżący podnieśli, iż przepisy prawa oraz obowiązujące orzecznictwo nie wymaga aby postępowanie, w których uczestniczą strony, dotyczyło ich interesu prawnego w sposób bezpośredni. Ograniczenie pojęcia interesu prawnego tylko do interesu chronionego przez normy prawa materialnego, nie znajduje ich zdanie również oparcia w doktrynie prawa administracyjnego.
Ponadto, w ocenie skarżący, orzekające w niniejszej sprawie organy w sposób wadliwy prowadziły postępowanie dowodowe. Skarżący zwrócili uwagę na fakt, iż początkowo zostali oni dopuszczenie do udziału w oględzinach, przeprowadzonych przez organ na posesji Państwa D., później jednak ich udział został ograniczony. Nie mieli oni możliwości zapoznania się z wynikami przeprowadzonych oględzin oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. Organ prowadzący sprawę nie dokonał jakichkolwiek ustaleń w kwestii nielegalnego opróżniania przez R. i B. D. szamba znajdującego się na ich posesji, nie przeprowadził także żadnych rozważań w kwestii legalności wybudowania przez nich tzw. przydomowej oczyszczalni ścieków. Ta okoliczność, zdaniem skarżących, daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 Kpa, nakazujących w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny był zgodny z rzeczywistością. W ocenie skarżących zarówno organ I jak i II instancji nie podjął wszystkich możliwych do wykonania czynności dowodowych, niezbędnych do prawidłowego i dokładnego wyjaśnienia sprawy.
W ocenie skarżących, wody wydobywające się z posesji Państwa D. doprowadziły do powstania kałuż na drodze przy sąsiednich działkach, utrudniając swobodne korzystanie również z ul. [...]. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjnej wskazali, iż pojecie "grunty sąsiednie", którym posługuje się ustawodawca w art. 29 ustawy Prawo wodne, należy interpretować szeroko, czyli nie można tego pojęcia zawężać jedynie do gruntów graniczących ze sobą. Okoliczność odprowadzania wód i ścieków na działkę nr [...] oraz ulicę [...] w K. daje w ocenie skarżących podstawę do uznania, iż posiadają oni interes prawny jako właściciele działki, sąsiadującej z tymi nieruchomościami.
Dodatkową okolicznością potwierdzającą zdaniem skarżących posiadanie przez nich statusu strony w przedmiotowym postępowaniu jest dopuszczenie ich do tego postępowania przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania administracyjnego podlegającego w niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego jest decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego. W zaskarżonej decyzji, wydanej w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 Kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, iż Z. i W. W. nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym nakazu zaprzestania wylewania wód roztopowych i opadowych zanieczyszczonych fekaliami z szamba znajdującego się na nieruchomości nr ew. [...] w obrębie [...] położonej przy ul. [...], stanowiącej własność R. i B. D. na nieruchomość nr ew. [...] w obrębie [...], położoną przy ul. [...] w K., stanowiącą własność A. i M. S. Należy mieć na uwadze, iż kwestie związane z regulowaniem stosunków wodnych zachodzących pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami normuje ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.).
Zatem w tym akcie prawnym trzeba szukać przepisów pozwalających na ustalenie, komu przysługuje status strony w danym postępowaniu i na czym polega interes prawny takiej strony, o którym mowa w art. 28 Kpa.
Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc legitymowany do wystąpienia z określonym żądaniem jest ten podmiot, któremu przepisy prawa przyznają interes prawny.
Tak w doktrynie jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że interes prawny musi być konkretny, indywidualny i sprawdzalny obiektywnie. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99).
Zatem interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie danemu podmiotowi statusu strony, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu.
Decyzja organu pierwszej instancji, od której odwołanie złożyli skarżący, została wydana w oparciu o art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi nieruchomości, który spowodował zmianę stanu wód na gruncie, szkodliwie oddziaływującą na grunty sąsiednie, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest że właścicielem gruntu ew. [...], co do którego istniała obawa, że został poddany negatywnym skutkom działania R. i B. D. są A. i M.S. Bezsporne jest że skarżący są właścicielami działki nr [...], działka ta nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...], z której odprowadzana była woda.
Przyjmując za uzasadnione stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w kwestii szerokiego rozumienia pojęcia "działka sąsiednia", o którym mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, należy uznać, iż organ odwoławczy nie był władny prowadzić postępowania odwoławczego i wydawać decyzji zawierającej merytoryczne rozstrzygnięcie. W sytuacji bowiem, gdy z odwołaniem występuje podmiot nie posiadający interesu prawnego w toczącym się postępowaniu, postępowanie odwoławcze winno zostać umorzone.
Należy mieć na uwadze, iż sami skarżący zarówno w skardze, jak i pismach kierowanych do organu nie wykazali, że zakłócenie stosunków wodnych na działce nr [...] ma również bezpośredni wpływ na ich nieruchomość. Nie zostało także wykazane, iż działka będąca własnością skarżących została dotknięta negatywnymi skutkami zmiany stosunków wodnych na działce należącej do R. i B. D. Jedynie w piśmie z dnia 4 stycznia 2013 r. skarżący wskazali, że "Ulica [...] oraz teren sąsiedniej działki nr ew. [...] jest tak ukształtowany po sukcesywnym podwyższaniu posesji Państwa D., iż nadmiar wody z ich posesji (...) wpływa na ulicę i kolejne działki". Tak podniesione argumenty nie uzasadniają naruszenia stosunków wodnych na gruncie należącym do samych skarżących.
Skoro przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest kwestia wylewania wód roztopowych i opadowych z szamba znajdującego się na nieruchomości nr ew. [...], położonej przy ul. [...], stanowiącej własność R. i B. D., na nieruchomość nr ew. [...], stanowiącą własność A. i M. S., zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego w związku z art. 28 kpa, stronami postępowania zmierzającego do usunięcia negatywnych skutków zmiany stosunków wodnych są: właściciele gruntu, którzy swoimi działaniami spowodowali zmianę stosunków wodnych oraz właściciele gruntów, których dotyczą szkodliwe skutki zmiany stosunków wodnych. W przedmiotowej sprawie skutki takie odnoszą się jedynie do właścicieli działki nr [...], a nie dotyczą skarżących będących właścicielami działki nr [...], która to działka nie została dotknięta jakimikolwiek skutkami zmiany stosunków wodnych.
Sąd podziela zatem stanowisko wyrażone w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżący, którzy nie wykazali, iż posiadają interes prawny w kwestionowaniu decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] lipca 2011 r. nie legitymują się interesem prawnym w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji. Zaskarżona bowiem przez skarżących decyzja organu pierwszej instancji nie kształtuje ich sytuacji prawnej w zakresie Prawa wodnego. Z decyzji tej nie wynika dla skarżących żaden obowiązek, ani też nie jest ona wyrazem ochrony ich uprawnień jako właściciela gruntu nr [...]. O istnieniu po stronie skarżących interesu prawnego do wniesienia odwołania można by mówić o ile zostało by wykazane, iż doszło do naruszenia stosunków wodnych na ich gruncie oraz, że w związku z zalewaniem ponieśli oni szkodę, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby to miało miejsce. Sąd podziela stanowisko Kolegium, iż interes skarżącego w niniejszej sprawie może mieć co najwyżej charakter faktyczny.
Powyższe oznacza, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] lipca 2011 r., wobec czego umorzenie postępowania odwoławczego było zasadne.
Nieuzasadniony jest również zarzut skarżących jakoby dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu przed organem I instancji powodowało przyznanie im statusu strony. Dopuszczenie przez organ administracji publicznej jakiejś osoby do udziału w postępowaniu przezeń prowadzonym nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2001r. w sprawie I SA 511/00).
Ponieważ w świetle art. 29 ustawy Prawo wodne skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym odprowadzania nieczystości z szamba znajdującego się na posesji nr [...] przy ul. [...] na położoną w bezpośrednim sąsiedztwie działkę nr [...], uprawniona była odmowa uznania ich za strony przez organ odwoławczy, pomimo dopuszczenia skarżących do udziału w postępowaniu przez organ I instancji.
W związku z faktem, że skarżący nie są stronami postępowania, nie mogli skutecznie wnieść odwołania, ponieważ zgodnie z art. 127 § 1 Kpa od decyzji wydanej w I instancji odwołane służy "stronie".
Należy jednocześnie zaznaczyć, iż decyzja wydana przez organ odwoławczy, na skutek rozpatrzenia odwołania pochodzącego od podmiotu nie będącego stroną postępowania - a więc decyzja, która podjęta być nie powinna wobec nieskutecznego wniesienia odwołania - rażąco narusza przepisy prawa (por. wyrok NSA z 15.09.2000 r., sygn. akt III SA 417/00, LEX 47217). Organ odwoławczy nie może bowiem działać z urzędu. Charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on dopiero w wyniku prawidłowo złożonego odwołania.
W związku z powyższym Sąd nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania ani też prawa materialnego i uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).