Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 września 2013 r., uzupełnionym w dniu 26 września 2013 r. skarżący A. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że wraz z N. C., która jest osobą niepełnosprawną, mieszka w Polsce od 2006 r.; oboje posiadają status uchodźców. Wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje rentę wojskową, ale jej wysokości nie podał. W uzupełnieniu wniosku stwierdził, że posiada status osoby bezrobotnej. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że na utrzymanie mieszkania przeznacza ok. 1400 zł. zł. miesięcznie (czynsz najmu mieszkania i opłaty), na jedzenie ok. 430 zł. (na dwie osoby), transport – 60 zł. miesięcznie, zakup środków czystości, obuwia, odzieży – 140 zł miesięcznie, internet – 89 zł. miesięcznie. Podał, że żaden z członków gospodarstwa domowego nie korzysta z pomocy społecznej, a na niezbędne potrzeby życiowe zaspokajają dzięki pożyczkom od rodziny.
Zarządzeniem z dnia 30 września 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do:
- a) jednoznacznego wyjaśnienia, z jakich konkretnie środków finansowych czerpie środki na bieżące utrzymanie,
- b) udokumentowanego (w formie faktur, rachunków, dowodów wpłaty) spisu stałych wydatków (opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, czynsz, itp.) oraz podanie, jaka jest miesięczna wysokości innych stałych kosztów ponoszonych przez stronę (zakup żywności, ubrań, leków itp.),
- c) wyjaśnienia, czy otrzymuje świadczenia z zakresu pomocy społecznej bądź inne świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego (jeżeli tak należy wskazać rodzaj otrzymywanych świadczeń - np. zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy, zasiłek rodzinny, świadczenia opiekuńcze - i nadesłać decyzję o przyznaniu tych świadczeń),
- d) nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie – oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego),
- e) kopii umowy najmu mieszkania (w aktach sprawy znajduje się jedynie aneks do tej umowy),
- f) złożenia aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący i jego żona są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku,
- g) złożenia orzeczenia o niezdolności do pracy żony skarżącego, o ile orzeczenie takie zostało wydane.
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca: 1) oświadczył nie posiada wyciągu z rachunku bankowego za ostatni miesiąc, 2) podał, że jest osobą niepracującą, 3) złożył kopię umowy najmu mieszkania, 4) przedstawił kopię faktury za internet oraz rozliczenie mediów, 5) nadesłał kopię decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r. o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną oraz kopię orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. o stopniu niepełnosprawności żony skarżącego, 6) powtórzył informację zamieszczoną we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Stwierdzono, co następuje:
Wniosek jest nieuzasadniony. Zdaniem referendarza sądowego skarżący nie wykazał bowiem, że znajduje się w sytuacji określonej w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a.
Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 tej ustawy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W świetle treści art. 246 § 1 pkt 2 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, o ile strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Referendarz podkreśla, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, niepubl.).
Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako powinien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Ocena wniosku dokonana z uwzględnieniem powyżej opisanych wytycznych, wzbudziła wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności przedstawionych w nim informacji. Informacje te okazały się niewystarczające do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Z oświadczeń wnioskodawcy nie wynikało bowiem z jakich konkretnie środków finansowych skarżący i jego rodzina zaspokaja potrzeby życiowe.
Skarżący mimo wezwania nie wyjaśnił tych wątpliwości. Nie przedłożył też wyciągu z rachunku bankowego, mimo że taki posiada.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.