Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] maja 2013 r., nr [...] utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta S. z [...] stycznia 2011 r. nr. [...] o unieważnieniu z urzędu dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego na nazwisko A. T., dalej unieważniająca decyzja.
Stan faktyczny przedstawia się następująco.
Unieważniającą decyzją z [...] stycznia 2011 r. Burmistrz Miasta S. orzekł o unieważnieniu z urzędu dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego na nazwisko A. T. uznając, że dokument nie zawiera aktualnych danych tj. miejsca zameldowania skarżącego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący w 2002 r wymeldował się z S., z domu przy ulicy [...], podając we wniosku o wymeldowanie, jako adres nowego zameldowania W., ul. [...]. Dane o wymeldowaniu zostały wprowadzone do Systemu Wydawania Dowodów Osobistych. Następnie 30 czerwca 2006 r. A. T. złożył wniosek o wydanie nowego dowodu osobistego, podając jako adres zamieszkania S., ul. [...] a wiąc adres z którego został wymeldowany. Został mu wydany nowy dowód osobisty zawierający nieprawdziwe dane co do miejsca jego zameldowania. Dlatego organ uznał, że wydany dowód osobisty został wydany z naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej ustawa o d.o., i na podstawie art. 43 ust. 4 w zw z ww. przepisem unieważnił.
Skarżący 4 stycznia 2013 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Wskazał, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 października 2011 r., sygn. akt IV SA/WA 1131/11, uchylona została decyzja Burmistrza S. nr [...] z [...] marca 2011 r. o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania A. T. z S. Skutkiem tego wyroku Wojewoda [...] decyzją nr. [...] z [...] września 2012r. uchylił czynność materialno-techniczną wymeldowania skarżącego. W związku z tym organ uznał, że zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji unieważniającej.
Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] r. odmówił stwierdzenie nieważności decyzji unieważniającej wskazując brak podstaw do zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. ponieważ w chwili wydania decyzji unieważniającej A. T. nie posiadał zameldowania w S. przy ulicy [...] a zatem nie było podstaw do wydania dowodu osobistego zawierającego takie dane adresowe. Fakt, że następnie uchylono czynność materialno-techniczną wymeldowania pozostaje bez istotnego związku z treścią decyzji unieważniającej, gdyż o nieważności postępowania można mówić wtedy gdy wada decyzji istniała w dacie jej wydania. W tej sprawie, w dacie wydawania decyzji unieważniającej, decyzja ta nie zawierała żadnej z wad o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Na skutek odwołania skarżącego Minister Spraw Wewnętrznych utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].
Organ II instancji wskazał, że organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy i na tej podstawie uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenie nieważności decyzji. Podzielając ustalenia organu I instancji wywodził, że późniejsze uchylenie czynności materialno-technicznej wymeldowania nie może skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji unieważniającej. Nie można w takim przypadku mówić o rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu tej decyzji, a tylko takiego rodzaju naruszenie prawa, w świetle art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., skutkuje koniecznością stwierdzenie nieważności decyzji.
Skargę na tę decyzję wywiódł skarżący zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
- - art. 7, 8, i 107 k.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy w drugiej instancji bez uwzględnienia całego materiału dowodowego i brak wskazania przyczyn, dla których okoliczności podniesione przez skarżącego w odwołaniu nie zostały przez organ uwzględnione;
- - art. 7, 8, 145 §1 pkt 8 i 147 k.p.a poprzez błędne przyjęcie podstawy do wznowienia postępowania w sprawie unieważnionego z urzędu dowodu osobistego, interpretację przepisów i faktów na niekorzyść skarżącego;
- - art. 7, 8, 35 § 3, 77 i 107 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu niezałatwienia sprawy przez Wojewodę [...] w terminie 1 miesiąca oraz jednoczesne wydanie przez niego decyzji w sprawie i przekazanie jej do rozstrzygnięcia właściwemu organowi;
Art. 7, 8, 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie niespójnego i nie opartego na materiale dowodowym uzasadnienia decyzji.
W związku z tym Skarżący wnosił o uchylenie obu decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący nie zaprzeczył iż złożył wniosek o wymeldowanie z S. jednakże wskazał, że nie został zameldowany pod adresem w W. z powodu braku informacji co do służby wojskowej. W związku z tym wymeldowanie nie mogło być skuteczne bez potwierdzenia zameldowania w nowym miejscu – co potwierdził WSA wyrokiem z 12 października 2011 r.
W toku prowadzonego postępowania o unieważnienie dowodu osobistego nie było nadto zakończone postępowanie dotyczące uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania, czego nie wziął pod uwagę organ rozstrzygający w przedmiocie unieważnienia a ostatecznie powołany wyżej wyrok WSA pozbawił podstawy prawnej decyzji o unieważnieniu. Ponadto skarżący wskazał na możliwość wywierania przez Wojewodę [...] wpływu na treść rozstrzygnięcia Burmistrza S., któremu Wojewoda [...] przekazał sprawę jako organowi właściwemu, nie ustosunkowanie się do zarzutów odwołania, naruszenie zasady praworządności, zaufania i dwuistnacyjności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W niniejszym postępowaniu przedmiotem oceny sądu, a wcześniej organów, była decyzja Burmistrza Miasta S. z [...] stycznia 2011 r. o unieważnieniu z urzędu dowodu osobistego serii [...] nr. [...] wydanego dla A. T. Podstawa prawna do stwierdzenia nieważności decyzji wynika z art. 156 § 1 k.p.a. i dotyczy sytuacji, w których decyzja została wydana:
- 1. z naruszeniem przepisów o właściwości;
- 2. bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
- 3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
- 4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;
- 5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
- 6. w razie niewykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.
Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ (art. 157 § 1k.p.a).
W niniejszej sprawie organem, który wydał decyzję był Burmistrz Miasta S. W związku z tym, organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji był organ wyższego rzędu czyli Wojewoda [...].
Wskazywana przez skarżącego przyczyna uzasadniająca stwierdzenie nieważności to uchylenie czynności materialno-technicznej wymeldowania skarżącego z budynku przy ulicy [...] w S., przyjęcie wadliwie wypełnionego wniosku o wymeldowanie i brak weryfikacji danych zawartych w tym wniosku, co w ocenie skarżącego stanowiło podstawę do stwierdzenia, że decyzja Burmistrza zapadła z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
W ocenie W.S.A. decyzja odmawiająca stwierdzenie nieważności została wydana bez należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co w konsekwencji doprowadziło organ do wydania błędnej decyzji.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ poprzestał jedynie na porównaniu wniosku o wymeldowanie złożonego przez skarżącego z zawartą tam informacją o nowym miejscu zameldowania skarżącego oraz danych z Systemu Wydawania Dowodów Osobistych. Umknęło natomiast uwadze organu, że w trakcie prowadzenia postępowania o unieważnienie dowodu osobistego, wszczętego zawiadomieniem z 8 grudnia 2010 r (k 7 akt adm,), toczyło się już postępowanie o uchylenie czynności materialno-technicznej wymeldowania skarżącego. Była już wydana przez Burmistrza Miasta S., a więc ten sam podmiot, który wydał decyzję unieważniającą, decyzja z [...] października 2010 r. o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania, która została następnie uchylona decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2010 r. Okoliczność ta była wystarczająca do powzięcia przez organ wątpliwości co do zasadności prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności, a co najmniej co do jego zawieszenia do czasu zakończenia tego postępowania.
Skarżący od samego początku kwestionował zasadność dokonania jego wymeldowania w sytuacji, w której nie doszło do zameldowania w nowym miejscu a wniosek o wymeldowanie został wypełniony wadliwie. Organ nie miał w takiej sytuacji wiarygodnych podstaw do przesądzenia czy dane w dowodzie, co do deklarowanego przez skarżącego miejsca zameldowania w S., są nieprawdziwe.
Poza tym organ, wobec treści wniosku o wymeldowanie, który badał, powinien z łatwością zauważyć, że nie jest on prawidłowo wypełniony, gdyż nie posiada danych dotyczących służby wojskowej, co w świetle art. 15 ust. 1a pkt 12 ustawy o d.o., obowiązującej w dacie składania wniosku o wymeldowanie, uzasadniało stwierdzenie, że czynność wymeldowania nie odniesie skutku. Znalazło to ostatecznie potwierdzenie w wyroku WSA w Warszawie sygn. akt 1131/11. Sąd stwierdził w nim, że czynność materialno-techniczna wymeldowania w 2002 r. nastąpiła z naruszeniem art. 15 ust. 1a pkt 12 ustawy o d.o., co w konsekwencji doprowadziło do jej uchylenia.
W ocenie W.S.A. naruszenie to miało charakter rażący, gdyż brak było podstaw do unieważnienia dowodu osobistego w sytuacji, w której nie istniała podstawa do wymeldowania, co wynikało już z samego wniosku o wymeldowanie, który nie odpowiadał warunkom prawnym określonym w art. 15 ust. 1 a ustawy d.o. co organ mógł stwierdzić bez żadnych problemów uważnie czytając wniosek o wymeldowanie. Bez znaczenia było też, że pracownik – jak to wynikało z uzasadnienia decyzji o unieważnieniu – błędnie wprowadził dane do systemu.
Tym samym decyzja o unieważnieniu została wydana z rażącym naruszeniem art. 43 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1a pkt. 12 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Zaskarżona decyzja zapadła zatem z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zakresie wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięcia okoliczności związanej z toczącym się postępowaniem o uchylenie czynności materialno-technicznej wymeldowania, posłużenia się danymi z systemu informatycznego, które to dane – jak stwierdził sam organ – zostały wadliwie wprowadzone.
Nie ma natomiast znaczenia zarzut skargi dotyczący długotrwale prowadzonego postępowania administracyjnego ponieważ okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia (wskazywane naruszenie art. 35 § 3 k.p.a.).
Organ nie badał także sprawy pod kątem podstaw wznowieniowych, gdyż te były przedmiotem analizy w innym postępowaniu zakończonym wyrokiem WSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/WA 1262/12 i dlatego zarzut naruszenia art. 147 k.p.a. sąd uznał za niezasadny.
W związku z tym decyzje obu instancji musiały być wyeliminowane z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270), dalej p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wyda decyzję zgodną z dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
O wstrzymaniu wykonania wyroku sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.